Τα Φραστανά και η Βήσσανη: Πολύπλευροι και μακροχρόνιοι δεσμοί...

Η Αγαθή Καρανίκα απο τις πρώτες διδάξασες το σωστό πωγωνήσιο ντύσιμο των "κοπελών"
(Αρχείο Αδελφότητος Βησσανιωτών)

Οι δεσμοί της Κάτω Μερόπης (Φραστανά) με τη Βήσσανη έχουν βαθιές ρίζες. Στα βυζαντινά χρόνια η συνοριακή γραμμή εκτεινόταν πέρα από το Γορμό στις πεδινές εκτάσεις που ανήκαν στην Κάτω Μερόπη, όταν το χωριό βρισκόταν κοντά στην παραποτάμια ζώνη. Αυτό συνέβαινε, γιατί τότε ο πρωταρχικές οικισμός της Βήσσανης βρισκόταν γύρω από τη βυζαντινή μονή της και ήταν μικρός. Αργότερα στην περίοδο της τουρκοκρατίας και ύστερα από ειρηνικές διαβουλεύσεις και αγοραπωλησίες αγροτικών τεμαχίων τελικό συνοριακή γραμμή οριστική έγινε ο ρους του Γορμού. Ήδη τα Φραστανά βρίσκονταν ψηλότερα, στη σημερινή θέση.

Τα πανηγύρια στην Ήπειρο

 Βήσσανη 1910-1920-Φωτογρφία του Βησσανιώτη φωτογράφου Γ. Πανταζίδη

Του κ. ΕΠΑΜΕΙΝΩΝΔΑ ΒΑΔΙΛΗ 

τ. Επιθεωρητού Γεωργίας

Πατροπαράδοτο έθιμο τα πανηγύρια στην Ήπειρο, αποτελούν σταθμούς στην ήρεμη ζωή των χωριών της. Αραδιασμένα όλα το ένα μετά το άλλο στο μεγαλύτερο ποσοστό τους στην περίοδο της Άνοιξης και κυρίως του Καλοκαιριού, καλύπτουν την ωραιότερη περίοδο του χρόνου, τότε που και η φύση αναγεννημένη και ανανεωμένη έχει το δικό της πανηγύρι. 

Τα πανηγύρια έχουν τις πρώτες τους καταβολές στην αρχαιότητα, που σαν πανηγύρια θεωρούνταν γιορταστικές συγκεντρώσεις του λαού για την τέλεση θρησκευτικών τελετών στις οποίες εκτός από τις θρησκευτικές εκδηλώσεις, γινότανε και αθλητικοί, μουσικοί και φιλολογικοί αγώνες, οργανώνονταν χοροί, θυσίες και πομπές, και απαγγέλονταν στο κοινό πανηγυρικοί λόγοι, και επιπλέον για την εξυπηρέτηση του κοινού δημιουργούνταν και σημαντική εμπορική κίνηση με τη συγκέντρωση πολλών εμπόρων και πωλητών διαφόρων ειδών και κυρίως τροφίμων.

Διατηρητέα Μνημεία Πολιτιστικής Κληρονομιάς στη Βήσσανη Πωγωνίου

Τα της προστασίας των Αρχαιοτήτων και εν γένει της Πολιτιστικής Κληρονομιάς τα ρυθμίζει ο ΝΟΜΟΣ ΥΠ’ ΑΡΙΘ. 3028 (ΦΕΚ Α 153/28-6-2002). [Δείτε εδω]

Σύμφωνα με τον νόμο αυτόν  ως μνημεία νοούνται τα πολιτιστικά αγαθά που αποτελούν υλικές μαρτυρίες και ανήκουν στην πολιτιστική κληρονομιά της Χώρας και των οποίων επιβάλλεται η ειδικότερη προστασία βάσει των εξής διακρίσεων:

α) Ως αρχαία μνημεία ή αρχαία νοούνται όλα τα πολιτιστικά αγαθά που ανάγονται στους προϊστορικούς, αρχαίους, βυζαντινούς και μεταβυζαντινούς χρόνους και χρονολογούνται έως και το 1830, με την επιφύλαξη των διατάξεων του άρθρου 20. Στα αρχαία μνημεία συμπεριλαμβάνονται σπήλαια και παλαιοντολογικά κατάλοιπα για τα οποία υπάρχουν ενδείξεις ότι συνδέονται με την ανθρώπινη ύπαρξη.

Περί του ονόματος της Βήσσανης (πρόσθετα στοιχεία)

Η κοινότητα «Βήσσανη», με μοναδικό συνοικισμό και έδρα το συνοικισμό «Βήσσανη», αναγνωρίστηκε αρχικά με την ονομασία «Βήσανη», όπως και ο μοναδικός συνοικισμός της. Για ένα διάστημα, από τις 16 Οκτωβρίου 1940 ως τις 7 Μαρτίου 1951 χρησιμοποιήθηκε ο τύπος «Βίσανη», οπότε καθιερώθηκε ως επίσημη ονομασία η γραφή «Βήσσανη» για το συνοι¬κισμό και την κοινότητα.

Το τοπωνύμιο Βήσσανη μνημονεύεται στο «Χρονικόν των Ιωαννίνων», στη δημώδη επιτομή του, ενώ ο Σπ. Στούπης μας πληροφορεί ότι «... Για πρώτη φορά σε γραπτά κείμενα το όνομα «βίσανι» παρουσιάζεται γύρω στα 1300 μ. X...».

Το χωριό αναφέρεται με την ονομασία Βισάνη στην πρόθεση 215 της μονής Βαρλαάμ των Μετεώρων και στον Κ. Θεσπρωτό.

Εορτή του Πάσχα στη Βήσσανη-22 Απριλίου 1933

Ο αείμνηστος συγχωριανός μας Χρ.  Σακελλάριος- στα πρώτα του δημοσιογραφικά βήματα-περιγράφει τον εορτασμό του Πάσχα στη Βήσσανη τον Απρίλιο του 1933 στον "ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΟ ΑΓΩΝΑ" των Ιωαννίνων, στον οποίο ήταν τακτικός ανταποκριτής. Λίγους μήνες πρίν είχε ιδρύσει στη Βήσσανη την εφημερίδα "ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΠΩΓΩΝΙΟΥ".

✱✱✱✱

ΒΗΣΣΑΝΗ. Του ανταποκριτού μας

Παρ' όλην την οικονομικήν κρίσιν παρ' όλας τας δυσκόλους περιοτάσεις που διερχόμεθα ο κόσμος εφέτος εώρτασε με μίαν — παρά πάντα προοδοκίαν—λαμπρότητα και ευθυμίαν τας εορτάς του Πάσχα. Προς τούτο απεστάλη υπό τής Ιεράς Μητροπόλεως ο ιερεύς Παπα Ιωάννης Χαριτόπουλος έκ Δελβνακίου εις έκ των πλέον μορφωμένων καί εγκυκλοπαιδικώτατα κατηρτισμένων εφημερίων τής Επαρχίας μας. 

Ευχες....