Στο μοναναστήρι του χωριού μου...(Μονή ΑΒΕΛ Βησσάνης)

Τό ποίημα είναι απο την ποιητική συλλογή "ΦΛΟΓΕΣ", του συγχωριανού μας Βησσανιώτη ποιητή Γ. Δάκα που ήταν περισσότερο γνωστός ως "Ο ψάλτης του Πωγωνίου".

Ακολουθούν δύο χαρακτηριστικές φωτογραφίες τραβηγμένες στο "τσαΐρι"  της Μονής ΑΒΕΛ...[Ψηφιακή επεξεργασία δική μου]

Πατήστε για μεγέθυνση ΕΔΩ

Πατήστε για μεγέθυνση ΕΔΩ

..//..

Και να μην ξεχάσουμε να σας θυμίσουμε:

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Χ.Κ.

Σοφία Βέμπο-"Χωριό μου, χωριουδάκι μου" (1947)

Βήσσανη σήμερα στον Αη Παντελεήμονα...

Στον Αη Παντελεήμονα... 

[...Στο βόρειο άκρο κοντά στα Πηγάδια. Έδώ συναντούμε μερικές εικόνες ένδιαφέρουσες: Οι δεσποτικές, στο τέμπλο, τής Θεοτόκου και του 'Αγ. Νικολάου, φέρουν καλλιτεχνική έπένδυση αξιόλογη από φύλλα χαλκού. Άτυχώς δέ οί παρατιθέμενες φωτογραφίες δέν ικανοποιούν. Αλλη εικών 35X25 τυπωμένη σέ μεταξωτό ύφασμα παρουσιάζει τον γνωστό τύπο τής Παναγίας του Μπαλουκλή, πίσω της δέ φέρει την επιγραφή «Γεώργιος Κ. Τσουβαλίδης, Βήσσανη 18—8—1910». Όπως είναι γνωστό κτητορική οικογένεια του "Αη Πανταλεήμονος είναι ή Τσουβαλίδου ή Τσουβάλη, όπως έλέγετο κοινώς.

Μια άλλη χαρτονένια καλλιτεχνική εικών, παρουσιάζει τή Θεοτόκο καθήμενη σέ μεγαλοπρεπή θρόνο με τον μονογενή στά γόνατά της στον τύπο τής γλυκοφιλούσας και κάτω τά γράμματα: «ΑΔΕΛΦΑΤΟ 1802 εις Κορυφούς τών Στερεωτών. Ένετίησι παρά Άντωνίω τώ Βόρταλι». Τέτοιες εικόνες έδώρηζε ή εν Κερκύρα Ηπειρωτική έκκλησία Παναγία τών Ξένων στούς ξενητεμένους Ήπειρώτες πού τήν έπισκέπτοντο περαστικοί και στούς νεονύμφους μετά τήν τελετή τής στέψεως «για νά τούς βοηθάει νά προκόψουν.» Οπως είναι γνωστό, προ τής άπελευθερώσεως από του τουρκικού ζυγού τό ταξίδεμα γένωνταν μέσω 'Αγ. Σαράντα—Κερκύρας και όχι εκ Πρεβέζης.

Αλλη τέλος εικών χαρτονένια επίσης 50X40 περιέχει διαφόρους σκηνάς γύρω από τήν Μετάστασι τής Θεοτόκου και τήν επιγραφή: 

«Αύτη ή εικών έχαλκοχαράχθει διά συνδρομής του Πανοσιωτάτου πρωτοσυγκέλου κυρ Χρυσάνθου άγιοταφίτου δαπάνης δέ του έντιμωτάτου Κυρίου Χ(ατζή) Χρήστου άπό χωρίον Λοζέτσι... Παρκοτού αφιερώθει δέ τώ Παναγίω καί Θεομητορικώ Τάφω εις μνημόσυνον τών γονέων αυτού. α ψ π ζ (Σ.Σ. 1797) Έν Βενετία». 

Τό Λοζέτσι είναι χωριό τής περιοχής Ίωαννίνων, νυν Ελληνικό...]

   

Από το βιβλίο του Σπ. Στούπη: "ΒΗΣΣΑΝΗ"-Κέρκυρα 1972

Οπως κάθε χρόνο τηρώντας ανελλιπώς την Βησσανιώτικη παράδοση εκατοντάδων χρόνων ετσι και σήμερα η "κτητορική" οικογένεια Τσουβαλίδη  "ελητούργησε" στον Αη Παντελεήμονα του χωριού μας... Βοήθεια μας... [Σημ. ιστολογίου: Το κάθε εξωκκλήσι - απο τα περίπου 33 που υπάρχουν στη Βήσσανη- έχει και την "κτητορική του οικογένεια" η οποία αναλαμβάνει να λειτουργήσει  το εκκλησάκι συνήθως την ημέρα που γιορτάζει ο Άγιος ή η Αγία που είναι αφιερωμένο].

[Οι δύο φωτογραφίες που δημοσιεύουμε παραπάνω είναι απο την σημερινή (27 Ιουλίου 2017) λειτουργία στο εξωκκλήσι μας και είναι της Τζέλας Αρμπυρου]

Οι παρακάτω φωτογραφίες είναι δικές μου και τραβήχτηκαν το καλοκαίρι του 2009:

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Χ.Κ.

   

2 Aπριλίου 1939-Αγώνας βόλεϋ γυναικών:Βήσσανη- Γιάννενα 0-3...

Πατήστε για μεγέθυνση ΕΔΩ

Η φωτογραφία τραβήχτηκε στις 2 Απριλίου 1939 στη Βήσσανη Πωγωνίου λίγο πριν απο τον αγώνα βόλεϋ γυναικών μεταξύ της τοπικής ομάδας και της ομάδας της Παιδαγωγικής Ακαδημίας Ιωαννίνων...[Η ψηφιακή επεξεργασία της φωτογραφίας "αποκάλυψε" οτι ο αγώνας μάλλον οργανώθηκε από την  ΕΟΝ - αφού στα μπλουζάκια της τοπικής ομάδας αλλά και στα  καπελάκια-μπερέδες των φιλοξενούμενων κοριτσιών   φαίνεται καθαρά το έμβλημά της - πράγμα σύνηθες εκείνη την εποχή αφού το καθεστώς της 4ης Αυγούστου έδινε μεγάλη σημασία σε θέματα νεολαίας...] ***

Αξιοσημείωτες...- αν μη τι άλλο - και οι παρατηρήσεις του αποστολέα της φωτογραφίας στα γραφεία μας πρίν απο μερικά χρόνια, σχετικά με την αμφίεση των νεαρών κοριτσιών...

***  Μετά  απο μια μικρή έρευνα που έκανα στο διαδίκτυο επιβεβαίωσα όσα γράφω παραπάνω σχετικά με την διοργάνωση του αγώνα...Δείτε την σελίδα 1059 του περιοδικού "Νεολαία" του καθεστώτος Μεταξά (Τ-32-20 Μαΐου 1939):

ΥΓ>>: Για να προλάβω μερικούς μερικούς : Ο διαιτητής -φαίνεται δεξιά στην φωτογραφία-είναι "κουνημένος" και οχι "πληρωμένος"!!! Ε και η δεύτερη θέση που πήραμε αξιοπρεπής ήταν!!!!

[Η φωτογραφία από το αρχείο της Αδελφότητος-Ψηφιακή επεξεργασία δική μου]

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Χ.Κ.

Το Πρωτόκολλο της Κέρκυρας

Σημείωση ιστολογίου: Ιστορική φωτογραφία από τον "Αυτονομιακό αγώνα στη Β. Ηπειρο 1914" του πρωτοπόρου Βησσανιώτη φωτογράφου Γιώργου Πανταζίδη (Βήσσανη Πωγωνίου 1864-Γιαννενα 1941).

Γράφει ο Δημήτρης Περδίκης

Το πιο κάτω κείμενο είναι η ομιλία μου στις 28 Μαΐου 2017 στην Λάρισα σε εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε για την επέτειο των 103 ετών της υπογραφής του ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΤΗΣ ΚΕΡΚΥΡΑΣ και διοργανώθηκε από τον Σύλλογο Βορειοηπειρωτών Θεσσαλίας. Στην ομιλία αυτή γίνεται ανάλυση της εποχής του Α' Παγκοσμίου Πολέμου. Τα προηγηθέντα και τα επακόλουθα. Η γεωπολιτική κατάσταση της εποχής αυτής, ιδιαίτερα σε σχέση με την δημιουργία του αλβανικού κράτους και του βορειοηπειρωτικού προβλήματος που δημιουργήθηκε.

Θέλω να επικεντρώσω την προσοχής σας στο εξής, θεωρώ, εξαιρετικά σημαντικό σημείο. Το Πρωτόκολλο της Φλωρεντίας ιδρύει το αλβανικό κράτος και προσδιορίζει τα σύνορα αυτού (17 Δεκεμβρίου 1913). Ακριβώς 5 μήνες μετά το Πρωτόκολλο της Κερκύρας (17 Μαΐου 1914) αποδίδει καθεστώς ευρείας αυτονομίας στην Βόρειο Ήπειρο και προσδιορίζει τα σύνορα αυτής, εντός της αλβανικής επικράτειας. Οι δύο αυτές διεθνείς συνθήκες υπογράφησαν από τους εκπροσώπους των ίδιων ακριβώς χωρών. Το Πρωτόκολλο της Φλωρεντίας έχει σήμερα αδιαμφισβήτητη διεθνή ισχύ.

Το Πρωτόκολλο της Κερκύρας που μοιάζει σαν μια συνέχεια ή και διόρθωση του της Φλωρεντίας δείχνει σαν να απορρίπτεται ως παρωχημένο, παλαιό ή χωρίς ισχύ, ενώ θα έπρεπε να έχει την αυτή ισχύ με αυτό της Φλωρεντίας. Έτσι ο Βορειοηπειρωτικός Ελληνισμός έχει αφεθεί στα σχέδια αφελληνισμού της Αλβανίας η οποία αντιμετωπίζει ακόμα και την απλή αναφορά του σαν μία εχθρική ενέργεια.

Λάρισα 28 Μαΐου 2017, Ομιλία μου. Το Πρωτόκολλο της Κερκύρας

Στις 17 Μαΐου 1914, πριν από 103 χρόνια, συνήλθε σύνοδος στην Κέρκυρα, μετά από πρόσκληση της Διεθνούς Επιτροπής Ελέγχου που είχαν δημιουργήσει οι καλούμενες μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες της εποχής εκείνης για να επιβλέψουν την πιστή εφαρμογή των συμφωνιών της Συνθήκης του Λονδίνου και του Πρωτοκόλλου της Φλωρεντίας, το 1913 σχετικά με την δημιουργία αλβανικού κράτους, της λειτουργίας και των συνόρων αυτού.

Στην σύνοδο της Κέρκυρας έλαβαν μέρος οι εξής: Λαμπ (εκπρόσωπος της Μεγάλης Βρετανίας), Βίγκελ (Γενικός Πρόξενος της Γερμανίας), Κραλ (Γενικός Πρόξενος της Αυστρίας), Κραζέφσκι (Γενικός Πρόξενος της Γαλλίας), Σάχταϊν (υποπρόξενος της Αυστρίας), Πετρώφ (Γενικός Πρόξενος της Ρωσίας), Λάουρο (Γενικός Πρόξενος της Ιταλίας), Μεχδή (ειδικός αντιπρόσωπος της Αλβανίας), Γεώργιος Χριστάκη Ζωγράφος και Αλέξανδρος Καραπάνος (αντιπρόσωποι της Ηπείρου).

Οι ανωτέρω αποδέχθηκαν στην σύνοδο αυτή να συνδιαλλαγούν με τους Ηπειρωτικούς Πληθυσμούς με σκοπό το τέλος των εχθροπραξιών. Συνετάχθη και υπεγράφη το Πρωτόκολλο της Κέρκυρας με το οποίο γίνεται αποδεκτή η παραμονή των Ηπειρωτικών εδαφών (Β. Ηπείρου) εντός της Αλβανικής επικράτειας όμως με ειδικό καθεστώς το οποίο ισοδυναμούσε με ευρεία αυτονομία.

Η περιοχή με το ειδικό αυτό καθεστώς προσδιορίζεται ως αυτή που είχε καταληφθεί από την Ελλάδα και πρόκειται να αποδοθεί στην Αλβανία. Προσδιορίζεται επιπλέον πως περιλαμβάνει την επαρχία Αργυροκάστρου μαζί με την περιφέρεια Χειμάρρας. Τον νομό Κορυτσάς και τις άλλες νότιες ζώνες.

Το ειδικό καθεστώς της Ηπειρωτικής περιοχής θα παρέχει:

• Για τις χριστιανικές κοινότητες ελληνικά σχολεία και μόνο στις 3 πρώτες τάξεις του δημοτικού θα διδάσκεται και η αλβανική γλώσσα.
• Η Ελληνική και η Αλβανική θα είναι οι γλώσσες σε χρήση, στα δικαστήρια, στα συμβούλια, στην διοίκηση.
• Η χωροφυλακή θα σχηματιστεί εκ των εντοπίων, θα υπηρετούν στις διάφορες κοινότητες άτομα με ίδια θρησκεία με τον πληθυσμό. Στρατιωτικές μονάδες θα δημιουργούνται μόνο από τον αυτόχθονα πληθυσμό, εκτός των περιπτώσεων πολέμου ή επανάστασης. Οι ορθόδοξες κοινότητες αναγνωρίζονται ως νομικά πρόσωπα, θα διατηρήσουν την εκκλησιαστική περιουσία τους και όλα τα πατροπαράδοτα δίκαιά τους.
• Ειδικά η περιοχή της Χειμάρρας θα διατηρήσει τα αρχαία της προνόμια.

Αυτές είναι οι πιο σημαντικές διατάξεις του Πρωτοκόλλου.

Στις 12 Ιουνίου ο Αλβανός ηγεμόνας πρίγκηψ Φον Βιντ και η κυβέρνησή του απεδέχθησαν πλήρως και άνευ όρων το Πρωτόκολλο της Κερκύρας.

Ας πάμε όμως λίγο πιο πριν στον χρόνο για να δούμε πως φθάσαμε ως εδώ.

►Η Θεσσαλονίκη και ο νέος σουλτάνος Μωάμεθ ο 5ος που ενθρόνισαν οι νεότουρκοι

Το 1908 ξεσπάει η επανάσταση των Νεοτούρκων στην Θεσσαλονίκη, οι πρώτες τους εξαγγελίες για αδελφοσύνη και δικαιοσύνη διαλύθηκαν πολύ γρήγορα όταν άρχισαν τους διωγμούς κατά των Ελλήνων και των Αρμενίων.

Όμως στο διεθνές γεωπολιτικό επίπεδο η αλλαγή πολιτικής και η σύνταξή τους στο πλευρό της Γερμανίας και η αντιπαλότητά τους προς τα οικονομικά συμφέροντα της Μεγάλης Βρετανίας και της Γαλλίας αλλάξανε τον ρου των πραγμάτων. Η Γερμανία, η Αυστρουγγαρία και η Οθωμανική Τουρκία δημιουργούσαν έναν τεράστιο ζωτικό χώρο από την Βόρειο θάλασσα μέχρι τον Ινδικό ωκεανό και σχεδίαζαν να τον ενώσουν με μία σιδηροδρομική γραμμή που θα ξεκινούσε από την Γερμανία και θα κατέληγε στην Αραβία και στην Υεμένη. Η Βρετανία πλέον επιθυμεί την διάλυση της Οθωμανικής αυτοκρατορίας ώστε το σχέδιο των κεντρικών δυνάμεων να μην υλοποιηθεί.

Η επανάσταση εξάλλου των Νεοτούρκων και οι εκκαθαρίσεις που πραγματοποιούν έχει επιπτώσεις στο αξιόμαχο του τουρκικού στρατού. Αυτή είναι η ευκαιρία που περίμεναν οι βαλκανικές χώρες για να απελευθερώσουν τα υπόδουλα εδάφη τους. Αυτή είναι και η ευκαιρία και για κάποιες άλλες χώρες που ονειρεύονται να αρπάξουν και αυτές λεία από την διάλυση του οθωμανικού κράτους.

Η Θεσσαλονίκη και ο νέος σουλτάνος Μωάμεθ ο 5ος που ενθρόνισαν οι νεότουρκοι

Πρώτη η Ιταλία το 1911 κηρύσσει τον πόλεμο στην Τουρκία και σχετικά εύκολα κατακτά την μέχρι τότε τουρκική Λιβύη και τα Δωδεκάνησα.

Στις 5 Οκτωβρίου 1912 συνασπισμένοι οι βαλκανικοί λαοί, η Ελλάδα, η Σερβία, το Μαυροβούνιο και η Βουλγαρία κηρύσσουν τον πόλεμο κατά της Τουρκίας για να απελευθερώσουν τις αλύτρωτες περιοχές τους ή αυτό που θεωρούσαν αυτοί δικό τους. Στην ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή όλοι θεωρούν την Βουλγαρία ως την πιο αξιόμαχη στρατιωτική δύναμη των Βαλκανίων, όμως πολύ γρήγορα οι εκτιμήσεις τους διαψεύδονται.

Το Ελληνικό Ναυτικό μέσα σε λίγες ημέρες κυριαρχεί σε όλο τα Αιγαίο και εγκλωβίζει τον τουρκικό στόλο μέσα στα στενά των Δαρδανελίων.

Ο Ελληνικός στρατός μέσα σε 22 ημέρες μπαίνει νικητής στην Θεσσαλονίκη. Στις 5 Νοεμβρίου με απόβαση απελευθερώνεται η Χειμάρρα. Στις 7 Δεκεμβρίου απελευθερώνεται η Κορυτσά και στις 14 Δεκεμβρίου 1912 η Μοσχόπολη.

Ακολουθούν στις 21 Φεβρουαρίου 1913 τα Ιωάννινα, στις 23 Φεβρουαρίου το Λιασκοβίκι, στις 27 Φεβρουαρίου η Πρεμετή.

Στις 3 Μαρτίου 1913 απελευθερώνεται το Αργυρόκαστρο, το Δέλβινο και οι Άγιοι Σαράντα. Την επόμενη ημέρα 4 Μαρτίου, το Τεπελένι. Η χαρά των υπόδουλων από αιώνων Ελλήνων απερίγραπτη, παντού βγαίνουν και κυματίζουν οι ελληνικές σημαίες.

Η χαρά όμως δεν κρατάει πολύ, 2½ μήνες μετά την ολοκλήρωση με απόλυτη επιτυχία των ελληνικών σχεδιασμών, στις 17 Μαΐου 1913 υπογράφεται η Συνθήκη του Λονδίνου.

Με την συνθήκη αυτή ο σουλτάνος της Οθωμανικής Τουρκίας εκχωρεί τα πέραν της γραμμής Αίνου – Μήδειας εδάφη στα βαλκανικά κράτη που τα κατέλαβαν. Με εξαίρεση την περιοχή της Αλβανίας.

Ο Αίνος είναι λιμάνι στις εκβολές του Έβρου. Η Μήδεια ήταν παράλια κωμόπολη στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας ανάμεσα στην Αγαθούπολη (σήμερα η βουλγαρική Αχτοπόλ) και στην είσοδο του Βοσπόρου.

Τις αποφάσεις σχετικά με την τύχη της Αλβανίας, όπως αναφέρεται στην συνθήκη: 

Της Κρήτης, των νησιών του Αιγαίου και του Αγίου Όρους ο σουλτάνος τις αφήνει στις μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις της εποχής εκείνης ήτοι. Στην Γερμανία, την Αυστρουγγαρία, την Γαλλία, την Μεγάλη Βρετανία, την Ιταλία και την Ρωσία. Έξη χώρες οι οποίες θα σχηματίσουν την Διεθνή Επιτροπή Ελέγχου. Οι χώρες αυτές θα παζαρέψουν σκληρά μεταξύ τους τα συμφέροντά τους πάνω στις ανωτέρω 4 περιοχές, θα εκβιάσουν, θα πιέσουν και θα απειλήσουν κυρίως την Ελλάδα η οποία έχει γηγενείς πληθυσμούς σε αυτά τα εδάφη.

Παρά τις διπλωματικές προσπάθειες και τα παζάρια πάνω σε εδάφη άλλων χωρών, οι 6 αυτές χώρες τελικά μετά από 14 μήνες θα εμπλακούν σε έναν παγκόσμιο πόλεμο με συνέπεια 8,6 εκατομμύρια νεκρούς στρατιώτες και 6.50 εκατομμύρια άμαχους νεκρούς, ως άμεση συνέπεια των πολεμικών επιχειρήσεων, χωρίς να υπολογίζονται εδώ οι παράπλευρες ανθρώπινες απώλειες από επιδημίες, κακουχίες, ξεριζωμούς κλπ.

Στις 17 Δεκεμβρίου 1913 σε συνέχεια της διάσκεψης του Λονδίνου έχουμε την διάσκεψη της Φλωρεντίας όπου με το σχετικό πρωτόκολλο καθορίζονται τα ελληνοαλβανικά σύνορα. Σχεδόν αυτά που είναι και σήμερα.

Δεν δέχονται οι έξη καμία αμφισβήτηση ή διαμαρτυρία, δεν δέχονται ούτε καν δημοψήφισμα ώστε οι κάτοικοι να εκφράσουν ελεύθερα την βούλησή τους.

Ζητούν την άμεση αποχώρηση του ελληνικού στρατού και των ελληνικών θεσμών από το κομμάτι της Ηπείρου που πλέον θα γίνει γνωστό με τον όρο Βόρειος Ήπειρος. Εκβιάζουν και απειλούν πως αν η Ελλάδα δεν συμμορφωθεί θα είναι δυσοίωνη για αυτήν η τύχη των νησιών του Αιγαίου.

Ακόμα ζητούν η Ελλάδα να εκχωρήσει στην Αλβανία την νήσο Σάσωνα που βρίσκεται στην είσοδο του κόλπου του Αυλώνα. Η νήσος αυτή είχε ενσωματωθεί με την Ελλάδα το 1864 μαζί με τα Επτάνησα. Η Ελλάδα αναγκάζεται να υπακούσει. Ο Σάσων είναι το μοναδικό τμήμα ελληνικής επικράτειας που παραδίδεται σε άλλη χώρα με νόμο της Βουλής των Ελλήνων.

Ο βορειοηπειρωτικός ελληνισμός όταν μαθαίνει τα άσχημα νέα ξεσηκώνεται, οργανώνεται και στις 17 Φεβρουαρίου 1914 κηρύσσει στο Αργυρόκαστρο την Ανεξάρτητη Πολιτεία της Βορείου Ηπείρου με πρόεδρο τον Γεώργιο Χρηστάκη Ζωγράφο. Έλληνες αξιωματικοί και απλοί πατριώτες από την Ελλάδα. Ιδιαίτερα Κρητικοί και Μανιάτες εντάσσονται στις δυνάμεις του Αυτονομιακού στρατού. Επιμελητείες οργανώνονται, χορηγοί προσφέρουν χρήματα για τον αγώνα του βορειοηπειρωτικού ελληνισμού.

Αλβανικές δυνάμεις με επικεφαλής Ολλανδούς αξιωματικούς επιτίθενται για να διαλύσουν την νεοσύστατη πολιτεία. Οι βορειοηπειρώτες μάχονται γενναία και νικούν. Οι μεγάλες δυνάμεις αναγκάζονται εμπρός στην ορμή και το πάθος των μαχητών να αποδώσουν το καθεστώς αυτονομίας του Πρωτοκόλλου της Κέρκυρας.

Στις 28 Ιουνίου 1914 δολοφονείται στο Σαράγιεβο ο διάδοχος του Αυστριακού θρόνου Αρχιδούκας Φερδινάνδος και η σύζυγός του. Η Αυστρία κατηγορεί ως υπεύθυνη την Σερβία και της κηρύσσει τον πόλεμο. Είναι η έναρξη του 1ου Παγκοσμίου Πολέμου. Αυτό αλλάζει ριζικά τα πάντα. Οι σύμμαχοι της Αντάντ (Άγγλοι και Γάλλοι) επιδιώκουν ασφάλεια στα μετόπισθεν του ανατολικού μετώπου και προσεταιρισμό της Ελλάδας στην συμμαχία. Έτσι καλούν την Ελλάδα να ανακαταλάβει την Βόρειο Ήπειρο. Ο Ελληνικός Στρατός λοιπόν τον Οκτώβριο του 1914 καταλαμβάνει πάλι ότι πριν από 8 μήνες είχε αναγκασθεί να εγκαταλείψει και η Αυτόνομη Πολιτεία της Βορείου Ηπείρου παραδίδει την εξουσία στο ελληνικό στέμμα. Ο πρίγκιπας Βίλχελμ Φον Βιντ που είχε φθάσει στις 8 Μαΐου 1914 στο Δυρράχιο ως ο ηγεμόνας της νέας χώρας, στις 3 Σεπτεμβρίου εγκατέλειψε την χώρα. Ως Γερμανός ήταν πλέον εχθρός.

Τον Μάρτιο του 1916 η Ελλάδα κηρύσσει την ένωση της Βορείου Ηπείρου με την μητέρα πατρίδα και Βορειοηπειρώτες βουλευτές εγκαθίστανται στα έδρανα της βουλής των Ελλήνων. Δύο νομοί, Αργυροκάστρου και Κορυτσάς δημιουργούνται και όλες οι ελληνικές αρχές εγκαθίστανται παντού.

Όμως στην Ελλάδα έχει ήδη εκδηλωθεί ο διχασμός. Ο πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος ζητάει την είσοδο της Ελλάδας στον πόλεμο στο πλευρό των Αγγλογάλλων και ο βασιλεύς Κωνσταντίνος επιθυμεί την ένταξη της Ελλάδας στον συνασπισμό των κεντρικών δυνάμεων ή έστω την ουδετερότητα. Η Ελλάδα έχει χωριστεί σε Βενιζελικούς και Βασιλικούς. Στα βόρεια της Θεσσαλονίκης μέχρι την Αχρίδα είναι το μέτωπο του πολέμου και τα Αγγλογαλλικά στρατεύματα ουσιαστικά έχουν καταλύσει την ελληνική κυριαρχία σε πολλές περιοχές. Έτσι τον Αύγουστο του 1916 ιταλικός στρατός καταλαμβάνει την περιοχή του Αργυροκάστρου και Γάλλοι την περιοχή της Κορυτσάς.

Γραμματόσημο που εξέδωσαν οι Γάλλοι κατά την γαλλική διοίκηση Κορυτσάς

Με το τέλος του 1ου Παγκοσμίου Πολέμου επανέρχεται πάλι το θέμα της Βορείου Ηπείρου στο προσκήνιο. Στο Αργυρόκαστρο οι Ιταλοί παραδίδουν την εξουσία στους Αλβανούς. Στην Κορυτσά οι Γάλλοι καλούν την Ελλάδα για να της παραδώσουν την περιφέρεια της Κορυτσάς. Εδώ έχουμε έναν μοιραίο άνθρωπο και ένα λάθος της ελληνικής κυβέρνησης που οδήγησε στην υπογραφή της συμφωνίας της Καπεστίτσας.

Οι μεγάλες δυνάμεις της Ευρώπης δεν αναγνώριζαν την ενσωμάτωση του 1916 λόγω των ιταλικών αντιρρήσεων και παρέπεμπαν την Ελλάδα να τα βρει με την Ιταλία. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος τότε συναντά το Ιταλό υπουργό εξωτερικών Τιτόνι και υπογράφεται η γνωστή με το όνομα «Συμφωνία Βενιζέλου – Τιτόνι» με την οποία η Ιταλία αποδέχεται την απόδοση της Βορείου Ηπείρου στην Ελλάδα. Η συμφωνία όμως που περιελάμβανε και άλλα πολλά έθετε όρους όπως την στήριξη από την Ελλάδα Ιταλικών απαιτήσεων αλλού και την ταυτόχρονη αποδοχή στο συνέδριο των Παρισίων των Ιταλικών και των Ελληνικών απαιτήσεων. Αυτά όλα δεν επετεύχθησαν και έτσι η συμφωνία δεν κατέστη εφαρμόσιμη.

Το 1940-1941 είχαμε μια ακόμα απελευθέρωση της Βορείου Ηπείρου από τον ελληνικό στρατό που γέννησε πολλές ελπίδες. Στο συνέδριο των Παρισίων όπου είχε παραπεμφθεί το θέμα της απόδοσης της Βορείου Ηπείρου και της Δωδεκανήσου στην Ελλάδα, το θέμα της Δωδεκανήσου έλαβε άμεση αποδοχή και την ένωση των νησιών με την Ελλάδα. Το θέμα της Βορείου Ηπείρου παραπέμφθηκε στην σύνοδο των τεσσάρων (των νικητριών δυνάμεων) για εξέταση μαζί με το Αυστριακό και το Γερμανικό. Τα δυο άλλα θέματα έχουν ήδη επιλυθεί. Η τύχη του ελληνικού αιτήματος αγνοείται από εμένα τουλάχιστον. Πάντως μέχρι την 10ετία του 1960 οι ελληνικές κυβερνήσεις κατέβαλαν προσπάθειες για την ανάδειξη του ζητήματος της Βορείου Ηπείρου σε διεθνές επίπεδο.

103 χρόνια έχουν περάσει από την υπογραφή του Πρωτόκολλου της Κέρκυρας και 101 χρόνια από την ολιγόμηνη ενσωμάτωση της Βορείου Ηπείρου στην Ελλάδα. Από τότε αρκετά έχουν αλλάξει. Πολλοί Βορειοηπειρώτες κατοικούν πλέον στην Ελλάδα. Δεν υπάρχει μακρόπνοη εθνική στρατηγική για το εθνικό θέμα της Βορείου Ηπείρου. Όμως το ζήτημα αυτό έχει πολλές διεθνείς κατοχυρώσεις με το μέρος του.

Το Πρωτόκολλο της Κέρκυρας. Κάποιοι ισχυρίζονται πως δεν έχει πλέον ισχύ. Πιστεύω πως δεν είναι έτσι. Η ισχύς μίας διεθνούς συμφωνίας πηγάζει όχι τόσο από το αν είναι νέα ή παλαιά, αλλά από την αποφασιστικότητα, την θέληση και την ισχύ για να επιβληθεί η εφαρμογή της. Παράδειγμα, το Πρωτόκολλο της Φλωρεντίας είναι του έτους 1913 και το Πρωτόκολλο της Κέρκυρας του έτους 1914. 5 μήνες χωρίζουν το ένα από το άλλο. Το πρώτο βρίσκεται σε πλήρη ισχύ, το δεύτερο όμως όχι. Τις πταίει; Αναζητήστε τον, τι μπορεί να γίνει; Πολλά.

Όμως ο Βορειοηπειρωτικός ελληνισμός έχει αρκετά ακόμα όπλα στην διάθεσή του. Ιδού μερικά:

• Οι δηλώσεις της Αλβανίας κατά την εισδοχή της στην Κοινωνία των Εθνών, για τον σεβασμό και την προστασία της Ε.Ε.Μ.
• Η εκκρεμής ακόμα παραπομπή της υπόθεσης από την Διάσκεψη των Παρισίων (1946) στην Σύνοδο των 4, για μελλοντική λύση του ζητήματος.
• Η σύμβαση για τα δικαιώματα του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών.
• Ο καταστατικός χάρτης των Ηνωμένων Εθνών.
• Η τελική πράξη του Ελσίνκι, ΟΑΣΕ (1975)
• Η διακήρυξη της Βιέννης για τις εθνικές μειονότητες (1993)
• Η Ευρωπαϊκή Σύμβαση Πλαίσιο για την Προστασία των Εθνικών Μειονοτήτων. (Στρασβούργο 1993)

Αυτά όλα είναι όπλα που χρειάζονται ανθρώπους αποφασισμένους να παραμείνουν στις προαιώνιες εστίες τους και να διεκδικήσουν με σωστό σχεδιασμό, θέληση και αποφασιστικότητα, τα δίκαια τους.

Πηγή:stamps-philatelic.blogspot.al/

ΔΙΑΒΑΣΕ ΑΚΟΜΗ:

Τα Πρωτόκολλα της Φλωρεντίας και τα χωριά της Ηπείρου και Μακεδονίας που παραχωρήσαμε στην Αλβανία

ΑΝΑΚΑΛΥΨΕ ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΟ ΠΑΝΗΓΥΡΙ

Για τους Ηπειρώτες, τα πανηγύρια του χωριού είναι η λαχτάρα ολόκληρης χρονιάς για να βρεθούμε στον αγαπημένο μας τόπο. Και να ζούμε στιγμές που μόνο το ηπειρώτικο κλαρίνο μπορεί να σου προσφέρει.

Το Πανηγύρι είναι μια ευκαιρία, η οποία δίνεται για μια φορά το χρόνο, να ξανασμίξουν φίλοι και συγγενείς,να επιστρέψουν οι απόδημοι στον τόπο τους, να ξαναζωντανέψουν τα χωριά μας και να θυμίσουν λιγάκι από την αίγλη του παρελθόντος. Υπο τους ήχους του κλαρίνου, του λαούτου  και με συνοδεία τους τραγουδιστές  μας, ολοι μαζί τραγουδάμε για την ξενιτιά, τον έρωτα, την ατέρμονη αγάπη που έχει ο καθένας απο μας για τον τόπο του. Εχουν γραφτεί και έχουν ειπωθεί τόσα πολλά για τα ηπειρώτικα παραδοσιακά πανηγύρια, αλλά και πάλι δεν αποτυπώνουν τη συναισθηματική αξία που έχουν για όλους. Μικρούς και μεγάλους. 

Το μόνο σίγουρο είναι ότι αυτός ο θεσμός των πανηγυριών, που επιβίωσε μέσα από πολέμους, φτώχεια, ξενιτιά, δεν θα πάψει ποτέ να υφίσταται. Και ο λόγος είναι ένας και μοναδικός. Γιατί όλη αυτή η διαδικασία, η τελετουργία πιο συγκεκριμένα, είμαστε εμείς οι Ηπειρώτες. Βρίσκεται στις καρδιές μας, στο είναι μας. Πάντα ότι και να γίνει, όπου και αν βρισκόμαστε, η Ήπειρος είναι μέσα μας και μας καλεί να επιστρέψουμε και να ξαναβρεθούμε με τους αγαπημένους μας, στον τόπο των προγόνων μας, στον τόπο μας, στο σπίτι μας.

Τα καλοκαίρια σου δεν θα ήταν ίδια χωρίς τις στιγμές που πέρασες στα πανηγύρια του χωριού. Μια παράδοση που ζεις από τα παιδικά σου χρόνια, τρέχοντας ανάμεσα από τα τραπέζια με την «συμμορία», γκρινιάζοντας για το κλάμα των κλαρίνων, ενώ η βραδιά κατέληγε στο να κοιμάσαι στις καρέκλες με τη ζακέτα της μητέρας σου να σε σκεπάζει και την αγκαλιά της να σε μεταφέρει πίσω σπίτι.

Στα εφηβικά σου χρόνια αντιλήφθηκες ότι το πανηγύρι του χωριού είναι κάτι παραπάνω από μια μάζωξη. Εκεί έζησες το πρώτο σου φλερτ, όταν ανταλλάσσετε ματιές ανάμεσα στον κόσμο, προσπαθώντας να μην σας καταλάβει κανείς. Ήταν ο καλοκαιρινός σου έρωτας και το πανηγύρι αυτό η επανένωσή σας. Εκεί θα ανταλλάσσατε το πρώτο σας φιλί στα κρυφά, όταν κανείς δεν θα κοιτούσε, πίσω από κάποιο δέντρο, στην ακροθαλασσιά ή πίσω από την εκκλησία.

Θυμάσαι το πρώτο σου μεθύσι; Ήταν εκεί, στο ίδιο τραπέζι με την οικογένειά σου, όταν ο πατέρας σου σε ενθάρρυνε να τσουγκρίσετε τα ποτήρια με το κρασί σας, να μοιραστείτε ένα μεζέ και να απολαύσετε οικογενειακές στιγμές γλεντιού. Κι ύστερα, όταν περνούσε η ώρα και οι «μεγάλοι» επέστρεφαν σπίτι, οι νέοι μαζευόσασταν σε ένα τραπέζι, υπό τον ήχο της ζωντανής μουσικής, πίνοντας μπύρες και κάνοντας τις πρώτες σας εξομολογήσεις ή ώριμες συζητήσεις μέχρι τις πρώτες ηλιαχτίδες.

Στο πανηγύρι του χωριού βρήκες το θάρρος να σύρεις το χορό. Να ενώσεις τα χέρια με τους συγχωριανούς σου και να χορέψετε τα ίδια παραδοσιακά τραγούδια που ακούτε κάθε χρόνο. Αλλά δεν θα βαρεθείς ποτέ, διότι είναι τραγούδια του τόπου σου, αυτό που σας ενώνει. Οικογένεια και φίλοι σε καμάρωναν, ενώ εσύ οδηγούσες το χορό στο δικό σου ρυθμό και ενέργεια, στο δικό σου βήμα. Το βήμα που πέρασες από 40 κύματα για να μάθεις και έκανες πρόβες στην αυλή της γιαγιάς.

Πλέον, τα πανηγύρια του χωριού είναι αναπόσπαστο κομμάτι του καλοκαιριού σου. Έχουν γίνει μια παράδοση που δεν θέλεις να ξεχαστεί. Είναι το σημείο που ενώνεται η οικογένεια, το σημείο που βλέπεις «τα παιδιά από το χωριό, δεν τα ξέρεις» και θυμάστε τις παλιές σας εμπειρίες, την ίδια στιγμή που δημιουργείτε καινούργιες.

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΠΑΝΗΓΥΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΛΙΑ ΕΠΟΧΗ

—Τα πιο παλιά χρόνια δεν υπήρχαν καθόλου συγκοινωνίες, αυτοκίνητα, δρόμοι και οι άλλες ανέσεις που υπάρχουν σήμερα. Ούτε ράδια ούτε τηλεοράσεις ούτε ψυγεία ούτε τηλέφωνα ούτε ηλεκτρικό ρεύμα. Ο κόσμος σε μεγάλο βαθμό ζούσε στην απομόνωση. Η διασκέδαση έλειπε παντελώς. Δεν υπήρχαν τότε ταβέρνες και κέντρα διασκέδασης. Όλοι μικροί και μεγάλοι έδιναν την καθημερινή τους βιοπάλη και το δικό τους αγώνα, κυρίως για να επιβιώσουν και να ζήσουν. Σχεδόν τα πάντα που είχαν σχέση με την τροφή και την ενδυμασία τους τα παρήγαγαν και τα έφτιαχναν μόνοι τους. Οι άνθρωποι ήταν εκ των πραγμάτων και αναγκαστικά, γεωργοί, κτηνοτρόφοι, τσαγκάρηδες, ραφτάδες και ό, τι άλλο τους πίεζε η ίδια η ανάγκη. Ζούσαν μια ζωή σκληρή και δύσκολη.

 —Έτσι, η μόνη τους διασκέδαση ήταν το πανηγύρι.

—Το πανηγύρι ήταν τόπος συνάντησης, συνεύρεσης και ανταμώματος των κατοίκων των διαφόρων χωριών και πόλεων.Οι κάτοικοι του ενός χωριού γνωρίζονταν με τους κατοίκους των άλλων χωριών κυρίως μέσω των πανηγυριών. Οι σκληρές καθημερινές δουλειές, η έλλειψη συγκοινωνιακών μέσων εμπόδιζαν την αλληλοεπικοινωνία και την αλληλογνωριμία μεταξύ των κατοίκων των γειτονικών χωριών και τα πανηγύρια βοηθούσαν σε μεγάλο βαθμό προς αυτή την κατεύθυνση.

—Τα πανηγύρια τότε ήταν ο μοναδικός και αποκλειστικός τρόπος διασκέδασης των κατοίκων, μαζί φυσικά με τους γάμους και τα βαφτίσια. Το κύριο όμως και κυρίαρχο μέσο διασκέδασης ήταν πάντα τα πανηγύρια και σε μικρότερο βαθμό οι γάμοι και τα βαφτίσια.

—Εκτός από τα παραπάνω, τα πανηγύρια έπαιζαν τότε μια πολύ πιο σπουδαία και σημαντική λειτουργία.

—Αυτή της γνωριμίας μεταξύ των νέων του χωριού ή των χωριών με τελική κατάληξη το γάμο και την παντρειά. Τα πανηγύρια ήταν το νυφοπάζαρο και ο τόπος που γίνονταν οι γνωριμίες μεταξύ των νέων και τα προξενιά.

—Η επικοινωνία τα παλιότερα χρόνια μεταξύ των νέων, λόγω κυρίως των αυστηρών ηθών και εθίμων, ήταν πάρα πολύ δύσκολη. Όχι μόνο το πλησίασμα, όχι μόνο η συζήτηση και η συνομιλία, αλλά και το απλό κοίταγμα ανάμεσα στο αγόρι και στο κορίτσι θεωρούνταν τότε κατακριτέο, επιλήψιμο και αμάρτημα.

—Στον κοινό όμως χορό, π.χ. στον μπάλο ή στο καλαματιανό, τα αυστηρά αυτά ήθη και έθιμα χαλάρωναν, το αγόρι και το κορίτσι επιτέλους μπορούσε να κοιτάξει το ένα το άλλο στα μάτια, να πιαστούν χέρι - χέρι και γιατί όχι να συνομιλήσουν και να κουβεντιάσουν, έστω και για λίγο, όσο κρατούσε ο χορός.

—Η κλειστή και αυστηρότατη κοινωνία μπροστά στον κυκλικό χορό της πλατείας έσπαγε, χαλάρωνε (τα μάτια πάντα έπαιζαν τον κυρίαρχο ρόλο), μετά αμέσως έπιαναν δουλειά οι προξενητάδες με τις προξενήτρες, οι γνωστοί και οι συγγενείς και πάντα συνήθως τα περισσότερα προξενιά, οι αρραβώνες και οι γάμοι επακολουθούσαν μετά τα πανηγύρια.

ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΟ ΠΑΝΗΓΥΡΙ ΣΤΗΝ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ

Η Πανηπειρωτική Συνομοσπονδία Ελλάδος διοργάνωσε  στις 24 Νοεμβρίου 2014 ημερίδα για τα Ηπειρώτικα Πανηγύρια και εκεί ο κύριος Χρίστος Τουμπούρος που ήταν ο εισηγητής ανέλυσε με τον δικό του πραγματικά υπέροχο τρόπο ποιο είναι πραγματικά το Ηπειρώτικο Πανηγύρι.

Το Ηπειρώτικο πανηγύρι

Ένα πανηγύρι οργανώνουμε. Να λαλήσει για τα καλά το κλαρίνο, για να μας χτυπήσει κατακούτελα, στο Δόξα πατρί. Κι από κοντά οι κρυσταλλένιες φωνές, αληθινά νεροξεπετάγματα του Αώου, του Αχέροντα και του Αράχθου. Να συνοδεύουν τα γλυκύτατα μελίσματα του βιολιού και του λαούτου.Και το ντέφι να δίνει ρυθμό και αρμονία σ' όλα τα μουσικά ακούσματα... Γλυκύτατοι ηπειρώτικοι κελαϊδισμοί. (Μακριά από τα ντραμς, τα αρμόνια και τα υπόλοιπα που παραβιάζουν την αγνότητα του πανηγυριού και βιάζουν την ψυχή και την παράδοσή μας). Να το λαλήσουμε μέχρι το πρωί μία και δυο μέρες. Να αχολογήσουν οι ρεματιές του Γράμμου και των Τζουμέρκων με την Καραγκούνα, την Ιτιά, τον Σελήμπεη και τη Γενοβέφα. Και αβέρτα οι φούρλες... Ηπειρώτες και ηπειρώτισσες, φίλοι και φίλες της Ηπείρου όλοι μαζί σε ένα πρωτόφαντο αντάμωμα, όπου θα αποτυπωθεί το αυθόρμητο, η απλότητα, η ειλικρίνεια, το ανεπιτήδευτο της κίνησης..., αλλά και η καθαρότητα της ηπειρώτικης ψυχής.

Τέτοιο πανηγύρι ονειρεύομαι …

Το όνειρο όμως το συνοδεύει και μια γλυκύτατη φωνή…

 «Άκου να σ’ πω μωρέ λυκοσκιλ’σμένο. Το παν’γύρ’ δεν είναι να πααίν’  ο πάσα ένας να αμπδάει και να τσακάει τα πράματά τ’. Το παν’γύρ’ είνι γι’ ούλο το χωριό. Κατάλαβέ το. Δεν είναι για παχνίδ’ τ’ καθενός. Είνι ο καθρέφτης τ’ χωριού»

Αγαπητοί πατριώτες ζητώ συγγνώμη γι’ αυτή την εισαγωγή, αλλά είναι τα λόγια της μεγάλης μου δασκάλας, της γιαγιάς μου.

Και πιστέψτε με είναι προφητικά λόγια. Αυτή μού έδωσε τον ορισμό του πανηγυριού.

«Το πανηγύρ’ δεν είναι παιχνίδ’ τ’ καθενός. Είνι ο καθρέφτς τ’ χωριού».

Διαχρονικός ο ορισμός.

Φίλες και Φίλοι

Θα ζητήσω συγγνώμη, γιατί θα ξεφύγω από τα καθιερωμένα, να ορίσω επιστημονικά ή όχι, να προσδιορίσω και να σχολιάσω το ηπειρώτικο πανηγύρι. Όχι, όχι.  Θα μιλήσω με τη φωνή της γιαγιάς μου και με τον καημό τον δικό μου. Δεν ανέτρεξα σε βιβλιοθήκες, δεν συμβουλεύτηκα τούς από καθέδρας ειδήμονες, δεν θα μιλήσω επιστημονικά. Θα μιλήσω από το μύχια της ψυχής μου. Αν τύχει και αγγίξω την ηπειρώτικη ψυχή σας, θα είμαι απόλυτα ευχαριστημένος.  

Τι είναι αυτό το ηπειρώτικο πανηγύρι;

Είναι, και τι δεν είναι…

Είναι η ατομική ψυχή, η υφασμένη στην πλάση, το προσωπικό βάσανο αλλά και βάλσαμο, το μεράκι, ο σεβασμός «σ’ όσους πέρασαν», η σύνθεση των βιωμάτων, από μικρά παιδιά και η πορεία στην αναζήτηση της ομορφιάς.  Συνδέονται όλα με την Ήπειρο, με τον τόπο μας, εκεί όπου γεννηθήκαμε, εκεί όπου κυλάει πάντα το αίμα μας. Και είμαστε περήφανοι, αλλά και πλούσιοι από το σεβασμό των μεταμορφώσεών του -το παλιό που γίνεται νέο- από τη λειτουργία των σκιών, των χρωμάτων, των ήχων στις ρεματιές… Στα πανηγύρια τα μετουσιώνουμε.

Στα πανηγύρια οι Ηπειρώτες τραγούδησαν, τραγουδούν και εκφράζουν την ικανοποίησή  τους, την ευχαρίστηση και την αγαλλίασή τους, για την απόδοση της δουλειάς τους, για τον κάματο και τον ίδρωτά τους. Και γι’ αυτό τους πρώτους καλοκαιρινούς μήνες στήνουμε και στην Αθήνα και σ’ όλα τα αστικά κέντρα, τα δικά μας Ηπειρώτικα πανηγύρια, όπου αναμοχλεύουμε την ασίγαστη μνήμη. Εκεί στην Ηλιούπολη, στο Ίλιον, Αργυρούπολη, Λιόσια, εκεί σ’ όλη την Αττική και σε άλλες αστικές πόλεις παρελαύνουν εικόνες μιας αλλοτινής ζωής, ΑΝΕΜΕΛΗΣ και ΝΟΣΤΑΛΓΙΚΗΣ.

Μια απάντηση και ένας χαιρετισμός από την πρωτεύουσα στα άπιαστα ηπειρώτικα γκρεμοτόπια. Τζουμέρκα, Κόνιτσα, Βωβούσα, Κατσανοχώρια, Καλαμάς, Μυρσίνη, Ήπειρος. Κι όσοι απηύδησαν από την καθημερινή πρωτευουσιάνικη μονοτονία, απόκαμαν απ’ το λιοπύρ’ της Αθήνας και το στριμωξίδ’ στα λεωφορεία, τσιουρουφλιάστηκαν στο πρωτευουσιάνικο «τηγάνι», μπαϊλντισαν απ’ όλα αυτά, εκεί βρίσκουν αμαλαγιά.

 Εκεί, ώσπου να πάμε στο χωριό. Στέλνουμε τα χαιρετίσματά μας.

Στεκόμαστε μπροστά στην πανδαισία της φυσικής και μελωδικής χαρμονής του τόπου μας, της Ηπείρου.

Χαιρόμαστε τον αέρα και νιώθουμε την ύπαρξη και τη δημιουργία!

Βλέπουμε  τις γιαγιούλες να κάθονται απόγιομα άκρη άκρη στο μισό φεγγάρι με ασβεστωμένο μεσόφρυδο όξω απ’ τα παράθυρα με το βασιλικό.

Αυθεντικές, ατόφιες, αφκιασίδωτες και αγνές και με το άρωμα της ελληνικής λεβεντιάς στην καρδιά και στο κορμί τους που εκπέμπουν έναν αυτογενή δυναμισμό ανθρωπισμού και μαγεύουν το σύμπαν φανερώνοντας την ακμή και την αρχοντιά της ηπειρώτικης ψυχής.

Έτσι, όπως πρέπει,  αυθεντικά, ατόφια και αγνά να είναι τα πανηγύρια μας.

Είναι;

«Η νύχτα θερίζει με χρωματιστό δρεπάνι τους ακίνητους ανέμους της ψυχής»Το ηπειρώτικο πανηγύρι. Η ηπειρώτικη παράδοση

Αληθινά κακοποιημένες λέξεις...

Μαζί με την καλοκαιρινή ραστώνη, μακριά από το Αυγουστιάτικο Αθηναϊκό καύμα, στα χωριά, κάτω από τα πλατάνια, τα ελάτια και τα δασόσκιωτα ισκιώματα, -πέρα από τα καθιερωμένα- στήνονται και έκτακτα πανηγύρια, όπου αχολογούν οι ρεματιές από την κλαρινόπληκτη Ιτιά και τον παραπονιάρη Σελήμπεη.

Κι όλα αυτά  τα ονομάζουμε παράδοση!  Τακτικά και έκτακτα πανηγύρια αποκτούν και τον προσδιορισμό του  “Παραδοσιακού”. Το παραδοσιακό πανηγύρι τ' Άι 'Λιος, της Αγίας Παρασκευής, της Παναγίας και πάει λέγοντας.

Τα σουβλάκια των 80 ή 60 γραμμαρίων -ανάλογα με το φιλότιμο των διοργανωτών-, τα νάιλον τραπεζομάντιλα, οι πλαστικές καρέκλες, οι μπίρες Ουαλίας, όλα αυτά συμφυρόμενα με  τους ήχους του “παραδοσιακού άσματος” “πώς χορεύουν τα καγκέλια τα κορίτσια με τα μέλια» καθαρή συνέχεια του ντιπιντάει,  ντιπιντάει, ντιπιντάει, συνθέτουν το παραδοσιακό τζέρτζελο των πανηγυριών.

                                

Κι όσο κι αν θέλουμε να δικαιολογήσουμε την κατάσταση αυτή η σύγχρονη πραγματικότητα δεν αφορά  το φαρμάκι που μας πότισε -άδολα πολλές φορές- το μελαχρινάκι ή και οι απειλές του εκασταχού καψούρα:

Κάτω απ' το σπίτι του θα 'ρθω και θα σε πάρω μακριά του

Δε σ' αγαπάει όπως εγώ τι θέλεις μες στην αγκαλιά του.

Κι όλα αυτά ενίοτε γίνονται με τη συμμετοχή, τη διοργάνωση ή και την ανοχή διάφορων πολιτιστικών συλλόγων, αρκούντως χρηματοδοτούμενων από τους Δήμους, ανάλογα φυσικά με το cone κάθε Προέδρου και κάθε παράγοντα.

“Ήμουνα νιος και γέρασα κι ασπρίσαν τα μαλλιά μου”.

Και τα μαλλιά μου άσπρισαν και την παράδοσή μας την μαύρισαν...  Γιατί η παράδοση έχει ασφαλώς σχέση με τον πολιτισμό. Και πολιτισμός είναι η νίκη κατά των αδυναμιών του ανθρώπου. Μια από τις αδυναμίες είναι και η ψυχαγωγία. Τα πανηγύρια, εκτός των άλλων υπηρετούσαν και αυτό το σκοπό.

Υπηρετούσαν... Δεν υπηρετούν. Εξυπηρετούν.

Με μικρές φωτεινές εξαιρέσεις τα πανηγύρια κατάντησαν  “αιτία κονόμας” και μέθοδος απόκτησης κέρδους.

Κι ας  φωνάζουν, όσοι έζησαν και υπηρέτησαν σ' όλη τη ζωή τους την παράδοση.

«Παράδοση και τραγούδι τα καλύτερά μας όπλα”

Προκειμένου να εξαρθεί «κοσμολογικά» η γυναικεία ομορφιά στο δημοτικό τραγούδι     τότε συγκρίνεται με τα δυο άστρα. Ήλιο και Φεγγάρι.

Εσύ είσαι ένας ήλιος,

φεγγάρι λαμπερό,

που θάμπωσες το φως μου

και δεν μπορώ να διω.

Να δούμε και τα εμπορικά κατασκευάσματα:

Λάι, λάι, λάι, λάι, λάι,

λάι, λάι, λάι, λάι, λάι.

Αγαπώ ένα μωρό,

νταχτιρντί, νταχτιρντί και πω πω πω,

τ’ αγκαλιάζω, το φιλώ, το φιλώ, το φιλώ.

Παίζονται, ακούγονται και χορεύονται αβέρτα στα πανηγύρια μας...

Εκεί, κάτω από τους ήχους της ηλεκτρικής κιθάρας, του αρμόνιου, του ντραμς κ.ο.κ.,  σε μια ατμόσφαιρα τσικνισμένη πανταχόθεν, έτσι ώστε να δημιουργηθεί το “πανηγυριάτικο νέφος”, αμπ'δάν  αρκουδοειδώς, αφού κατευθύνονται ρυθμικά και “μελωδικά” από το άσμα: 

“Κούκλα μου μην επιμένεις, σε παρακαλώ,άλλα χείλη γυναικεία δεν ξαναφιλώ.

Αυτά τα μέτζελα και τα τζέρτζελα, αυτά τα σουργούνια, αυτές τις σιαμουνίκλες, που τα μαζεύουμε από την Αθήνα, τα αλλουκουτσμένα, θα μας κάνουν τα πανηγύρια; Είσαι θεομουρλαμένος… Αυτά είναι σούργελα. Μην έρθ’ κανένας από παραπέρα. Θα γίνουμε σουργούν’. Δεν είναι πανηγύρια αυτά. Είναι αρπαχτές του κάθε εμπόρου. Το πανηγύρι είναι ο καθρέφτης του χωριού. Αυτά θα έλεγε και η γιαγιά μου. 

Και βέβαια η Ηπειρώτικη παράδοση δεν θα μπορούσε να μην ακολουθήσει τη μοίρα της παράδοσης των υπόλοιπων περιοχών της πατρίδας μας...

ΠΛΗΡΗΣ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ

Ας το καταλάβουμε πως

Αν αρκεστούμε ότι παράδοση είναι τα πανηγύρια, τα κοντοσούβλια και τα κουτάκια μπίρες ας ετοιμαστούμε να  αποχαιρετίσουμε την Αλεξάνδρεια που φεύγει! ....

Παράδοση τελικά δεν είναι μόνο το τραγούδι, ο χορός και το τσίπουρο. Είναι τρόπος και στάση, ζωής και σκέψης. Είναι η διατήρηση της φυσικής ομορφιάς και των μνημείων της Ηπειρώτικης τέχνης. Κάτι που οι μέχρι τώρα κρατούντες, φρόντισαν, "τη βοηθεία και φροντιδι" των αστικών ΜΜΕ - εργολάβων, αλλά και του διαδικτύου, να εκφυλίσουν, να αλλοιώσουν και τελικά να την εκμηδενίσουν....

 Με λίγα λόγια κοράκια …

Για σιγά όμως. Κάπου ακούω τη φωνή του Παλαμά.

Κάλλιο φυτρώστε, αγριαγκαθιές, και κάλλιο ουρλιάστε, λύκοι,

κάλλιο φουσκώστε, πόταμοι και κάλλιο ανοίχτε τάφοι,

και, δυναμίτη, βρόντηξε και σιγοστάλαξε αίμα,

παρά σε πύργους άρχοντας και σε ναούς το Ψέμα.

Και είναι φωνή, ατόφια ελληνική, γνήσια και ορθή!

Αν είναι να χτίσουμε πύργους ή να λειτουργήσουμε ναούς, θρονιάζοντας εκεί μια ψεύτικη παράδοση, δεν χρειάζεται! Κακό κάνουμε. Κάτι παραπάνω. Είμαστε ιερόσυλοι!

«…φυτρώστε, ουρλιάστε, φουσκώστε…»

Πληθυντικός αριθμός. Πολύ σωστά, γιατί η λαϊκή παράδοση περιλαμβάνει το σύνολο των έργων ή δραστηριοτήτων που εκφράζουν το λαό της και χαρακτηρίζεται από την ανωνυμία και τη συλλογικότητα.

Με εξαίρεση φωτεινές περιπτώσεις, αν τη βρει κανείς αυτή τη συλλογικότητα, «να μού σφυρίξει κλέφτικα».

Η παράδοση «φορτώνεται» από την πρωτεύουσα και μεταφέρεται, όπου δει ή μάλλον όπου «οικονομεί». Και βεβαίως, να τα νταούλια, να οι καραγκούνες, να και τα αμπδήματα που θα έλεγε και η γιαγιά μου. Και έτσι πιστεύουμε ότι υπηρετούμε την παράδοση. Θα έρθουν οι άρχοντες, θα χειροκροτήσουν οι αρχόμενοι, θα εκδοθεί και δελτίο τύπου που θα αναφέρει ότι ο τάδε ή η τάδε παρευρέθη

Και θα πάνε όλοι καλλιά τους.

Είμαστε όλοι μας υπεύθυνοι.

Χρειάζεται ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ. Και η αντίσταση καλό θα είναι να αρχίσει από εμάς τους ίδιους και από τον συλλογικό φορέα που ονομάζεται Πανηπειρωτική Συνομοσπονδία Ελλάδας. Άξια συγχαρητηρίων είναι για τη σημερινή ημερίδα. Εύγε. Θα έχει αξία όμως αυτό το ΕΥΓΕ, αν όχι αφειδώλευτα έδινε και τη συμμετοχή της σε διάφορα πολιτιστικά δρώμενα ή και εκδηλώσεις όπου συμφύρεται η κοινωνική προσφορά μαζί με εκτελεστές καψουροτράγουδων στο όνομα της λεβεντομάνας Ηπείρου.

Καψαλιστήκαμε για τα καλά κυρίες και κύριοι.Σκρούμπος γίναμε.

Θλίψη μας πιάνει, όταν στα υποτιθέμενα ηπειρώτικα πανηγύρια, και εδώ στην πρωτεύουσα, όταν βλέπεις μια ορχήστρα με ντραμς, ηλεκτρική κιθάρα και αρμόνιο να καθορίζουν δήθεν τα ηπειρώτικα ακούσματα και να μεταλαμπαδεύουν τάχα την ηπειρώτικη παράδοση στην Αττική.

Πώς και με τι θα στήσεις το χοροστάσι και πού θα βρεις το “ηπειρώτικο λιακωτό”;  (Με το αρμόνιο;)

Πού θα βρεις τα δασωμένα  ζάβατα και  πώς και γιατί σαν πέσει το σκοτάδι  θα σε χαιρετήσουν τ’ αστέρια με την έκφραση της περήφανης φτώχειας και του γενναίου, πλην όμως αποφασιστικού ηπειρώτικου ανασασμού; (Θα λακίσουν από τους ήχους  της ηλεκτρικής κιθάρας).

Πώς θα ευωδιάζεται η ατμόσφαιρα  από τη λουλουδιασμένη ιτιά, όπως την «περιγράφει» το κλαρίνο;  ( Αποκόβεται από τον τόπο της. Αιτία το ντραμς).

Γιατί πρέπει να το καταλάβουμε…

Μοιροκαμένοι οι Ηπειρώτες, πάντα μοιρολογούν, σε κάθε συναπάντημά τους.

▪Την ξενιτιά.

▪Τους αποθανόντας συγγενείς και φίλους.

Πάντα

Συνοδεύουν το παράπονο των νεκρών:

«Καλά τό χουνε τα βουνά, καλόμοιρ' ειν' οι κάμποι,που Χάρο δεν παντέχουνε, Χάρο δεν καρτερούνε,το καλοκαίρι πρόβατα και το χειμώνα χιόνια».

Και για να λέμε και αλήθειες

Πάντα το ηπειρώτικο πανηγύρι ξεκινά με το μοιρολόγι. Σ' αυτό συμφύρονται η ζωή και o θάνατος, το πένθος και η χαρά.

(Μέσα από την ηχητική μυσταγωγία της δωρικής πεντατονικής αρμονίας γιατί, κύριοι των πολιτιστικών Συλλόγων μάς υποχρεώνεται  να μοιρολογήσουμε την ΠΑΡΑΔΟΣΗ).

Εμείς, ξέρουμε:

(Στα πρωτοφανέρωτα μνημούρια(!!!), «ανάβουμε τη λαμπάδα μας»)

Μνημόσυνο αληθινό που μετατρέπεται  σε ερωτική πράξη, τελετουργία,  θρησκευτική επαφή επίπονη κι ασταμάτητη προσπάθεια ανίχνευσης κι αποκάλυψης, μνήμης και προφητείας. Και γι' αυτό μπορεί να παρατηρήσει κάποιος ότι σ' αυτές τις “μνημονικές τελετές”, στα πανηγύρια..

παίζει το κλαρίνο «αργά», ύστερα «πιο αργά» και στο τέλος «ακίνητα».

Και ο χορός δίχως φιγούρες εγωλατρίας, αληθινή εκδήλωση ενδιάθετης βούλησης.

Και «βαράει» για τα καλά το συναίσθημα, που εκδηλώνεται  με το κλάμα. Κλάμα να δουν τα μάτια σας.

Κλάμα στα πανηγύρια, μόνο οι ηπειρώτες το συνηθίζουν… Είναι, όμως, τόσο εκφραστικό, τόσο λυτρωτικό! Τόσο όμορφο!

                Εδώ, όμως, τι να κλάψουμε;

 Την κατάντια του ηπειρώτικου πανηγυριού;

Χρίστος Τούμπουρος

Πηγή:http://epirotesrodopis.blogspot.gr/2017/07/blog-post.html?spref=fb