O Γ. Σωπικιώτης και το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας της Καστάνιανης

Γράφει ο ΚΩΝ/ΝΟΣ Χ. ΚΩΣΤΟΥΛΑΣ

Το δημοσίευμά μου αυτό, μπορεί και να θεωρηθεί και σαν συνέχεια προηγουμένου μου σχετικό με τις ανεμογεννήτριες, στο τμήμα εκείνο που δίνονται κάποιες πληροφορίες για το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας της Καστάνιανης Πωγωνίου. Ίσως κάπου εδώ, να συνδέονται οι περιστρεφόμενες ανεμογεννήτριες του βουνού Κασιδιάρης.

Κάποια από τα εκθέματα της ορνιθοπανίδας του Μουσείου Καστάνιανης που δημιούργησε ο δάσκαλος Γεώργιος Σωπικιώτης να είχαν τα ενδιαιτήματά τους στον γειτονικό βουνό Κασιδιάρη, του οποίου το Φυσικό Περιβάλλον σε μεγάλη του έκταση νεκρώθηκε και «νταμαροποιήθηκε» από την εγκατάσταση των ανεμογεννητριών.

Με το σημείωμα αυτό, θα ανασυρθεί από την έκδοσή μου «ΠΩΓΩΝΗΣΙΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ αρ. 4», της σειράς «Πωγωνιακά Χρονικά» 1995, ένα κείμενο του αείμνηστου δάσκαλου Γεώργιου Σωπικιώτη, με το Χρονικό της δημιουργίας του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας της Καστάνιανης Πωγωνίου (σελ. 256-260).

Στο «Χρονικό» του δάσκαλου, υποσημειώνονται κάποιες λέξεις και φράσεις που περιέχουν χαρακτηριστικές πρόδρομες Περιβαλλοντικές έννοιες οι οποίες σήμερα αποτελούν το Περιβαλλοντικό πρόταγμα του μεγαλείου της Φύσης και της ανάγκης προστασίας του Περιβάλλοντος, και όσα συνδέονται και ενοχοποιούν την Κλιματική κρίση. Επίσης και πολλές δράσεις της εκπαιδευτικής λειτουργίας του σχολείου, που και αυτές πολύ συζητούνται σήμερα, τη ζωή του μέσα σ’ αυτό, μαζί με τους μαθητές του μέσα σε μια δημιουργική απασχόληση και την παιδαγωγική λειτουργία στην επαφή των μαθητών με το περιβάλλον, και τη γνώση του φυσικού κόσμου, και την παράλληλη απασχόληση των μαθητών στη χειροτεχνία, για την ανάπτυξη της δεξιοτεχνίας σε χρήσιμες κατασκευές, και τη συμμετοχή σε κοινωνικές δράσεις μέσα στην συλλογικότητα της Κοινότητας κ.ά.

***

ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΣΩΠΙΚΙΩΤΗ -Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας της Καστάνιανης -Το Χρονικό της Δημιουργίας του

"Το Σεπτέμβριο 1956 μετατέθηκα από το Πρωτόπαππα και τοποθετήθηκα στο Δημοτικό Σχολείο Καστανής (Καστάνιανης) Πωγωνίου. Ήταν ένα μονοθέσιο Σχολείο με 30 παιδιά. Χωρίς συγκοινωνία, δίπλα στα σύνορα, με επικοινωνία τηλεφωνική υποτυπώδη, η απομόνωση ήταν μόνος σύντροφος και το διδακτικό έργο μόνη διέξοδος.

Έτσι διαθέτοντας όλο το χρόνο στο σχολείο και στα παιδιά σκέφτηκα να βελτιώσω και να πλουτίσω το «εργαστήριο» και τα εποπτικά μέσα. Μέσα στο φυσικό περιβάλλον η γνώση του φυσικού κόσμου, χλωρίδας και πανίδας, της περιοχής, ήταν ένας ιδιαίτερα πλούσιος, προσιτός και παιδαγωγικός τομέας. Και όχι μόνο περιγραφικά από το απλό βιβλίο του Σχολείου. Ιδιαίτερα για την πανίδα θέλησα να προσθέσω στην απλή περιγραφή κάθε άλλη πληροφορία, ανατομία, τρόπος διαβίωσης των ζώων, κανόνες επιβίωσης, τοπική παράδοση, μυθολογία, πολλαπλασιασμός και ό,τι για να γίνει το μάθημα ελκυστικό, ενδιαφέρον και παιδαγωγικό αποδοτικό. 

Ο Δάσκαλος Γιώργης Σωπικιώτης με τους μαθητές του

Με αυτές τις σκέψεις άρχισα να κάνω τις πρώτες ταριχεύσεις πτηνών και ζώων με τις στοιχειώδεις γνώσεις που είχα αποκτήσει, φροντίζοντας να πλουτίζω συνεχώς τις γνώσεις και να βελτιώνω την τεχνική. Πάνω σ' αυτά τα πρώτα κομμάτια, γινόταν τα μαθήματα με συμμετοχή των μαθητών εφαρμόζοντας έτσι και τις αρχές του «Σχολείου Εργασίας». Την περίοδο εκείνη υπηρετούσε στο Στρατιωτικό Φυλάκιο Καστανής ένας Δόκιμος αξιωματικός που ήταν χημικός. Παρακολουθώντας την προσπάθεια μου με ενημέρωσε πως μπορώ να διατηρήσω ένα πτηνό με την μέθοδο της εκδοράς, χωρίς σάρκες και κόκκαλα κρατώντας μόνο τα άκρα, πόδια, μύτη και κεφάλι. Αν και δεν μπορέσαμε να δουλέψουμε μαζί, λόγω αιφνίδιας μετάθεσης του, μπόρεσα να αξιοποιήσω μόνος μου την μεθοδολογία που μου σύστησε.

Βασικά υλικά ήταν η στίψη και το αλάτι τα οποία διατηρούν το δέρμα. Λίγη φορμόλη για τα σημεία όπου παρέμεναν ίχνη από σάρκες και ψεύτικα γυάλινα μάτια. Η μέθοδος συνεχώς βελτιώνονταν. Από το 1957 έως το 1960 μπορούμε να πούμε πως ήταν περίοδος πειραματισμού και βελτίωσης της τεχνικής για τα πτηνά και μετά για τα ζώα. Και βέβαια εκείνο που λειτουργούσε βασικά ήταν η αρτιότητα της παιδευτικής προσπάθειας και η προσέλκυση του ενδιαφέροντος των μαθητών στο μάθημα της φυσικής ιστορίας που έτσι γινόταν εποπτικό και γνωστικό μέσα στο ίδιο το περιβάλλον.

Το 1960 αρχίζει πλέον η συστηματική προσπάθεια για την δημιουργία συλλογής με την φιλοδοξία πρόσθεσαν ενδιαφέρον και πλούτισαν τη συλλογή.

Η συλλογή συμπληρώνεται με ερπετά που αποτελούν ένα πολύ ενδιαφέρον τμήμα και ιδιαίτερα τα φίδια. Πέραν του ότι είναι σχεδόν όλα τα είδη και μεγέθη, είναι διατηρημένα σε φιάλες μέσα σε φορμόλη ή οινόπνευμα αλλά και σε αποξηραμένη κατάσταση. Κι εδώ έχει αντίγραφά η φύση σε συνθέσεις και αναπαραστάσεις σκηνών και σε συμπλέγματα με άλλα ζώα ή πτηνά.

Ένα άλλο τμήμα της συλλογής που δημιουργήθηκε είναι, έντομα, πεταλούδες, σκαθάρια. Η συλλογή ανατέθηκε στους μαθητές οι οποίοι είχαν εφοδιαστεί με μικρές σακούλες και μάζευαν ό,τι έβρισκαν. Τα επεξεργαζόμασταν στο μάθημα και τα τοποθετούσαμε στη συλλογή. Φωλιές, αυγά, έμβυα, μικρά ζώα, νεογνά συμπληρώνουν τη συλλογή. Στα πτηνά εκτός από τα ενδημικά περιλαμβάνονται και τα αποδημητικά καθώς και μερικά περαστικά με δαχτυλίδια αναγνώρισης στα πόδια που χτύπησαν κυνηγοί.

Σήμερα βρίσκονται στη συλλογή είδη που εξαφανίστηκαν στην περιοχή ή σπανίζουν τόσο που είναι αντικείμενα περιέργειας και ιδιαίτερου ριέργειας και ιδιαίτερου ενδιαφέροντος. Είναι ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα από το θαύμα της φύσης και το μεγαλείο του φυσικού περιβάλλοντος. Βέβαια η συλλογή δεν θα ήταν το μοναδικό έργο του Σχολείου Εργασίας στην Καστανή. Το Εργαστήριο ήταν συμπληρωμένο με άλλα εποπτικά όργανα Φυσικής Χημείας, πολλά απ' αυτά κατασκευασμένα επί τόπου μαζί με τους μαθητές. 

Επίσης το Σχολείο είχε δείγματα δουλειάς των μαθητών στην ξυλοτεχνία, ζωγραφική, χαρτογραφία, πλαστική, εργαλεία, και άλλα, έτσι που μαζί με την συλλογή φυσικής ιστορίας είχε γίνει καύχημα του χωριού. Αγαπήθηκε από τους κατοίκους και σε κάθε επισκέπτη, η προτροπή «πάμε να δούμε το σχολείο μας» λέγονταν με περηφάνεια, τόσο για τα εκθέματα όσο και για τη δουλειά του Σχολείου και των παιδιών. Και αυτό ήταν και η μεγαλύτερη ικανοποίηση του δάσκαλου, κάτι που και σήμερα το θυμάμαι με συγκίνηση. Η δουλειά μου στη συλλογή τελείωσε το 1975 όταν μετατέθηκα στα Γιάννενα. Πολλοί από τους μαθητές μου έμαθαν και την τέχνη της ταρίχευσης και γενικά της διατήρησης των δειγμάτων της πανίδας της περιοχής. Το έργο συνεχίζουν περιστασιακά, οι παλιοί μαθητές μου Φώτης Κουμζής και Μιχαήλ Κολιός του Σταύρου και αυτό είναι μία ακόμη προσωπική μου ικανοποίηση. 

Δυστυχώς η δουλειά μου αυτή δεν αξιολογήθηκε μέσα από την υπηρεσία μου. Αξιολογήθηκε όμως από τους κατοίκους της Καστανής και την Αδελφότητα των Αθηνών. Που βοήθησαν και συνεχίζουν και σήμερα να συντηρούν και να φυλάνε τη συλλογή. Η καλή και προσεγμένη δουλειά που έγινε από την αρχή, επιβεβαιώνεται σήμερα, που μετά από 30 και πλέον χρόνια τα «παρασκευάσματα» διατηρούνται σε πολύ καλή κατάσταση. Τούτο όπως πληροφορήθηκα διαπίστωσε ειδικός ζωολόγος που επισκέφτηκε το 1994 τη συλλογή.

Εύχομαι να διατηρηθεί, να συντηρηθεί και εμπλουτιστεί η Συλλογή Φυσικής Ιστορίας της Καστανής. Και όχι γιατί είναι ένα έργο 20 και πλέον χρόνων δικής μου δουλειάς. Είναι έργο των μαθητών μου και καθολικής βοήθειας και συμπαράστασης των Καστανιωτών. Είναι επί πλέον σήμερα ένα μνημείο του Φυσικού Περιβάλλοντος του Πωγωνίου όλου, ενός περιβάλλοντος που αλλοιώνεται, υποβαθμίζεται και κάθε μέρα φτωχαίνει. Είναι μία προσφορά από το παρελθόν στους νέους, για το μέλλον και ένα δείγμα δουλειάς των νέων του παρελθόντος."

***

Αυτό είναι με όσα λίγα λόγια μπόρεσα να παρουσιάσω το Χρονικό του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας της Καστανής το οποίο αξίζει της προσοχής και της βοήθειας της Πολιτείας. Στο Χρονικό του δάσκαλου καταγράφονται πράγματι, κάποιες πρωτοποριακές, για τα χρόνια εκείνα (1957), δραστηριότητες του σχολείου, του «Σχολείου Εργασίας» της Καστάνιανης Πωγωνίου, όπου άφησε έναν σημαντικό Περιβαλλοντικό Συλλεκτικό Θησαυρό, που δημιούργησε πριν από 60 και πλέον χρόνια, ένα έργο που το παρουσιάζει απλά σαν αυτονόητο για την εποχή εκείνη, της ζωής μέσα στη Φύση, μέσα στην απομόνωση και τα περιορισμένα μέσα. Και το περιγράφει απλά, αλλά στη διάσταση που σήμερα είναι το ζητούμενο.«Είναι ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα από το θαύμα της Φύσης και του μεγαλείου του Φυσικού Περιβάλλοντος».

Τα σπάνια και χαμένα πλέον είδη της ορνιθοπανίδας που διασώζονται στο Μουσείο Καστάνιανης, τα οποία βεβαιώνουν τη ζημία που έχει προκληθεί στο Φυσικό Περιβάλλον του Πωγωνίου, με τη βιοποικιλότητα να φτωχαίνει και τον βιότοπο να αδειάζει επικίνδυνα, λειτουργούν πλέον σαν σήμα κινδύνου, σαν σειρήνες ενός συναγερμού, ένα κόκκινο alarm, δια τη διάσωση του Φυσικού Περιβάλλοντος, που επικαιροποιείται και μεγεθύνεται με την ανεξέλεγκτη ανάπτυξη των αιολικών πάρκων, και την εκστρατεία κάμψεως των κοινωνικών αντιδράσεων.

Ο Γιώργος Σωπικιώτης, ο δάσκαλος του 1957, εκεί στην ακριτική Καστάνιανη, μας θυμίζει το μεγαλείο του Φυσικού Περιβάλλοντος και το Θαύμα της Φύσης, και μου δίνει την ευκαιρία να γράψω τους στίχους ενός ποιητή, του Γεωργίου Αθάνα για το περιβάλλον, πόχει "αβασίλευτη ομορφιά κι αγέραστη έχει νιότη!":

«Την ομορφιά μιας ήσυχης κι ειρηνικής ζωής

Που ανθεί σαν τον βασιλικό και τρέχει σαν ρυάκι

Που σαν σπουργίτι κελαηδεί στην άκρη της σκεπής

Και σαν καπνός υψώνεται σπιτίσιος το βραδάκι

Αυτή την όμορφη ζωή, την ταπεινή ζωή

Πόχει αβασίλευτη ομορφιά κι αγέραστη έχει νιότη

Να ψάλω σαν κορυδαλλός ζηλεύω μιάν αυγή

προτού πεθάνει μέσα μου η ψυχή του επαρχιώτη».

Το σημείωμά μου αυτό αττοτελεί και ένα πνευματικό μνημόσυνο στον Γιώργο, τον παιδικό μου φίλο που ζήσαμε μαζί στην Πωγωνιανή, γείτονες και μαθητές του Γυμνασίου, στα δύσκολα χρόνια του πόλεμου και της κατοχής.

Σημείωση: Το όνομα Καστάνια-νη - Καστανή - Καστάνιανη είναι διαδοχικές μετονομασίες με τη σημερινή Καστάνιανη επικρατούσα.

ΠΗΓΗ:Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην Γιαννιώτικη εφημερίδα "ΠΡΩΪΝΟΣ ΛΟΓΟΣ" -Αρ. φύλλου 18.109//9-10 Οκτ 2021

***

Ακολουθεί φωτογραφικό υλικό απο το μοναδικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας της Καστάνιανης Πωγωνίου...[πηγή φωτογραφιών: https://www.youtube.com/watch?v=5wXXA8MEipE

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Χ. ΚΑΒΒΑΔΙΑΣ

Οι ανεμογεννήτριες και οι κίνδυνοι για το οικοσύστημα του Πωγωνίου...

Η ΡΑΕ (Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας) δημοσιοποίησε χάρτη με τις θέσεις ε­γκατάστασης αιολικών Πάρκων (ανεμογεννητριών) στα βουνά του Πωγωνίου Νεμέρτσικα-Ντούσκο και Κουτσόκρανο. Το γεγονός αυτό βρήκε την αντίδρα­ση Συλλογικών Φορέων και πολιτών του Πωγωνίου με υπομνήματα, δημοσιεύσεις και αναρτήσεις στο διαδίκτυο.

Το αρμόδιο Υπουργείο αγνόησε προκλητικά τις αντιδράσεις δια της σιωπής υιοθετώντας προφανώς και υπακούοντας στην "διατεταγμένη εκστρατεία για την κάμψη των κοινωνικών αντιδρά­σεων απέναντι στην ανεξέλεγκτη α­νάπτυξη αιολικών πάρκων σε όλη τη χώρα", ενέργεια που ανέλαβε ο δημό­σιος φορέας «Πράσινο Ταμείο» με ευ­ρωπαϊκή χρηματοδότηση.

Συλλογικοί φορείς του Βασιλικού Πωγωνίου προσέφυγαν στον Φορέα της Λίμνης Παμβώτιδας, αρμόδιου για την «Παρακολούθηση ειδών ορνιθοπανίδας στην περιοχή ευθύνης του ΦΑ­ΛΙΠ» στα πλαίσια υλοποίησης του υποέργου 1 της πράξης «Επιχορήγηση του ΦΑΛΙΠ για δράσεις διαχείρισης προστατευόμενων περιοχών, ειδών και οικοτόπων» του ΕΠ-ΥΜΕΠΕΡΑΛ με κω­δικό ΟΠΕ (MIS) 5033228, σχετικά με τα σημαντικά και απειλούμενα είδη ορνιθοπανίδας που απαντώνται εντός της πε­ριοχής ευθύνης του ΦΑΛΙΠ, "Ζώνη Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) GR 2130010 όρος Δούσκον, Ωραιόκαστρον,  δάσος Μερόπης, Κοιλάδα Γορμού και λίμνη Δελβινακίου" και πλησίον αυτής, με έμ­φαση στις περιοχές εγκατάστασης των αιολικών σταθμών παραγωγής ηλεκτρι­κής ενέργειας(ΛΣΠΗΕ). Το πόρισμα της ειδικής επιτροπής παρουσιάστηκε στη Τακτική Συνεδρίαση(26/07/2021) του Δ.Σ του Φορέα Διαχείρισης Λίμνης Παμ­βώτιδας Ιωαννίνων και αναρτήθηκε στο διαδίκτυο [Δείτε εδώ: 10/08/2021 Αρ. 757.]

Στο πόρισμα αυτό καταγράφονται τα στοιχεία της έρευνας για τον πληθυσμό και τα ενδιαιτήματα των ακόλουθων απειλούμενων ειδών ορνιθοπανίδας στις περιοχές χωροθέτησης των ΑΣΠΗΕ.: Χρυσαετός, (μοναδικό ένα ζεύγος), Φιδαετός (μοναδικό ένα ζεύγος) Γερακαετός (μοναδικό ζεύγος), Σφηκιάρης, Σαΐνι, Κιρκινέζι, Κοκκινοκαλιακούδα (15 ζεύγη στα υψίπεδα της Νεμέρτσικας), Ασπροπάρης (κουκάλογο).

Η διαπίστωση από την καταμέτρηση, την σπανιότητα, τις θέσεις ενδιαιτήματος, και άλλα στοιχεία που προβλέπονται ως κριτήρια, χαρακτηρίζει αυτά ως απειλούμενα είδη και καταλήγει στη άποψη ότι: «Με βάση τα ανωτέρω γίνεται αντιληπτό ότι η κατασκευή και λειτουρνία ΑΣΠΗΕ στις εν λόγω περιοχές θέτουν σε άμεσο κίνδυνο είδη που είναι ευάλωτα και με αυξημένη ευαισθησία στη χωροθέτηση ΑΣΠΗΕ και δυνατά να επιφέρουν άμεσες και έμμεσες επιπτώσεις στην ορνιθοπανίδα όπως η θνησιμότητα απο  πρόσκρουση, η όχληση/διαταραχή και εκρόπιση των ειδών ο κατακερματισμός και η απώλεια σημαντικών ενδιαιτημάτων. στις περιοχές αναπαραγωγής και τροφοληψίας ειδών  που βρίσκονται σε ειδικό καθεστώς προστασίας».

Το Δ.Σ. του ΦΔΛΙΠ έπειτα από συζήτηση αποφαίνεται: «η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, σε καμμία  περίπτωση δεν πρέπει να θέτει σε κίνδυνο την κατάσταση διατήρησης των προστατευόμενων περιοχών του δικτύου NATURA 2000 και τις οικολογικές απαιτήσεις των τύπων οικοτόπων και των ειδών που απαντώνται οτους τόπους Natura 2000 σε σταθερή Βάση.

Το Δ.Σ. του  ΦΔΛΙΠ εκφράζει την σαφή αντίρρησή του στην πρόταση χωροθέτησης ΑΣΠHE στις εν λόγω περιοχές ενδιαφέροντος Ζώνη προστασίας (ΖΕΠ) «όρος Δούσκον. Ωοαιόκαστοον, δάσος Μερόπης, κοιλάδα Γορμού και λίμνη Δελβινακίου» GR 2130010 και πλησίον αυτής, υπερθεματίζοντας πως σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι πιθανές άμεσες και έμμεσες επιπτώσεις καθώς και οι αθροιστικές επιπτώσεις ενός έργου».

Παρόμοια μελέτη έχει γίνει και από το Τμήμα Βιολογικών Εφαρμογών και Τεχνολογιών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων - αναπληρώτρια Καθηγήτρια κα Βασιλική Κατή - που κατέληξε στα ίδια περίπου συμπεράσματα. Σε όλη αυτή την θέση των φορέων και των συμπατριωτών μου αισθάνθηκα την υποχρέωση να συντρέξω και εγώ με δημοσιεύματα και απόψεις που αντλήθηκαν από την μακροχρόνια έρευνα και μελέτη για το Πωγώνι και τα περιβαλλοντικά και άλλα πολιτισμικά στοιχεία που συνηγορούν με την άποψη της μη αναπτύξεως Αιολικών πάρκων Νεμέρτσικα-Δούσκο και Κουτσόκρανο.

Μεταξύ αυτών έστειλα και δύο επιστολές στον αρμόδιο υφυπουργό κ. Γεώργιο Αμυρά με πολλά στοιχεία, με τελευταία στις 24-8-2021, στην οποία είχα συνημμένη και την απόφαση του ΔΣ. του ΦΔΛΙΠ, εκθέτοντας και κάποιες δικές μου απόψεις.[Η 2η επιστολή ΕΔΩ]

Στις επιστολές μου δεν έλαβα καμία απάντηση, από τον υπουργό ούτε έγινε κάποια ανακοίνωση με τις απόψεις του Υπουργείου. Αυτή η σιωπή και η περιφρόνηση ενός πολίτη και μια στάση καταπάτησης δικαιωμάτων πολιτών για ένα θέμα που τόσο τους αφορά και τόσο τους ανησυχούν, είναι προφανώς μέσα στη επιχείρηση της εκστρατείας κάμψης των κοινωνικών αντιδράσεων στην ανεξέλεγκτη ανάπτυξη των αιολι­κών πάρκων. Η οποία εκστρατεία με την ίδια την διατύπωσή της επιβεβαιώ­νει ότι η ανάπτυξη των αιολικών πάρ­κων είναι ανεξέλεγκτη. Αυτό, κατά κά­ποιον τρόπο, εμφανίζεται και στην περί­πτωση του Πωγωνίου σε μια προστατευόμενη περιοχή NATURA...

Στα όσα διαπιστώνει η έρευνα του ΦΔΛΙΠ, για τα απειλούμενα είδη ορνιθοπανίδας στην περιοχή του Πωγωνί­ου, και στη κορυφαία περίπτωση της διαπίστωσης ενός ζεύγους του σπάνιου είδους του Χρυσαετού, που εμφανίζε­ται εδώ σαν αντιπροσωπευτικός μάρτυ­ρας του κινδύνου της ορνιθοπανίδας της αναφερόμενης περιοχής, θα παρα­θέσω ένα απόσπασμα από την πρώτη επιστολή μου προς τον υφυπουργό κ. Γ. Αμυρά και βουλευτή μας, για μία ενημέ­ρωσή του, για τα ισχυρά περιβαλλοντι­κά στοιχεία του Πωγωνίου, και ειδικά για την πλούσια ορνιθοπανίδα του Πω­γωνίου, η οποία διασώθηκε στο Μου­σείο Φυσικής Ιστορίας στην Καστάνιανη Πωγωνίου, το οποίο δημιούργησε ένας φωτισμένος δάσκαλος. Προλέγω ότι έ­να από τα σπάνια εκθέματα του μουσεί­ου είναι ένας Χρυσαετός. Τα άλλα θα τα γνωρίσουν οι περιπατητές και λά- τρεις του Φυσικού Περιβάλλοντος στα μονοπάτια του Πωγωνίου, μια άλλη πε­ριβαλλοντική αξία του Πωγωνίου που διατρέχει την πανώρια Νεμέρτσικα με τα πανάρχαια δρομολόγια, και την ελε­γεία της των μετακινούμενων κτηνοτρο­φών από τα χειμερινά βοσκοτόπια στα θερινά και αντίστροφα.

➤Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας της Καστάνιανης, αποτελεί έναν περι­βαλλοντικό θησαυρό με όλα τα είδη πανίδας του Πωγωνίου, με ηλικία άνω των 60 ετών, έργο ενός δασκάλου (Γιώργος Σωπικιώτης). Η συλλογή περιλαμβάνει, ένα μεγάλο αριθμό ταριχευμένων ζώων, πτηνών, ερπετών, εντόμων, σε μεμο­νωμένη παρουσία ή σε συνθέσεις και συνδυασμούς με φωλιές, κλώνους, ό­πως είναι στο φυσικό περιβάλλον.

Ο δημιουργός του Μουσείου γρά­φει: «ένα πολύ ενδιαφέρον τμήμα είναι τα ερπετά και ιδιαίτερα τα φίδια. Πέραν του ότι είναι σχεδόν όλα τα είδη και με­γέθη διατηρημένα σε φιάλες μέσα σε φορμόλη ή οινόπνευμα αλλά και σε α­ποξηραμένη κατάσταση. Αλλά και εδώ έχει αντιγραφεί η φύση σε συνθέσεις και αναπαραστάσεις σκηνών και σε συ­μπλέγματα με άλλα ζώα η πτηνά. Ένα άλλο τμήμα της συλλογής είναι έντομα, πεταλούδες, σκαθάρια, φωλιές, αυγά, έμβυα, μικρά ζώα, νεογνά. Στα πτηνά ε­κτός από τα ενδημικά περιλαμβάνονται και αποδημητικά και περαστικά».

Ο ζωολόγος καθηγητής Απόστολος Τριχάς που επισκέφτηκε το 1994 το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας της Καστάνιανης γράφει μεταξύ άλλων και τα εξής: 

«...Μέτρησα πάνω από 120 είδη πουλιών, τα περισσότερα σε άριστη κατάσταση, με μεράκι και φαντασία ταριχευμένα, ενώ ε­ντυπωσιακές ήταν και οι συνθέσεις αρπακτικών ειδών με τη λεία τους σε φυσι­κές στάσεις, όσο και αναπαραστάσεις πουλιών σε συνδυασμό με τη φωλιά τους. Εδώ δεν θα κρύψω πως δεν θυμά­μαι αντίστοιχη ποιότητα δουλειάς σε κα­νένα από τα υπόλοιπα τοπικά μουσεία. Πλήρης και αξιόλογη ήταν τέλος, τόσο η ερπετολογική συλλογή όσο και οι εξαιρε­τικά διατηρημένες ζωικές κατασκευές (ό­πως η τεράστια σφηκοφωλιά). Η πρόχει­ρη εκτίμηση μετά την πρώτη μου επίσκε­ψη, δείχνει να μην λείπει σχεδόν κανένα είδος ερπετού, αμφίβιου ή θηλαστικού α­πό τη συλλογή, σε σχέση με όσα περιμέ­νει να παρατηρήσει ένας ζωολόγος στην ευρύτερη περιοχή της Ηπείρου, ενώ λι­γοστά πουλιά θα καταγράψει ακόμη έ­πειτα από χρόνια έρευνας».

Κύριε Υπουργέ, υπάρχει ένα απτό πειστήριο και μια επιστημονική τεκμη­ρίωση καταγραφής, εδώ και 65 χρόνια, ενός περιβαλλοντολογικού πλούτου του Πωγωνίου. Εκεί στην ακριτική-επιμεθόρια περιοχή, σας περιμένει μια πο­λύ παλιά περιβαλλοντική καταγρα­φή, είναι η οικολογική καρδιά του Πωγωνίου, να την αγκαλιάσετε, να την διασώσετε, να την προβάλλετε, και να συσταθεί από το Υπουργείο σας ένα Ιδρυμα Περιβαλλοντικής έρευνας του ακριτικού Ηπειρωτικού Ελληνισμού κα­λύπτοντας ακόμη οικολογικά και τη γεω­γραφική έκταση της Δερόπολης και των εκτός συνόρων επτά χωριών του Πω­γωνίου αναπτυγμένων στις υπώρειες της Νεμέρτσικας και να καλύψει όλον τον όγκο της που αποτελεί ένα μεγάλο περιβαλλοντικό πάρκο των Βαλκανίων.

...//...

Εντυπώσεις ενός ειδικού ζωολόγου από επίσκεψη στο Μουσείο Καστανής 

"Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας της κοινότητας Καστανής Πωγωνίου δεν υ­πήρχε στους καταλόγους των περιφε­ρειακών συλλόγων του Ζωολογικού Μουσείου του Παν/μιου Αθηνών. Το γνώρισα, όπως και κάποια άλλα τοπικά ιδρύματα, χάρη στις ατομικές προσπά­θειες ανθρώπων που λατρεύουν και ασχολούνται με τον τόπο τους. Με οδήγη­σε εκεί ο ηπειρώτης φυσικός επιστήμονας και εκδότης κ. Κωστούλας, το Πά­σχα του 1994, έπειτα από συνεννόηση που είχαμε το περασμένο Φθινόπωρο σε ένα Μουσειολογικό συνέδριο στην Α­θήνα. Αργότερα το καλοκαίρι του ίδιου χρόνου, είχα την ευκαιρία στα πλαίσια του προγράμματος του Ζωολογικού μουσείου Αθηνών: «Μελέτη για την ορ­γάνωση, ταξινόμηση των μουσειακών συλλογών Φυσικής Ιστορίας» όπου και συμμετείχα, να επισκεφθώ πολλές αντί­στοιχες συλλογές στη Βόρεια Ελλάδα γνωστές ή λιγότερο γνωστές. Όλες, ανε­ξάρτητα από το μέγεθος και το περιεχό­μενο τους, ακτινοβολούσαν την προσω­πική αγάπη και το μεράκι του συλλέκτη που τις δημιούργησε, άλλοτε διατηρημέ­νο και προσεγμένο στο πέρασμα του χρόνου από τους συνεχιστές της προ­σπάθειας και άλλοτε θολό από την εγκα­τάλειψη των κληρονόμων του συλλεκτι­κού μόχθου του Ιδρυτή. Η συλλογή του Μουσείου της Καστανής ξεκίνησε πριν 30 περίπου χρόνια με την ατομική προ­σπάθεια του δασκάλου της περιοχής Γιώργη Σωπικιώτη. Έλαμπε ακόμη παρόλη την πλήρη έλλειψη πόρων δια­τήρησης όπως με πληροφόρησε ο κοι­νοτάρχης κ. Δημήτρης Παπαγιάννης. Συνδυασμένη με μια αντίστοιχη προ­σπάθεια συλλογής ντόπιου λαογραφικού υλικού, στεγάζεται τα τελευταία χρό­νια σε μια μεγάλη (120 τμ) αίθουσα στον πρώτο όροφο ενός καινούργιου κτιρίου στο κέντρο του χωριού. Όταν την επισκέφθηκα, δεν είχε τελειώσει ακόμη το στήσιμο και ο εμπλουτισμός της αίθου­σας, τα ευαίσθητα εκθέματα όμως της Φυσικής Ιστορίας ήταν καλά προφυλαγμένα σε μεγάλες δικές τους προ­σθήκες. Μέτρησα πάνω από 120 είδη πουλιών, τα περισσότερα σε άριστη κατάσταση, με μεράκι και φαντασία ταριχευμένα, ενώ εντυπωσιακές ήταν τόσο  οι συνθέσεις αρπακτικών ειδών με την λεία τους σε φυσικές στάσεις, όσο και οι αναπαραστάσεις πουλιών σε συνδυασμό με τη φωλιά τους. Εδώ, δεν θα κρύψω πως δεν θυμάμαι αντί­στοιχη ποιότητα δουλειάς σε κανένα α­πό τα υπόλοιπα τοπικά μουσεία. Πλή­ρης και αξιόλογη ήταν, τέλος, τόσο η ερπετολογική συλλογή όσο και οι εξαιρετικά διατηρημένες ζωικές κατασκευές (όπως και η τεράστια σφη­κοφωλιά).

Ο Δάσκαλος Γιώργης Σωπικιώτης με τους μαθητές του

Το ενδιαφέρον μου όμως σαν ζωο­λόγου, εστιάσθηκε κυρίως στην επιστη­μονική αξία πολλών από τα εκθέματα και πηγάζει από δύο κυρίως παράγοντες: 

α) την απόλυτη σχεδόν εντοπιότητα των εκθεμάτων των εκθεμάτων πράγμα που συμβα­δίζει με τις ελπίδες του Ζωολογικού Μου­σείου Αθηνών για την ύπαρξη αντίστοι­χων συλλογών στην Ελλάδα με επισκέ­ψεις Ελλήνων και ξένων επιστημόνων και 

β) την αξιόλογη ποικιλότητα του υλικού. Η πρόχειρη εκτίμηση μετά την πρώ­τη μου επίσκεψη, δείχνει να μην λείπει σχεδόν κανένα είδος ερπετού, αμφί­βιου ή θηλαστικού από την συλλογή σε σχέση με όσα περιμένει να παρα­τηρήσει ένας ζωολόγος στην ευρύτε­ρη περιοχή της Ηπείρου, ενώ λιγο­στά πουλιά θα καταγράψει ακόμη, έπειτα από χρόνια έρευνας"

Κλείνοντας το σημείωμά μου αυτό, σε δύο πράγματα θα ήθελα να σταθώ κυρίως: 

Στην άμεση ανάγκη για επιστημονι­κή καταγραφή του υλικού από ομάδα ει­δικών για τις ζωικές τάξεις που αντιπρο­σωπεύονται στη συλλογή (το ελάχιστο:ένας ερπετολόγος και έναα οονιθολόγος) και στην συνεργασία μιας τέτοιας ο­μάδας με την κοινότητα Καστανής για την αρτιότερη παρουσίαση της συλλο­γής στο κοινό (με προσφορά επιστημο­νικής βοήθειας στις πληροφορίες-κείμενα που πρέπει να συνοδεύουν παρόμοι­ες συλλογές). Εύχομαι την πραγματο­ποίηση κάθε προσδοκίας της κοινότητας Καστανής και τη γόνιμη συνεργασία των Μουσείων Φυσικής ιστορίας Ελλάδας.» Αποστόλης Τριχάς- Ζωολόγος Ερευνη­τής Παν/μιου Κρήτης.

...//...

Το μουσείο αυτό επομένως έχει το χαρακτήρα της εντοπιότητας με είδη α­ποκλειστικά της περιοχής και κυριολε­κτικά είναι ένα «παγωμένο δείγμα βιοποικιλότητας στο χρόνο» που προσκαλεί τον επισκέπτη αλλά και κάθε πε ριβαλλοντολόγο ερευνητή να μελετήσει την πολύτιμη Συλλογή του και να συλλέξει στοιχεία για την εξέλιξη του οικοσυστήματος της περιοχής. Γιατί είναι γνω­στό ότι η γνώση της εξέλιξης ενός οικο­συστήματος είναι η βάση για την αειφο ρική διαχείριση του περιβάλλοντος που είναι και το ζητούμενο σήμερα όσο τίπο­τε άλλο. Και το Πωγώνι περιβαλλοντικά είναι ελάχιστα μελετημένο, οπότε θα έ­λεγα και οποιαδήποτε δήλωση ότι η ε­γκατάσταση των ανεμογεννητριών δεν θα είναι επιζήμια για την περιοχή, είναι μάλλον άτοπη. Αυτή η δήλωση στηρί­ζεται σε χρόνια μελέτης και παρακολού­θησης ενός οικοσυστήματος.

Για όσους θέλουν να γνωρίσουν τον περιβαλλοντικό πλούτο του Πωγω­νίου που χάθηκε με τις παράνομες και αντίθετες στην παράδοση επεμβάσεις χωρίς σεβασμό και ευθύνη, μια επίσκε­ψη στην Καστάνιανη, στο Μουσείο Φυ­σικής Ιστορίας, που δημιούργησε ένας φωτισμένος δάσκαλος ο Γιώργος Σωπικιώτης, αποτελεί μια έκπληξη και α­φορμή για προβληματισμό.

ΚΕΙΜΕΝΟ : ΚΩΝ/ΝΟΣ Χ. ΚΩΣΤΟΥΛΑΣ

ΦΩΤΟ ΕΠΙΚΕΦΑΛΙΔΑΣ : ΝΕΜΕΡΤΣΙΚΑ -ΧΑΡΗΤ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ

ΣΥΝΘΕΣΗ Χ.Κ.

ΠΗΓΗ: ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ "ΠΡΩΪΝΟΣ ΛΟΓΟΣ" 17-9-2021

......///......

Βίντεο-Μουσείο Φυσικής Ιστορίας-Ταριχευμένα-Πολεμικό Υλικό-Λαογραφικό στην Καστάνιανη Πωγωνίου...

//////////////////////////////////////////////////////////////////

ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΙΣΤΟΛΟΓΙΟΥ [Επιμέλεια Χ. Καββαδίας]

Ακολουθεί ένα ενδιαφέρον φωτογραφικό αφιέρωμα και σχετικά δημοσιεύματα που περιλαμβάνουν τα απειλούμενα είδη ορνιθοπανίδας που υπάρχουν στην περιοχή του Πωγωνίου και τα οποία αναφέρονται στο κείμενο. 

➤ΧΡΥΣΑΕΤΟΣ

Ταριχευμένος Χρυσαετός στο Μουσείο Καστάνιανης Πωγωνίου

➤ΑΣΠΡΟΠΑΡΗΣ (ΚΟΥΚΑΛΟΓΟ)

O Ασπροπάρης ή Κουκάλογο εκλείπει και από την Ήπειρο!

Μέχρι πριν μερικά χρόνια ο Ασπροπάρης ή Κουκάλογο όπως είναι γνωστός ο μικρός αυτός γύπας, ήταν ένα κοινό είδος στην Ήπειρο.

Σήμερα, η θέα έστω κι ενός πουλιού απ’ αυτά αποτελεί σπάνιο φαινόμενο. Γενικότερα στη χώρα μας έχουν απομείνει πλέον ελάχιστα ζευγάρια. Για την εξαφάνιση του Ασπροπάρη σημαντικό ρόλο έχει παίξει φυσικά ο ανθρώπινος παράγοντας! Στο πλαίσιο της προσπάθειας διάσωσής τους, η Ορνιθολογική Εταιρεία θα δώσει τη δυνατότητα σε μικρούς και μεγάλους πολίτες να γνωρίσουν τους σπάνιους αυτούς γύπες μέσω εκδήλωση που θα πραγματοποιήσει στο Πάπιγκο.

Γύπας – μετανάστης!

Ο Ασπροπάρης είναι ο μικρότερος γύπας της Ευρώπης και ο μοναδικός που μεταναστεύει. Κάθε άνοιξη διανύει περισσότερα από 5.000 χιλιόμετρα για να φωλιάσει στα βράχια της ελληνικής υπαίθρου, δίπλα στον άνθρωπο.

Θεωρείται προάγγελος της άνοιξης, καθώς οι άνθρωποι της υπαίθρου συνέδεαν την άφιξή του με μαντικές πράξεις και ευχές για ευοίωνο πέρασμα στη νέα εποχή και πλούσια παραγωγή κτηνοτροφικών προϊόντων.

Στην Ήπειρο ο Ασπροπάρης είναι γνωστός ως Κουκάλογο, μιας και, σύμφωνα με την τοπική παράδοση, κουβαλάει στην πλάτη του τον τεμπέλη Κούκο κατά τον ερχομό από την Αφρική.

Απειλούμενο είδος

Σήμερα είναι το πιο απειλούμενο είδος γύπα στην Ευρώπη. Έχοντας υποστεί μείωση μεγαλύτερη από 90% κατά τα τελευταία χρόνια, λιγότερα από 40 ζευγάρια απομένουν πλέον στα Βαλκάνια και μόλις τρία στην Ελλάδα.

Όπως αναφέρει η Ορνιθολογική Εταιρεία, σε περιοχές που πριν λίγα χρόνια το είδος ήταν κοινό, όπως η Ήπειρος, πλέον η θέα έστω και ενός Ασπροπάρη αποτελεί σπάνιο φαινόμενο.

Κύριος ένοχος γι’ αυτή τη μείωση του πληθυσμού του συγκεκριμένου πουλιού είναι η παράνομη χρήση δηλητηριασμένων δολωμάτων, που αποτελεί, όπως τονίζεται, μεγάλη πληγή για την ελληνική φύση και έχει οδηγήσει σε εξαφάνιση προστατευόμενα αρπακτικά πουλιά από πολλές περιοχές της Ελλάδας.

Πηγη: https://fanaripress.gr/ipeiros/o-asproparis-i-koykalogo-ekleipei-tin-ipeiro/

Ασπροπάρης: Το «κουκάλογο» της Ηπείρου, 

που έγινε αντικείμενο μελέτης σε 9 χώρες!

Στην Ήπειρο τον αποκαλούν «κουκάλογο» γιατί ο λαϊκός μύθος τον θέλει να κουβαλάει στην πλάτη του τον …τεμπέλη κούκο, στη Θεσσαλία «χελωνά», στη Μακεδονία «τυροκόμο», στη Στερεά Ελλάδα «ασπρογέρακο» και στη Θράκη «άκμπαμπα». Με καταγεγραμμένα στην Ελλάδα, 21 ονόματα, ο ασπροπάρης αποτέλεσε το αντικείμενο εθνογραφικής μελέτης που υλοποιήθηκε στο πλαίσιο προγράμματος LIFE από την Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία. 

Η έρευνα διενεργήθηκε σε περιοχές που διατηρούν αναπαραγωγικές επικράτειες ασπροπάρη στα Βαλκάνια (Ελλάδα, Βουλγαρία, Αλβανία, Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας), σε σημαντικές περιοχές για το είδος κατά μήκος των μεταναστευτικών του διαδρομών (Τουρκία, Συρία και Ιορδανία) και στις περιοχές διαχείμασής του (Νίγηρας και Νιγηρία).

Στην εθνολογική έρευνα συμμετείχαν 348 άτομα από 22 διαφορετικές περιοχές σε 9 χώρες και οι πληροφορίες συγκεντρώθηκαν μέσω συνεντεύξεων και ομάδων εργασίας, όπου οι πληροφοριοδότες κλήθηκαν να συμμετάσχουν σε μια άσκηση, συγκρίνοντας τον ασπροπάρη με άλλα είδη πουλιών μέσα από φωτογραφίες.

«Συγκεκριμένα, τους ζητήθηκε να αναγνωρίσουν και να μιλήσουν για τον γύπα, τον ασπροπάρη, τον πελαργό, τον αετό και το κοράκι», εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η συντονίστρια της έρευνας, ερευνήτρια στο πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Καλλιόπη Στάρα, επισημαίνοντας ότι οι περισσότεροι, «αν και αναγνωρίζουν εύκολα τον ασπροπάρη, αγνοούν ότι είναι είδος γύπα».

Στην έρευνα, που ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο του 2017 και τελείωσε τον Δεκέμβριο του 2019, αλλά συνεχίζεται η επεξεργασία των στοιχείων, διαπιστώθηκε ότι στην περιοχή του Νίγηρα όπου έγιναν επισκέψεις σε υπαίθριες αγορές, πωλούνταν κομμάτια από γύπες για θεραπευτικούς και φαρμακευτικούς σκοπούς!

«Πόδια και φτερά από γύπες πωλούνται ευρέως, τακτική που αποτελεί σημαντική απειλή για το είδος. Οι άνθρωποι εκεί πιστεύουν ότι επειδή οι γύπες τρέφονται με νεκρά ζώα χωρίς να παθαίνουν κάτι, άρα η χρήση μελών των πουλιών αυτών, τους προφυλάσσουν από αρρώστιες, συντελώντας παράλληλα και στη βελτίωση της όρασης αφού οι γύπες έχουν εξαιρετική», συμπληρώνει η κ. Στάρα.

Γενικότερα, ωστόσο, τα αποτελέσματα της έρευνας για τα είδη που μελετήθηκαν, έδειξαν ότι τα πουλιά, στο σύνολό τους, εκτιμώνται κυρίως για την ομορφιά τους και διότι προκαλούν έντονα συναισθήματα στους ανθρώπους και λιγότερο για τις υπηρεσίες που προσφέρουν. Η κατάταξη των γυπών και συγκεκριμένα του ασπροπάρη σε σύγκριση με άλλα είδη έδειξε ότι οι άνθρωποι προτιμούν περισσότερο τους ασπροπάρηδες, τους γύπες και τους πελαργούς συγκριτικά με τους αετούς και τα κορακοειδή.

Οι πελαργοί, για παράδειγμα, χαρακτηρίζονται ως ακίνδυνοι, χρήσιμοι, όμορφοι και οικείοι. Στην Αφρική, οι άνθρωποι τους εκτιμούν γιατί προμηνύουν την έναρξη της περιόδου των βροχών και στα Βαλκάνια, είναι προάγγελοι της άνοιξης. Παρόλο που οι άνθρωποι εκτιμούν τον ρόλο των αρπακτικών στον έλεγχο των ερπετών, των εντόμων και των τρωκτικών, οι αετοί αναγνωρίζονται ως τα πιο επικίνδυνα αρπακτικά που συνδέονται με επιθέσεις σε κτηνοτροφικά ζώα, ενώ τα κορακοειδή αναφέρονται ως άσχημοι και κακοί οιωνοί, καθώς σχετίζονται με τον θάνατο.

Σε όλες τις χώρες, με εξαίρεση την Ιορδανία, οι άνθρωποι γνωρίζουν ότι ο αριθμός των γυπών μειώνεται και ότι ιδιαίτερα οι ασπροπάρηδες είναι είτε εξαφανισμένοι είτε πολύ λίγοι. Ως κύρια αιτία για την μείωση του πληθυσμού των γυπών εμφανίζεται το κυνήγι (μερικές φορές χωρίς προφανή αιτιολόγηση), ακολουθούμενη από τη χρήση δηλητηριασμένων δολωμάτων, τη μείωση της μετακινούμενης κτηνοτροφίας και τις αλλαγές στη διαχείριση των νεκρών ζώων.

Επίσης, ως αιτίες αναφέρθηκαν η απώλεια βιοτόπων, η υποβάθμιση των φυσικών ενδιαιτημάτων ή η ερημοποίηση, η κλιματική αλλαγή ή οι φυσικές καταστροφές, τα φυτοφάρμακα, η ρύπανση, η όχληση σε περιοχές φωλιάσματος/κουρνιάσματος, η άγνοια σχετικά με τα είδη, η ανθρώπινη ανευθυνότητα και τέλος η ηλεκτροπληξία και η σύγκρουση με πυλώνες μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Σύμφωνα με την κ. Στάρα, «η σχέση με τον θάνατο, η ζωή μετά τον θάνατο και το υπερφυσικό, είναι ζωτικής σημασίας για να κατανοήσουμε τη θέση των γυπών στον πολιτισμό και την οριοθετημένη τοποθέτησή τους μεταξύ διαφορετικών κόσμων, ενώ εξηγεί τη χρήση μερών γυπών στην Αφρική σε πρακτικές που βασίζονται σε θρησκευτικές πεποιθήσεις». Μάλιστα, σε σύγκριση με τα υπόλοιπα είδη γυπών, ο Ασπροπάρης θεωρείται χαρισματικό είδος: το λευκό χρώμα των φτερών του τον διαφοροποιεί από τα υπόλοιπα είδη γυπών και παρόλο που χαρακτηρίζεται ως «άσχημο» πουλί, είναι ιδιαίτερα αγαπητός από τους ανθρώπους, κυρίως στα Βαλκάνια, έχοντας πρωταγωνιστικό ρόλο στην τοπική λαογραφία.

Πηγή:https://epirusgate.gr/asproparis-to-koukalogo-tis-ipeirou-pou-egine-antikeimeno-meletis-se-9-chores/

Ασπροπάρης σε δράση (photo EOE)

Ήπειρος: Άνοιξε νέο “εστιατόριο” για γύπες!

Ναι! Και οι γύπες έχουν “εστιατόριο” και μόλις άνοιξε ένα καινούργιο στην Ήπειρο και συγκεκριμένα στο Ορεινό Πωγωνίου. Πρόκειται για ένα νέο συμπληρωματικό σταθμό σίτιση (ταΐστρα), που παρέχει ασφαλή τροφή στους Ασπροπάρηδες και σε άλλα πτωματοφάγα είδη πουλιών.

Το “εστιατόριο” δεν εξασφαλίζει μόνο τροφή απαλλαγμένη από δηλητήρια, αλλά αποτελεί και σημείο συνάντησης για να τα λένε και να κουτσομπολεύουν οι γύπες, αφού όπως μας ενημερώνει η Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, οι ταΐστρες προσφέρουν την ευκαιρία στους Ασπροπάρηδες για κοινωνικοποίηση, παράγοντας πολύ σημαντικός για το είδος.Το “εστιατόριο” θα λειτουργεί σε ετήσια βάση, από τον Μάρτιο έως και τον Σεπτέμβριο, ενώ η τροφοδοσία της θα γίνεται σε συνεργασία με τους τοπικούς κτηνοτρόφους.

Το νέο “εστιατόριο” για γύπες στο στο Ορεινό Πωγωνίου

Η νέα αυτή ταΐστρα, έχει δημιουργηθεί στο πλαίσιο του Προγράμματος LIFE «ΖΩΗ για τον Ασπροπάρη» και έρχεται να συμπληρώσει το δίκτυο ταϊστρών που λειτουργούν ήδη για τις ανάγκες του κρισίμως απειλούμενου με εξαφάνιση γύπα στην Περιφερειακή Ενότητα Ιωαννίνων και στη γειτονική Αλβανία (δύο ταΐστρες στη νότια Αλβανία και μία στην Κόνιτσα).

Οι επισκέψεις των πουλιών θα παρακολουθούνται από την τοπική ομάδα πεδίου της ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗΣ, ενώ ακόμα πιο συστηματικά η παρακολούθηση θα γίνεται μέσω των καμερών αυτόματης ενεργοποίησης που έχουν τοποθετηθεί στον χώρο της ταΐστρας.

Πηγή:

https://www.zoon.gr/ipeiros-anoixe-neo-estiatorio-gia-gypes/

➤ΓΕΡΑΚΑΕΤΟΣ

➤ΚΙΡΚΙΝΕΖΙ

➤ΚΟΚΚΙΝΟΚΑΛΙΑΚΟΥΔΑ

➤ΣΑΪΝΙ

➤ΣΦΗΚΙΑΡΗΣ

➤ΦΙΔΑΕΤΟΣ

....//....

ΕΠΙΛΟΓΟΣ:

Τα σχέδια μιας κάστας ευνοούμενων απο την πολιτική εξουσία "επιχειρηματιών" της "πράσινης ανάπτυξης" και της "αρπαχτής" (λόπμπυ των ΑΠΕ) δεν είναι δυνατόν να ματαιωθούν αν οι πολίτες του Πωγωνίου ολιγωρήσουν για μία ακόμη φορά!!!
Οι προθέσεις της πολιτικής εξουσίας (κεντρικής αλλά και τοπικής...) όσο και αν διατείνονται για το αντίθετο...είναι πλέον πασιφανείς : ΠΑΝΤΟΥ ΑΝΕΜΟΓΕΝΝΗΤΡΙΕΣ!!! με κάθε κόστος...

ΥΓ:

Το άρθρο στον παρακάτω σύνδεσμο αφιερωμένο σε μερικούς που επισκέφτηκαν τις εγκαταστάσεις του Κασιδιάρη και δεν άκουσαν τόποτε!!!

https://www.androsfilm.gr/2017/08/27/anemogennitries-kai-dimosia-ygeia-toy-giorgoy-kallibroysi/

ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΕΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

⏩Επιπτώσεις των Αιολικών πάρκων στα αρπακτικά πουλιά στη Θράκη

⏩Οι θέσεις της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας για τα Αιολοκά πάρκα

⏩Τα πουλιά τα βρίσκει ο Χάρος στο φτερό… της ανεμογεννήτριας

⏩Παγίδες θανάτου για τα σπάνια πουλιά οι ανεμογεννήτριες καταγγέλλουν περιβαλλοντικές οργανώσεις

⏩Οι ανεμογεννήτριες σκοτώνουν το 75% των πουλιών που υπάρχουν γύρω

⏩Οι επενδύσεις διώχνουν τα πουλιά από το Αιγαίο

⏩Έγγραφο καθοδήγησης για τα έργα αιολικής ενέργειας και τη νομοθεσία της ΕΕ για την προστασία της φύσης

⏩Σχέδια για 5.000 ανεμογεννήτριες σε περιοχές Natura 2000

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΑΝΑΡΤΗΣΗΣ: Χ. ΚΑΒΒΑΔΙΑΣ

Ο Αμυράς η αδιαφορία και οι ανεμογεννήτριες στο Πωγώνι...

ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΙΣΤΟΛΟΓΙΟΥ [1][Επιμέλεια Χ. Καββαδίας]

Δημοσιεύουμε παρακάτω 2η επιστολή του Κων/νου Κωστούλα -ερευνητή/συγγραφέα/εκδότη-προς τον Υφ/ργό Περιβάλοντος και Ενέργειας κο Αμυρά -βουλευτή του νομού Ιωαννίνων-σχετική με την σχεδιαζόμενη εγκατάσταση ΑΙΟΛΙΚΩΝ ΠΑΡΚΩΝ στην περιοχή Πωγωνίου.

Δυστυχώς η  πρώτη ανάλογη επιστολή που απευθύνθηκε  στον κο Αμυρά έτυχε της "συνήθους  αντιμετώπισης"  : απόρριψη στις καλένδες!!!!!!

Ελπίζουμε η παρούσα επιστολή να τύχει διαφορετικής αντιμετώπισης ...

...//...

Αξιότιμον  κύριον

Γεώργιον Αμυρά

Υφυπουργόν Περιβάλλοντος και Ενέργειας

ΑΘΗΝΑ

Κύριε   Υπουργέ

Από 10-7-2021 σας έστειλα  με τη  ΓΕΝΙΚΗ-Ταχυδρομική (Αριθμός αποστολής  368472749) επιστολή-δέμα, με απόψεις και συνημμένα σχετικά πειστήρια για το θέμα της εγκατάστασης ανεμογεννητριών στην περιοχή Πωγωνίου, στα  βουνά  Νεμέρτσικα- Ντούσκο  και Κουτσόκρανο.

Μετά από ένα μήνα και πλέον, δεν ευτύχησα  να έχω μια τυπική έστω απάντησή σας, για τη λήψη της ούτε για την περαιτέρω πορεία και τύχη της.

Πέραν από τη θλίψη μου για την κατάσταση της  Δημόσιας Διοίκησης και την περιφρόνησή μου ως πολίτη, αισθάνομαι οργισμένος σαν γέρος 89 ετών, που υπηρέτησα σε διευθυντικές θέσεις σε Δημόσιο Οργανισμό(ΟΤΕ), αναλογιζόμενος εποχές που εφαρμοζόταν  κανόνες σεβασμού του πολίτη και άμεσης εξυπηρέτησης. Σας εσωκλείω  σχετική εγκύκλιο του Πρωθυπουργού Γεωργίου Ράλλη  για μια ενημέρωση.

Να προσθέσω ότι στο ΟΤΕ που υπηρέτησα, υπήρχε βασική εντολή προς όλες τις υπηρεσίες  να απαντούν στις επιστολές και στα αιτήματα των πολιτών σε τρεις  ημέρες και να τους ενημερώνουν για την τύχη και πορεία του θέματος της επιστολής.

Εκπέμπω την παρούσα επιστολή μου σαν συνέχεια της προηγηθείσας που αναφέρω, επειδή για το προκείμενο θέμα της εγκατάστασης στην επαρχία Πωγωνίου ανεμογεννητριών, αναρτήθηκε στο Διαδίκτυο τις τελευταίες μέρες (10-08-2021) απόσπασμα από Πρακτικό της 11^ης Τακτικής Συνεδρίασης (26-7-2021) του Διοικητικού Συμβουλίου του Φορέα Διαχείρισης Λίμνης Παμβώτιδας Ιωαννίνων(ΦΔΛΠΙ), στο οποίο συζητήθηκε εισήγηση της  Υπηρεσίας  αναφορικά με την εγκατάσταση  ανεμογεννητριών στα τρία προαναφερθέντα βουνά της επαρχίας Πωγωνίου.

Στη συνεδρίαση αυτή του Φ.Δ.Λ. Παμβώτιδας Ιωαννίνων, συζητήθηκαν κατόπιν  εγγράφου ομάδας πολιτών και συλλογικοτήτων έγγραφο (196/05-03-2021), τα δεδομένα έρευνας για τα είδη ορνιθοπανίδας από το 2020 στα πλαίσια του έργου ΠΕ 3.2 «Παρακολουθηση ειδών ορνιθοπανίδας στην περιοχή  ευθύνης του ΦΔΛΠΙ». Τα δεδομένα που έχουν συλλεχθεί έως τώρα αναφορικά με τα είδη ορνιθοπανίδας, αξιολογήθηκαν ώστε να συνταχθεί η συνοπτική αυτή αξιολόγηση για σημαντικά και απειλούμενα είδη ορνιθοπανίδας που απαντώνται εντός της ΖΕΠ και σχετίζονται άμεσα με τις περιοχές εγκατάστασης  των αιολικών σταθμών.

Αναλυτικά, τα παραπάνω σημαντικά και απειλούμενα είδη ορνιθοπανίδας παρουσιάζουν τακτική παρουσία στις περιοχές χωροθέτησης των 3 ΑΣΠΗΕ.

Στο κείμενο της αξιολόγησης δίνονται λεπτομερή στοιχεία της έρευνας και καταληκτικά το  Δ.Σ. αποφαίνεται:

«Με βάση τα ανωτέρω γίνεται αντιληπτό ότι η κατασκευή και λειτουργία ΑΣΠΗΕ στις εν λογω περιοχές θέτουν σε άμεσο κίνδυνο  είδη που είναι ευάλωτα και με αυξημένη ευαισθησία στην χωροθέτηση ΑΣΠΗΕ  και δυνητικά μπορούν να επιφέρουν άμεσες και έμμεσες αρνητικές επιπτώσεις  στην ορνιθοπανίδα, όπως η θνησιμότητα από πρόσκρουση, η όχληση/διαταραχή και εκτόπιση των ειδών, ο κατακερματισμός και η απώλεια σημαντικών ενδιαιτημάτων, στις περιοχές αναπαραγωγής και τροφοληψίας ειδών που βρίσκονται σε ειδικό καθεστώς προστασίας».

«Ως εκ τούτου, βασιζόμενοι στα πλέον πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα, οι ανωτέρω περιοχές  θα πρέπει να αποκλειστούν από την χωροθέτηση ΑΣΠΗΕ κάνοντας επίκληση την αρχή της πρόληψης και να τύχει εφαρμογής η αρχή της προφύλαξης ώστε να ειτευχθεί η εξάλειψη των αρνητικών συνεπειών, σύμφωνα  με τις παρ. 2 και 3 του άρθρου 6 της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ».

«Το Δ.Σ. του ΦΔΛΠΙ εκφράζει τη σαφή αντίρρησή του στην πρόταση χωροθέτησης ΑΣΠΗΕ στις εν λογω περιοχές ενδιαφέροντος, ΖΩΝΗ ΕΙΔΙΚΗΣ  ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ (ΖΕΠ) «Όρος Δούσκον, Ωραιόκαστρον, δάσος Μερόπης, Κοιλάδα Γορμού και λίμνη Δελβινακίου» GR2130010 και πλησίον αυτής».   

Παράλληλα πρέπει να αναφερθεί και σχετική έρευνα του Τμήματος Βιολογικών Εφαρμογών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, αναπληρώτρια Καθηγήτρια  Βασιλική Κατή, σε σχετική μελέτη με θέμα τη χωροθέτηση των αιολικών πάρκων με το ελάχιστο περιβαλλοντικό  κόστος στην Ελλάδα.

Από τις καταληκτικές προτάσεις αντλήθηκαν τα ακόλουθα συμπεράσματα συνοπτικά:

1) Να σταματήσει προσωρινά το Υπουργείο Περιβάλλοντος να εγκρίνει τις νέες αιτήσεις για αιολικά πάρκα μέχρι να ολοκληρωθούν  οι ειδικές περιβαλλοντικές μελέτες για τις προστατευόμενες περιοχές.

2) Να επιτραπεί η ολοκλήρωση της διαδικασίας αδειοδότησης μόνο για όσες αφορούν πάρκα  ΕΚΤΟΣ NATURA.

3) Και να δοθεί προτεραιότητα στην εγκατάσταση αιολικών πάρκων στις πιο υποβαθμισμένες οικολογικά περιοχές όπου υπάρχει ήδη πυκνό οδικό δίκτυο.

Από όσα άλλα δημοσιοποιήθηκαν επιλέξαμε από την έρευνα μερικά ενδιαφέροντα περιβαλλοντικά:

«Με  βάση τα αποτελέσματά μας δεν συνάδει εθνικός λογος ούτε για επιτάχυνση της διαδικασίας αδειοδότησης νέων αιολικών πάρκων, ούτε ειδικότερα για την εγκατάσταση ανεμογεννητριών εντός περιοχών 

NATURA», υποστηρίζει η κ. Κατή.

_Το κύριο ζήτημα που έρχεται έντονα στην επιφάνεια  τα τελευταία χρόνια είναι

 οι συνέπειες των αιολικών πάρκων στην «υγεία» των προστατευόμενων περιοχών και ειδών.

_-_«Υπάρχει εκτενής βιβλιογραφία για τις αρνητικές επιπτώσεις των αιολικών πάρκων και των συνοδών τους έργων, οδικού δικτύου, στη βιοποικιλότητα και στα φυσικά οικοσυστήματα» λέει η κ. Κατή.

_- «Η δημιουργία αιολικών πάρκων σε απρόσιτα ορεινά οικοσυστήματα προκαλεί μεγαλύτερη περιβαλλοντική βλάβη από ό,τι περιβαλλοντικό όφελος και αυτό είναι πλέον αποδεδειγμένο επιστημονικά».

Κύριε  Υπουργέ

Με όσα σας εξέθεσα παραπάνω περιληπτικά, και όσα θα διαβάσετε λεπτομερώς στο απόσπασμα των πρακτικών της 11^ης Τακτικής Συνεδρίασης (26-7-2021) του Διοικητικού Συμβουλίου του Φορέα Διαχείρισης Λίμνης Παμβώτιδας Ιωαννίνων που αναρτήθηκαν στο Διαδίκτυο  10-8-2021, έχετε στα χέρια σας μια επιστημονική τεκμηρίωση από δύο ερευνητικές  Πανεπιστημιακές εργασίες,  και μια πιστοποίηση ενός Φορέα (ΦΔΛΠΙ), Φορέα, εφαρμογής οδηγιών και κανονισμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με αρμοδιότητα που καλύπτει και  την ΖΕΠ του GR2130010 «ορος Δούσκον, Ωραιόκαστρον, Δάσος Μερόπης, κοιλάδα Γορμού και λίμνη Δαλβινακίου» αλλά και το Κουτσόκρανο,   που με ισχυρά επιχειρήματα και θεμελιωμένες επιστημονικές γνωματεύσεις, απορρίπτουν  την εγκατάσταση ΑΣΠΗΕ στα ορεινά συγκροτήματα Νεμέρτσικας-Δούσκου-Κουτσόκρανο, για να υπερασπιστείτε αποτελεσματικά  το ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ που αποτελεί την Κεντρική Αρμοδιότητάς  σας του Υπουργείου σας.

Δεν μπορείτε να αγνοήσετε,  τις Βασικές Υποχρεώσεις σας και την Πρώτη Βασική και Θεμελιώδη Αρχή του Προγράμματος  NATURA της Ευρωπαϊκής Ένωσης που είναι  οι  ΖΕΠ,  και της δεύτερης Θεμελιώδους Αρχής,  των ΟΙΚΟΤΟΠΩΝ, που αποτελούν τους Κύριους Κανόνες προστασίας     του ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ για τους  οποίους  εγγυητής υπουργός ορκιστήκατε  κατά την ανάληψη των καθηκόντων σας.

Η θητεία σας στο Υπουργείο Περιβάλλοντος,  δεν πρέπει να συνδεθεί με την καταστροφική απαξίωση του Περιβάλλοντος του Παλαιού Πωγωνίου που αποτελεί το Ιστορικό, Πολιτισμικό, Αρχαιολογικό και παραδοσιακό λίκνο του, κάτι που τόνισα ιδιαίτερα στην προηγούμενη επιστολή μου.

Κύριε  Υπουργέ

Μην ξεχνάτε ότι είστε βουλευτής  Ιωαννίνων, και του Πωγωνίου, με ένα κομμάτι του πέρα από τα σύνορα που δεν πρέπει να το αγνοείτε.

Η επαρχία μας, λόγω των δυσμενών γεγονότων και ιστορικών συγκυριών  έμεινε πίσω στη γενική ανάπτυξη της χώρας. Όμως η Κεντρική Διοίκηση για όλον τον επιμεθόριο  χώρο, μιας ζώνης 20 χιλιομέτρων είχε θεσπίσει και καθιερώσει ευεργετικές διατάξεις εφαρμογής  ειδικού προγράμματος  παραμεθορίων περιοχών. Συχνά και αυτό παραβιαζόταν από γνωστές παρεμβάσεις. Ως Αιρετός Νομαρχιακός Σύμβουλος, σε δυο περιόδους,  αγωνίστηκα για την εφαρμογή του.

Με όσα συμβαίνουν τώρα με την αλόγιστη επιδρομή των ανεμογεννητριών, επανέρχεται η περιθωριοποίηση του Πωγωνίου και η εξασθένηση του παραμεθόριου χώρου.

Σας στέλνω ένα έγγραφό μου ως Νομαρχιακού Συμβούλου, και  σαν βουλευτής, μπορείτε να ξαναζεστάνετε μια περιοχή με πολλά περιβαλλοντικά ενδιαφέροντα της αρμοδιότητάς σας, πριν  σας χρεωθεί η σιδηρόφρακτη κατοχή των νέων Σταυροφόρων («από την εποχή του Αμυρά!),  και η «πώληση» του λατομικού Φυσικού Περιβάλλοντος υπό μορφή λατομικών μπάζων, αν είδες στο Χάνι Δελβινάκι, όπου κατέληξαν οι όγκοι εκσκαφών του Φυσικού  Περιβάλλοντος του Κασιδιάρη από το κούρεμα των γεωγραφικών  δορυφορικών υψομέτρων και τις λιθοσουρειές που κύλησαν και σκέπασαν χλωρίδα και πανίδα στις πλαγιές του βουνού, σκεπάζοντας (θάβοντας) κάθε βιοποικιλότητα και υποχθόνια ζωή του βουνού, εκτοπίζοντας από τα ενδιαιτήματά της την ορνιθοπανίδα του Κασιδιάρη,  και ποιος ξέρει, μετά από τα 20 χρόνια ζωής της σιδηροκατασκευής, σας χρεώσουν τα σκουριασμένα ερείπια  της νεοκατοχικής περιόδου των νέων Σταυροφόρων  μαζί με τις «νεκροκάσες» από τα οπλισμένα «μπετά» της θεμελίωσης.

Περιμένω κάποια απάντηση για να πλουτήσω κάποιες σελίδες του μνημονίου της απαξίωσης του Πωγωνίου που ταξινομώ και καταγράφω, έτσι,  για θύμηση,   όπως έγραφαν οι καλόγεροι στην σκλαβιά στα περιθώρια των εκκλησιαστικών βιβλίων.        

 

Με εκτίμηση

Κωνσταντίνος Χρ. Κωστούλας

Συνταξιούχος Διευθυντής ΟΤΕ

Ερευνητής- Συγγραφέας- Εκδότης

Ιωάννινα  29-08-2021

Πουτέτση 16

45332  ΙΩΑΝΝΙΝΑ

...//...

ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΙΣΤΟΛΟΓΙΟΥ [2]:

Οι αντιδράσεις γύρω απο την εγκατάσταση αιολικών Πάρκων στην περιοχή του Πωγωνίου νομίζω οτι θά έπρεπε να εχουν καθολικό χαρακτήρα και να μην εξαντλούνται σε επιστολές προσώπων όπως η παραπάνω του αγαπητού σε ολους μας  και καθ όλα άξιου Πωγωνήσιου Κ. Κωστούλα που πολλά προσέφερε στο Πωγώνι...

Την σκυτάλη νομίζω θα έπρεπε να πάρουν οι Αδελφότητες μέσω της Παμπωγωνησιακής και να αντιδράσουν κατάλληλα ώστε οι κάτοικοι του Πωγωνίου πρώτα να ενημερωθούν για τις συνέπειες του εγχειρήματος. Απο οτι γνωρίζω μόνο λίγες Αδελφότητες πήραν θέση επι του θέματος...Οι υπόλοιπες;;;;;;; 

ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΙΣΤΟΛΟΓΙΟΥ [3]: 

Διαβάστε παρακάτω το απόσπασμα απο τα πρακτικά της 11ης τακτικής συνεδρίασης (26 Ιουλίου 2021) του Δ.Σ. του Φορέα Διαχείρισης Λίμνης Παμβώτιδας Ιωαννίνων σχετικό με το θέμα των ανεμογεννητριών στο Πωγώνι. (Οι χρωματικές υπογραμμίσεις δικές μου).