Eυχαριστήρια επιστολή του Δήμου Πωγωνίου

18-19 Νοεμβρίου 1940: Η τιτανομαχία της Βήσσανης...

Βησσανιώτες μαχητές. Φωτογραφικό στιγμιότυπο από το μέτωπο. Διακρίνονται: Πατσούρας Ανδρέας, Χατζής Χρήστος, Κωτσάκης Θωμάς, Στάθης Γεώργ., Μαρούκης Ελευθ., Βοσινάκης Στέφ., Ανθ/γός, Μπούτζος Παναγ., Σάσσης Λέανδρος, Βαϊμάκης Νικόλ., Ράπτης Ευάγγ., Τζάκος Απόστολος.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΙΣΤΟΛΟΓΙΟΥ: Η νικηφόρα μάχη της Βήσσανης εντάσσεται στις επιχειρήσεις του ελληνικού στρατού για επανάκτηση των εδαφών της παραμεθορίου που είχαν καταληφθεί από τα ιταλικά στρατεύματα τις πρώτες ημέρες του πολέμου οπότε τα τμήματα προκαλύψεως της 8ης Μεραρχίας εκτελούσαν υποχωρητικό ελιγμό παρασύροντας τον αντίπαλο μέχρι τη γραμμή Καλπάκι-Καλαμάς.Το σημερινό μας δημοσίευμα αφορά το χρονικό διάστημα (μέσα Νοεμβρίου 1940) κατά το οποίο η διλοχία του Τάγματος Δελβινακίου απελευθέρωσε τη Βήσσανη μετά απο σφοδρές μάχες και περιλαμβάνει πολύτιμες ιστορικές μαρτυρίες από ανθρώπους που έλαβαν μέρος στις στρατιωτικές επιχειρήσεις που αναφέραμε. 

Για το ίδιο θέμα μπορείτε να διαβάσετε  παλαιότερα δημοσιεύματά μας:

• Η θρυλική μάχη της Βήσσανης
• Πως η "ανυπακοή" ενός στρατηγού οδήγησε στο Έπος του 40! Η διαταγή Κατσιμήτρου
• Εκθεση επί της δράσεως του 6ου λόχου του 15ου Συντάγματος πεζικού κατά τη μάχη της Βήσσανης

...//...

►15 Νοεμβρίου 1940

Η αποτρόπαια εικόνα προ της αμυντικής γραμμής

αφήγηση Αθανάσιου Μάνου, μαχητή του '40, από τις Ποντικάτες Πωγωνίου το 2007

«Δεν θα ξεχάσω ποτέ όσα είδα μόλις άρχισε η αντεπίθεση του στρατού μας στο Καλπάκι, Ήμουν στις τηλεφωνικές γραμμές. Με διέταξε ο λοχίας επικεφαλής να πάω ένα φάκελο κλειστό στα Δολιανά σε κάποιον αξιωματικό, αν θυμάμαι καλά το Φριζή. Ανέβηκα σε μια μοτοσυκλέτα και ο μοτοσυκλετιστής πέρασε το Χάνι Καραγκιόζη και πήγαινε προς Δολιανά.
Ο δρόμος ήταν γεμάτος από μοτοσυ-κλέτες, ποδήλατα, κατεστραμένα αυτοκίνητα, υλικά και πολλούς νεκρούς Ιταλούς. Όσα είδα εκεί δεν θα τα ξεχάσω. Ο μοτοσυκλετιστής δεν εύρισκε δρόμο να περάσει και πολλές φορές περνούσε πάνω από τα πτώματα των σκοτωμένων Ιταλών. Η μυρουδιά από τα πτώματα ήταν ανυπόφορη. Από το Καλπάκι μέχρι τη γέφυρα του Καλαμά ίδια εικόνα φρίκης, νεκροί Ιταλοί και κομμάτια από σάρκες. Έφθασα στα Δολιανά πήγαμε στο Σχολείο που ήταν οι αξιωματικοί έδωσα τον κλειστό φάκελο και γυρίσαμε στην έδρα από τον ίδιο δρόμο και είδαμε την ίδια φοβερή εικόνα του πολέμου»

*

Και συνεχίζουμε με το Ημερολόγιο του λοχία Ελευθερίου Θάνου από την Μερόπη Πωγωνίου που ανήκε στο Ανεξάρτητο Τάγμα Δελβινακίου.

►16 Νοεμβρίου 1940

«Κάναμε βόλτα εντός του χωριού (Μεσοβούνι) και μέσα στα σπίτια, τα οποία είναι εγκατελειμμένα από τους ιδιοκτήτες και λεηλατημένα από τον εχθρό.Υπάρχουν μόνο 5-6 γρηές, οι οποίες μόλις στέκουν στα πόδια τους από τις ταλαιπωρίες του άτιμου εχθρού και το μαρτύριο της πείνας, δίψας, ζωντανής ξεχωρισιάς.Μας ήλθε εν ολίγοις, ίλιγγος και το μίσος μας προς τον εχθρόν έχει φθάσει στο κατακόρυφον. Δώσαμε ψωμί στις άτυχες γρηές. Τις περιθάλψαμε ιατρικώς».

►17 Νοεμβρίου 1940

«Γίνεται στα πέριξ μέρη σφοδρός βομβαρδισμός αεροπορίας. Το βραδάκι πηγαίνουμε προς κατάληψιν του Μαυροβουνίου. Με προφύλαξιν κατ' αρχήν. Μόλις όμως βεβαιωθήκαμε πως δεν υπάρχει εχθρός ανεβήκαμε αμέσως το ύψωμα και καταυλίσαμε στα αριστερά του χωριού. Είναι κι εδώ τα ίδια με το Μεσοβούνι και κάτι παραπάνω».

►18 Νοεμβρίου 1940

«Πρωί πορευόμεθα προς Βήσσανη μέσω Άνω Ραβενίων. Το ίδιο με τα προηγούμενα χάλια.Διανυκτερεύσαμε άνωθεν ΞηρολάκκοΚυκλοφορεί φήμη πως στα χωριά που δεν φύγαν οι κάτοικοι δεν έμεινε κανείς. Φωνάζουμε να προχωρήσωμε οπωσδήποτε, με την ελπίδα να προλάβουμε τους δικούς μας, που τους έχουν όμηρους».

Η αγωνία για την τύχη των δικών τους που τους άφησαν με τη σύμπυξη είναι καταφανής. Και εκεί ο μαχητής ζητάει να προχωρήσουν γρήγορα, αδιαφορώντας για τις συνέπειες των συγκρούσεων που αναπόφευκτα θα ακολουθήσουν:

«Φωνάζουμε να προχωρήσωμε οπωσδήποτε, με την ελπίδα να προλάβουμε τους δικούς μας που τους έχουν όμηρους»!

Μεγαλείο ψυχικού σθένους και υψηλού φρονήματος. Η έννοια του αγώνα «υπέρ βωμών και εστιών» δεν είναι ένα ρητορικό σχήμα, ούτε ένας εορταστικός λόγος. Είναι η αγωνία του πολεμιστή για τους δικούς του που αψηφά και τη χειρότερη έκβαση.

Τα όσα λίγα και απλά γράφει ο λοχίας Θάνος για τα άδεια από κατοίκους χωριά Μεσοβούνι, Μαυροβούνι και Άνω Ραβένια, με τα σπίτια ανοιχτά και λεηλατημένα είναι μία ακόμη επιβεβαίωση για τα δεινά που υπέστησαν τα χωριά που βρέθηκαν για λίγες έστω μέρες στην κατοχή των Ιταλών, και ασφαλώς βλέποντάς τα ο λοχίας πολεμιστής εκεί, θα σκέπτεται πάλι ότι και το δικό του σπίτι θα έχει την ίδια τύχη.

**

Για τις ημέρες αυτές από 13 έως 18 Νοεμβρίου ο έφεδρος ανθυπολοχαγός Σπύρος Παγούνης σε δημοσιεύματα και σημειώσεις έχει και τη δική του προσωπική μαρτυρία:

«Ο Ταγματάρχης Τζανής Αλεβιζάτος, όλο το 7ήμερο 13-19/11/1940 της εξόδου μας από την αμυντική γραμμή του Καλπακίου βρίσκονταν επί κεφαλής των μαχομένων τμημάτων της Διλοχίας Δελβινακίου (ο 1ος Λόχος Καστάνιανης είχε υπαχθεί στο 40 Σύνταγμα λόγω θέσεώς του κατά την υποχώρηση), που ήταν το πρώτο Ελληνικό τμήμα που πέρασε την αμυντική γραμμή Καλπακίου κι επιχείρησε την πρώτη επιθετική Ελληνική ενέργεια κατά των Ιταλών στον Προφήτη Ηλία των Δολιανών.α) Στις 13/11/1940 επί κεφαλής των τμημάτων έφθασε με τον λοχαγό Παπακώστα και τους ανθυπολοχαγούς Παγούνη και Εφραιμίδη ανάμεσα στο πανδαιμόνιο των εχθρικών πυρών πυροβολικού κατ' αρχήν κι έπειτα πεζικού και όλμων με τους 15-20 πρώτους στρατιώτες στον Προφήτη Ηλία Δολιανών. Κι είχαμε εκεί με την κατοχή του υψώματος και τους πρώτους 10 Ιταλούς αιχμαλώτους και λάφυρα όπλα, ολμίσκους και ένα φορητό ασύρματο (που εμείς δεν ξέραμε τι εστί τούτο). Εκεί στο εκκλησάκι του Αηλιά είδα τον Ταγματάρχη να γονατίζει και να φιλάει με σεβασμό τον πρώτο τραυματία δεκανέα Καραδημήτρη»,

Μια αναπόφευκτη διακοπή και ένα αναπόφευκτο σχόλιο για τον στοργικό και πατρικό ασπασμό του τραυματία δεκανέα από τον Διοικητή του Τάγματος Τζανή Αλεβιζάτο, μέσα στον πολεμικό πυρετό και στον ορυμαγδό της μάχης, αποτελεί μια ανθρώπινη στιγμή, της ψυχικής επαφής που είχε σφυρηλατηθεί μεταξύ του αξιωματικού και των στρατιωτών του Τάγματος. Ας αναζητήσει κι εδώ ο μελετής της ιστορίας του πολέμου εκείνου, το ύψος του φρονήματος των μαχητών του έπους του '40, όπως δεν τα γράφουν οι εκθέσεις των επιχειρήσεων και οι αναφορές των επιτελείων.

Και συνεχίζει ο Παγούνης:

«Εκεί, γιατί εκεί έπρεπε να διανυκτερεύσουμε, εκεί εζήσαμε όλοι μας τη φρικαλέα, αγωνιώδη και εφιαλτική νύκτα της 13/14 Νοεμβρίου, εκεί επάνω στον Προφήτη Ηλία με τα καταιγιστικά συνεχή και αδιάκοπα όλη τη νύχτα πυρά του Ιταλικού πυροβολικού που όλοι μας παρακαλούσαμε: «Θεέ μας ξημέρωσε για μας μια σου καλή καινούργια μέρα».β) Κι από τις 14-17 Νοεμβρίου 1940 οδήγησε τα τμήματά μας σε σκληρές και αιματηρές μάχες στην άλωση των θέσεων που κατείχαν οι Ιταλοί που πρόβαλαν σ' όλες τις περιπτώσεις «σθεναράν αντίστασιν», στις περιοχές Μεσοβουνίου, Μαυροβουνίου, Άνω Ραβενίων με πλούσια λάφυρα: α) ολόκληρη Ιταλική πυροβολαρχία των 65 μετά των ημιόνων της, β) 25 Ιταλούς αιχμαλώτους και γ) οπλισμό πεζικού και ολμίσκους. (Τα ανωτέρω εκτίθενται στις σελίδες 21-2 7 του β' τόμου της Ιστορίας Στρατού ΓΕΣ: Η Ελληνική αντεπίθεση 14/11/1940 έως 6/11941)γ) και τέλος φθάνουμε στο διήμερο 18 και 19 Νοεμβρίου 1940 στην τιτανομαχία της Βήσσανης.Μαζί με τους πρώτους στρατιώτες με τον Ταγματάρχη σκαρφαλώνουμε τη νύχτα 17/18 Νοεμβρίου στη χαράδρα του Γορμού και φθάσαμε στα βράχια του Αγίου Αθανασίου «ημίσειαν ώραν προ της έω» με γέρας της νίκης 35 Ιταλούς αιχμαλώτους.Και μείναμε εκεί γαντζωμένοι στα βράχια «με νύχια και με δόντια» όλη τη φρικαλέα εκείνη μέρα, που τα καταιγιστικά πυρά πυροβολικού, όλμων και πεζικού και οι συνεχείς αντεπιθέσεις των Ιταλών δεν μας άφησαν ούτε λίγων λεπτών ανάσα να πάρουμε.

Το εξωκλήσι του Αγίου Αθανασίου Βήσσανης

Εκεί ως αργά το βράδυ ζήσαμε ώρες και στιγμές φρικτής αγωνίας κολλημένοι στα βράχια. Εκεί εγίναμε ένα με τα ριζιμιά λιθάρια και καμμία δύναμη δεν μπορούσε να μας ξεκολλήσει, Εκεί μείναμε πιστοί στην προσταγή της Πατρίδας «θάνατος επί τόπου», που είναι το σύνθημα και ο όρκος όλων μας.
Ημέρα δοκιμασίας και αγωνίας. Νηστικοί και διψασμένοι και μόνο όταν σκοτείνιασε για καλά και οι αντενέργειες του εχθρού είχαν κάπως κοπάσει οι στρατιώτες βρήκαν την ευκαιρία να ροκανίσουν λίγη ξερή γαλέτα κι εμείς φάγαμε λίγο πιλάφι που ο αφοσιωμένος στον Ταγματάρχη του στρατιώτης Τσέπας Δ. φρόντισε να μας φέρει. Εκεί ανάμεσα στους στρατιώτες μας ανάμεσα στους βράχους περάσαμε άλλη μια νύχτα αγωνίας, που διακόπτονταν από τις εχθρικές οβίδες πυροβολικού (το δικό μας πυροβολικό ούτε που ακούστηκε ούτε που φάνηκε πουθενά), που ευτυχώς πολλές δεν έσκαγαν κι άλλες έπεφταν πίσω μας στα νερά της χαράδρας του Γορμού. Εκεί ως τα ξημερώματα της 19 Νοεμβρίου 1940.
Ετσι ώς τα χαράματα της 19ης Νοεμβρίου που είχε διαταχθεί από το προϊστάμενο κλιμάκιο η επιθετική ενέργειά μας προς Βήσσανη με προγραμματισμένη υπόσχεση (τόλεγε η έγγραφη διαταγή) προπαρασκευής προ της έω του Πυροβολικού (που κι όταν ο ήλιος πάει γιόμα και τα τμήματά μας είχαν προχωρήσει ούτε φάνηκε ούτε ακούστηκε).
Και την χαραυγή εξορμώμεν ακάθεκτοι με επί κεφαλής τον Διοικητή του Τάγματος Αλεβιζάτον προς Βήσσανην (γράφει κάποιος στο ημερολόγιό του) βήμα προς βήμα με αψιμαχίες με τα υπολείμματα των Ιταλών, γιατί αρκετές δυνάμεις τους είναι ταμπουρωμένες στα σπίτια του χωριού, καταλαμβάνεται η περιοχή από τον Άγιο Αθανάσιο ως το εκκλησάκι των Αγίων Αποστόλων και τις πρώτες καλύβες ανατολικά του χωριού, που πίσω από τις πέτρινες μάντρες τους ξανασαίνουν και οι άνδρες μας για την τελική προσπάθεια.
Οι αντιστάσεις των Ιταλών από τα σπίτια του χωριού είναι ακόμα σοβαρές, αλλά πιο σοβαρά και επικίνδυνα είναι τα πυρά πολυβόλων που δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε την ακριβή θέση τους.
Τα πολυβόλα αυτά ξυρίζουν τη στέγη των Αγίων Αποστόλων και σφυρίζουν εκκωφαντικά ανάμεσα στα δένδρα σ' όλη την περιοχή, γιατί, φαίνεται, παρατήρησαν τις κινήσεις μας να κατοπτεύσουμε και να προσδιορίσουμε τη θέση τους. Με τις διόπτρες του Ταγματάρχη από τη θέση του Αγίου Βήματος των Αγίων Αποστόλων και το κενό μεταξύ αυτού και του κορμού μιάς πελώριας βαλανιδιάς εντοπίζουμε τη θέση των πυρών πολυβόλων που προέρχονται από το εκκλησάκι του Αγίου Κοσμά που βρίσκεται στο ύψωμα βορείως του χωριού και της θέσεως που βρισκόμαστε. Από εκεί ήταν το μεγάλο κακό...

Ο Άγιος Κοσμάς Βήσσανης

Γίνεται σύσκεψη αξιωματικών για την ενέργεια εξουδετέρωσης του επικίνδυνου στόχου.Και ξαναπαίρνει για μία ακόμη φορά τα κιάλια ο Ταγματάρχης για να κατοπτεύσει όλη την περιοχή και να δώσει την τελική μορφή στις ενέργειες των τμημάτων μας.Και ενώ οι άλλοι συζητούμε προφυλαγμένοι στην απυρόβλητη πλευρά των Αγίων Αποστόλων, ακούμε τους στρατιώτες από τις πέτρινες μάντρες των αλωνιών να φωνάζουν:«Ο Ταγματάρχης έπεσε, χτυπήθηκε».
Σαστισμένος τρέχω πρώτος στο σημείο εκείνο και βρίσκομαι μπροστά σε μια φρικτή εικόνα.Ο Ταγματάρχης πεσμένος ανάσκελα με χέρια και πόδια ακίνητα και το βλέμμα του άπλανο λες και ήταν καρφωμένο σε κάποιο σημείο στο άπειρο. Την πρώτη μου έκπληξη διαδέχεται η φωνή του καθήκοντος.
- Πρόσφερε τη βοήθειά σου.
Πλησιάζω και γονατίζω μπρος στο ακίνητο σώμα. Τα μάτια ορθάνοιχτα μου φαίνονται τώρα σαν να ζητούν βοήθεια. Κάποιο δάκρυ φαίνεται στην άκρη και κάτω από το αριστερό μάτι μία μικρή οπή που βγαίνουν και αναπηδούν αιματωμένοι αφροί. Είναι η είσοδος της καταραμένης σφαίρας.
Απλώνω τα χέρια μου ν' ανασηκώσω, ν' αναγείρω το κεφάλι και το δεξί μου χέρι που μπήκε κάτω από το λαιμό βουτήχτηκε στο ζεστό αίμα που έτρεχε ποταμηδόν από την έξοδο της σφαίρας στον αυχένα. Όλη η φρικιαστική σκηνή δεν κράτησε παρά ελάχιστα δευτερόλεπτα και μέσα στη σαστιμάρα μου και στην απόγνωσή μου ακούω σαν κάποιο μακρινό απόηχο:
- Κύριε ανθυπολοχαγέ, φύγε από κει, βάλλεσαι, φυλάξου.
- Σπύρο Παγούνη, φύγε από κει. Βάλλεσαι, φυλάξου.
Η τελευταία αυτή φωνή με συνέφερε από τον αλλοτινό κόσμο που βρισκόμουν. Ήταν η φωνή του χωριανού μου λοχία Σπύρου Ζιάγκου που με συνέφερε από το φρικτό δράμα που ζούσα εκείνη τη στιγμή και μ' έκανε να αντιληφθώ τον κίνδυνο που κι εγώ διέτρεχα από τις σφαίρες που σφύριζαν γύρω μου από το καταραμένο πολυβόλο σε κείνο το ύψωμα που θέλαμε να εξουδετερώσουμε. Με τους συναδέλφους μεταφέραμε τον ηρωικό ταγματάρχη στο απυρόβλητο για κάθε δυνατή περίθαλψη.
Αλλά δυστυχώς ήταν πολύ αργά. Η υψηκάρηνος δρυς έπεσε και κεί-τεται άψυχη και άφωνη στο χώμα....
Μία σφαίρα πολυβόλου τον βρίσκει στο αριστερό στέλεχος της διόπτρας και με είσοδο κάτω από τον αριστερόν οφθαλμόν τραυματίζει ό,τι ευγενές υπάρχει εις τον άνθρωπον, τον εγκέφαλον και εξέρχεται δια της αριστεράς καρωτίδος... 

Το εξωκλήσι των Αγίων Αποστόλων - Βήσσανη. Δίπλα η αιωνόβια Βελανιδιά. 

Είκοσι λεπτά ήρκεσαν δια να δώσει την τελευταίαν του πνοήν και η ψυχή του ανάλαφρη να πετάξει προς το «ΠΑΝΘΕΟΝ ΤΩΝ ΗΡΩΩΝ» αναφέρει ο γιατρός Ανδρέας Κώτσης από τη Λίμνη που ήταν και αυτός μαζί μας στην πρώτη γραμμή και φρόντισε να του προσφέρει τις πρώτες βοήθειες της επιστήμης. Το τέλος είχε επέλθει.
Όλοι, αξιωματικοί και στρατιώτες κλαίμε τον ήρωα Ταγματάρχη, αλλά και το στοργικό πατέρα των στρατιωτών, που στην ολιγόμηνη ζωή του μαζί μας μόνο αισθήματα πατρικής στοργής έδειχνε προς τους άνδρες του και όλοι τον αγαπούσαν και τον σέβονταν.Ένας στρατιώτης τον είχε χαρακτηρίσει: Ύψος δυσθεώρητον ανθρώπου και αξιωματικού.Οι τρομερές και εφιαλτικές αλλά και ηρωικές μέρες 18 και 19 Νοεμβρίου 1940 νύχτωσαν με ένα τρομερό απολογισμό ένα βαρύ τίμημα.
«Η Διλοχία Δελβινακίου επιτεθείσα κατά της κωμοπόλεως Βησσάνης κατέλαβε ταύτην και τα δυτικά αυτής υψώματα κατόπιν αγώνος εκ του συστάδην. Κατά τον αγώνα τούτον έπεσαν επί του πεδίου της μάχης ο Διοικητής του Τάγματος Δελβινακίου Ταγματάρχης Αλεβιζάτος Τζαννής ευρισκόμενος στην πρώτην γραμμήν των μαχητών.Ακόμη έπεσε και ο ανθυπολοχαγός Παπαγεωργίου Ιωάννης και 18 στρατιώτες».
Ετραυματίστηκαν 6 αξιωματικοί (οι δύο Διοικητές Λόχων) ευτυχώς όλοι ελαφρά και σύντομα γύρισαν στα τμήματά τους και 82 στρατιώτες. (Ιστορία Στρατού ΓΕΣ ως ανωτέρω σελ. 28-31 τόμος Β') Ο Ταγματάρχης Αλεβιζάτος Τζαννής είναι ο πρώτος ανώτερος αξιωματικός που έπεσε επί του πεδίου της μάχης 19/11/1940. Πίνακας φονευθέντων αξιωματικών.(Ιστορία Στρατού ΓΕΣ τόμος Β'σελ.289).
Και η θλιβερή εικόνα συμπληρώνεται:
Έξω από το εκκλησάκι των Αγίων Αποστόλων ο Ταγματάρχης Αλιβιζάτος Τζαννής, νεκρός, αφού οι ιατρικές βοήθειες υπήρξαν ατελέσφοροι και οι αξιωματικοί και στρατιώτες ολόγυρά του να κλαίνε. Και στο πεδίο της μάχης άλλοι νεκροί που περιμένουν ταφή. Και ποιος θα τα θάψει και θα τα κλάψει;
Μέσα στο εκκλησάκι οι τραυματίες αξιωματικοί όπου δέχονται τις πρώτες βοήθειες επιδέσεως τραυμάτων. Οι στρατιώτες ταμπουρωμένοι στις πέτρινες μάντρες των αλωνιών περίλυποι και αμήχανοι και κατηφείς. Κάπου-κάπου ακούγονται βογκητά τραυματία και το καταραμένο πολυβόλο δεν επιτρέπει στους τραυματιοφορείς να προσφέρουν βοήθεια και δεν εννοεί να σταματήσει. Και τέλος 2 λοχαγοί (ο διοικητής του 3ου Λόχου και ο υπασπιστής του Τάγματος) και ο επιτελής ανθυπολοχαγός συσκέπτονται περί του πρακτέου. Και το πρακτέο είναι πολύ δύσκολο.
Σιγά - σιγά ήρθε το σκοτάδι. Τα εχθρικά πυρά στην αρχή αραίωσαν και τέλος σταμάτησαν. Κι οι Ιταλοί με τη βοήθεια της νύχτας κατόρθωσαν να διαφύγουν στο Κουτσόκρανο».
»Κάθε φορά που αναλογίζομαι όλα αυτά τα γεγονότα, και συμβαίνει αυτό συχνά και έντονα, γιατί είναι ολοζώντανες οι στιγμές εκείνες στην ψυχή μου, που μοιραστήκαμε όλοι τις ταλαιπωρίες, αλλά και τις στιγμές χαράς και μεγαλείου, γιατί υπήρξαν και μάλιστα και τέτοιες στιγμές στο 7ήμερο 13-19/11/1940, δεν μπορώ να σταματήσω ένα δάκρυ να τρέξει από τα μάτια μου κι ούτε να πνίξω έναν αναστεναγμό, που βγαίνοντας από τα βάθη τα ψυχής μου προφέρει τις λέξεις:

«Α ι ω ν ί α   τ ο υ ς   η   μ ν ή μ η»

»Γονατιστές μπροστά στη μνήμη όλων εκείνων που πρόσφεραν τη ζωή τους για την Πατρίδα και την Ελευθερία στέκονται οι ψυχές τους και καίνε ευωδιαστό λιβάνι και χύνουν ολόθερμο, καυτό δάκρυ αγάπης και σεβασμού, μα προπαντός ιερού χρέους και ευγνωμοσύνης «ανθ' ών υπέρ ημών προσήνεγκαν».

Και συμπληρώνει την μαρτυρία του ο έφεδρος ανθυπολοχαγός Σπύρος Παγούνης από το Δολό Πωγωνίου:

«Ξαναγυρίζω και εγώ τις ημέρες αυτές τις αξέχαστες και αιώνιες κοντά στους ηρωικούς πολεμιστές του 1940-41, που κυρίως στο 7ήμερο 13-19 Νοεμβρίου 1940. Είναι τόσο στενά δεμένα με την προσπάθειά τους για την απελευθέρωση της επαρχίας Πωγωνίου που την πότισαν με το αίμα τους τόσα ηρωικά παιδιά συγκεντρωμένα στο Ανεξάρτητο Τάγμα Δελβινακίου.
Τις ημέρες αυτές και κυρίως 18 και 19 Νοεμβρίου με τις ηρωικές μάχες της Βήσσανης, ξαναγυρίζω κοντά στις σκιές τις ουράνιες κι αιθέριες όλων εκείνων των παιδιών του Πωγωνίου και όλων των Ελληνόπουλων, που με το αίμα τους πότισαν το δένδρο της λευτεριάς του Πωγωνίου υπακούοντας στην προστακτική επιταγή της Πατρίδος.
Κι ήταν επιταγή προστακτική της Πατρίδος η ιδιόχειρη γραπτή εντολή που έδωσε ο αείμνηστος Ταγματάρχης Τζαννής Αλεβιζάτος ο ίδιος μου άρπαξε από τα χέρια το μπλόκ κι έγραψε με τα δικά του χέρια: «Θάνατος επί τόπου» στον αγγελιοφόρο λοχία Α.Π. (παρακαλείται ο λοχίας Α.Π. να βεβαιώσει με το δικό του χέρι το αληθές των όσων εδώ γράφω) κομιστή της φωνής απογνώσεως απ' την καταθλιπτική πίεση από τις αλλεπάλληλες εχθρικές αντεπιθέσεις και τα καταιγιστικά πυρά πυροβολικού, πεζικού και όλμων, που δέχονταν οι διμοιρίες πεζικού και πολυβόλων του ανθυπολοχαγού Μποσινάκη, πολυβολητή που αναπληρούσε και τον τραυματία συνάδελφό του της διμοιρίας πεζικού, που είχαν και σημαντικές απώλειες εκεί στα υψώματα Αγίου Αθανασίου Βήσσανης στο δεξιό της μετωπικής παρατάξεως του Τάγματος όλη εκείνη την ημέρα της 18ης Νοεμβρίου 1940. (αυτά γράφτηκαν το 1946 τότε που δυστυχώς πηγαίναμε σ' έναν άλλο σκληρότερο και απάνθρωπο πόλεμο, τον εμφύλιο, που μας έκανε να ξεχάσουμε τις θυσίες και τον αγώνα εκείνων του 1940-41).

Για τη μάχη της Βήσσανης ο στρατηγός Κατσιμήτρος γράφει στο βιβλίο του, επιγραμματικά τα εξής:

«Το Τάγμα ΔΕΛΒΙΝΑΚΙΟΥ υπό τον γενναίον Ταγ/ρχην ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΝ ΤΖΑΝΝΗΝ επιτεθέν άνευ υποστηρίξεως πυροβολικού και κατόπιν θυελλώδους εφόδου κατέλαβε την Βήσσανην, ένθα ο εχθρός οχυρωμένος εντός οικιών προέβαλε λυσσώδη αντίστασιν.Κατά την έφοδον έπεσεν ηρωϊκώς μαχόμένος ο Ταγματάρχης ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ, ως και αρκετοί αξιωματικοί και οπλίται.Συνελήφθησαν 4 αξιωματικοί και 101 οπλίται αιχμάλωτοι και εκυριεύθη μεγάλη ποσότης πολεμικού υλικού».

Ο έφεδρος ανθυπολοχαγός Κων. Αναγνωστόπουλος στις 22 Νοεμβρίου προσθέτει και τα εξής για τον νεκρό Αλεβιζάτο στην προέλαση του τμήματός του, μετά τη διάβαση στους «Αγίους»:

«...και όπως αρχίσαμε να ανεβαίνουμε τον ανηφορικό δρόμο της Βήσσανης και σε μια στροφή που ήταν εγκατεστημένο το πυροβολικό μας και έβαζε κατά του εχθρού βλέπουμε να κατεβαίνει το δημόσιο δρόμο ένα Παβέζ (όχημα) που είχε επάνω νεκρό τον ήρωα Ταγματάρχη Αλεβιζάτο, που είχε σκοτωθεί προ όλιγων ωρών έξω από το χωριό της Βήσσανης».

Ο νεκρός Αλεβιζάτος ενταφιάστηκε στα Δολιανά.

*

Στο χρονικό των γεγονότων της μάχης της Βήσσανης προσθέτει την μαρτυρία του και ο λοχίας Ελευθέριος Θάνος στο Ημερολόγιό του που γράφει:

►19 Νοεμβρίου 1940

«Έχουμε πληροφορίες ότι έχει εγκαταλειφθεί η Βήσσανη, παρά του εχθρού και σχεδόν βαδίζωμε ανεπιφυλάκτως. Όταν φθάνωμε στους πρόποδες του Αγίου Αθανασίου βαλλόμεθα από πυρά πεζικού και η απέναντι όχθη του Ξηρολάκκου έχει γίνει στόχος πυροβολικού.Μας τραυματίζεται ο διμοιρίτης μας, Εφραιμίδης Βασίλειος και πολλά άλλα παιδιά, καθώς και μερικά θύματα, ανεξακρίβωτα δυστυχώς. Τέλος κατελήφθη το ύψωμα.Πολλά λάφυρα, τραυματίαι και νεκροί υπάρχουν από μέρους του εχθρού. Προχωρούμε μέχρι το μοναστήρι Άγιος Ιωάννης. Είναι καλυμμένον από πολλά και μεγάλα δένδρα. Ο ύπουλος εχθρός έχει ταμπουρωθεί μέσα σε σπίτια της Βήσσανης και έχει μόνο δύο πολυβόλα εις το ύψωμα του Αγίου Κοσμά, που δεσπόζει όλης της περιοχής, που κατέχωμε εμείς. Τα δε όπλα του και όλμους κλπ τα 'χει άλλα μεν στις στέγες των σπιτιών, άλλα στα παράθυρα.Περί ώραν 19ην κάνουν αντεπίθεση, η οποία απεκρούσθη αμέσως.Όλην την νύκτα μείναμε άγρυπνοι και υπό αρκετό κρύο».

Το μοναστήρι που αναφέρει ο λοχίας Θάνος πιθανόν να είναι η Μονή Άβελ και όχι του Αγίου Ιωάννη.

►20 Νοεμβρίου 1940

«Μας εδόθη διαταγή περί ώραν 7ην πρωϊνήν ότι επίκειται προέλα-σις απ' ώραν εις ώραν προς κατάληψιν της Βήσσανης. Πράγματι, περί ώραν 9.30 αρχίζει. Προχωρούμε μ’ εφ' όπλου λόγχη όπως και χθες έτσι και σήμερα, δεν μας υποστηρίζει μήτε πυροβολικό μήτε πολυβόλα. Ο εχθρός, λόγω του ότι είναι εντός των σπιτιών, παραμένει αόρατος και κατά συνέπεια μας καθήλωσε αρκετά.
Περί ώραν 11ην τραυματίζεται ο Διαμάντης Αθανάσιος βρεθείς τυχαίους μαζί μου εις θέσιν επικίνδυνον. Του επιδένω το τραύμα με κίνδυνον της ζωής μου και μαζί με τον λοχίαν Σκόρδον Γεώργιον τον μεταφέρομεν (στην πλάτη εναλλάξ) μέχρι τον Ξηρόλακκο, όπου ο γιατρός του Τάγματος. Κατά την επάνοδόν μας συναντούμε πολλούς τραυματίας. Μαθαίνωμε, πως κατελήφθη μεν η Βήσσανη, αλλά δυστυχώς εφονεύθη ο Ταγματάρχης.Παραμείναμε μέχρι 3η πρωινή εις την εκκλησίαν των Αγίων Αποστόλων, μεταξύ νεκρών και τραυματιών. Τον Λόχον μας τον έχουμε χάσει. Κατά πρότασιν του εκ Βησσάνης δεκανέα Κωτσάκη Θωμά πηγαίνουμε μετά προφυλάξεως στο σπίτι του και περνούμε την υπόλοιπη νύχτα. Κατά την είσοδο στο σπίτι, μας υποδέχονται με δάκρυα χαράς και φιλιά. Μας περιποιήθηκαν πολύ καλά».

►21 Νοεμβρίου 1940

«Μόλις έφεξε και πήγαμε προς συνάντηση του Λόχου μας. Όλος ο κόσμος μας υπεδέχθη με αλλαλαγμούς χαράς.Ο Λόχος είναι κατασκηνωμένος έξω της Βήσσανης. Πυρομαχικά άφθονα έχει αφήσει ο εχθρός.Τώρα ήρθαμε στα «μαντριά του Ίντζου» και κατασκηνώσαμε. Όταν ακόμη είμαστε στη Βήσσανη ήρθε ο Τζούρος να δη τα παιδιά του κι έμαθα για τους δικούς μου, πως είναι καλά».

*

Ένας Βησσανιώτης Λοχίας ο Λεύτερης Μαρούκης, γράφει για τη μάχη της Βήσσανης

Την παραμονή το βράδυ της επίθεσης, συγκέντρωσε τους αξιωματικούς ο Ταγματάρχης Τζαννής Αλεβιζάτος. Πήγα κι εγώ ως αντικαταστάτης του Διμοιρίτου μου μια και ο Βασίλης Εφραιμίδης είχε τραυματιστεί και είχε μείνει πίσω. Ο ταγματάρχης μας ρώτησε όταν τελειώσαμε αν έχουμε καμιά απορία. Του είπαμε ότι έχουμε περιορισμένο αριθμό σφαιρών. Κι εκείνος μας ρώτησε αν έχουμε ξιφολόγχες.

Βησσανιώτες μαχητές. Αναμνηστική φωτογραφία από το μέτωπο.

Όρθιοι: Χατζής Χρήστος, Κωστάκης Θωμάς, Μηλιώνης Βασίλης, Πατσούρας Ανδρέας, Βοσινάκης Στέφανος, Μπούτζος Παναγιώτης, Σάσσης Λέανδρος. Κα-θήμενοι: Στάθης Γεώργιος, Βαϊμάκης Νικόλαος, Μαρούκης Ελευθέριος, Ράπτης Ευάγγελος, Τζάκας Απόστολος.

Στην επίθεση με τις σάλπιγκες και ριπές των οπλοπολυβόλων μας, προχωρούσαμε προς το χωριό, βαλλόμενοι συνεχώς από τα πολυβόλα που είχαν οι Ιταλοί μέσα στο χωριό, στο σχολείο και εκείνο του Αγίου Κοσμά, το οποίο πρέπει να το χειρίζονταν άριστοι σκοπευτές. Έτσι μας έκαναν μεγάλη ζημιά, είχαμε νεκρούς και τραυματίες.

Εγώ με την ομάδα μου και οδηγό τον Πάντο της Πίδας (Μυρτίλο) με τον λοχαγό Χανδρινό που ανέλαβε το λόχο μας, λόγω τραυματισμού του λοχαγού Παπακώστα, πήγαμε από τον λάκκο της Παναγιάς να πλευροκοπήσουμε τους Ιταλούς στον Άγιο Κοσμά. Οι Ιταλοί προς στιγμή τα έχασαν και παραλίγο θα παραδίδονταν, αλλά όταν διαπίστωσαν ότι δεν διαθέτουμε κανένα ομαδικό όπλο, πολυβόλο κ.λ.π., γύρισαν τα πολυβόλα τους πάνω μας και μας καθήλωσαν. Εκεί είχαμε ένα νεκρό και τρεις τραυματίες.

Τη δεύτερη μέρα εκτός από τον Ταγματάρχη μας Αλεβιζάτο είχαμε και άλλους 15 νεκρούς και πολλούς τραυματίες περίπου 122.Τη νύχτα οι Ιταλοί εγκατέλειψαν το ύψωμα του Αγίου Κοσμά και έφυγαν.

*

Ο έφεδρος ανθυπολοχαγός Σπύρος Παγούνης συνεχίζει την περιγραφή και την κριτική των γεγονότων

«μετά τις δραματικές ώρες της μεγάλης θυσίας και του μεγαλείου της δόξας των Πωγωνησίων πολεμιστών στις παρυφές της Βήσσανης, εναντίον ενός εχθρού, που επί ένα διήμερο πολεμούσε πεισματικά, γιατί η τυχόν υποχώρησή του θα δημιουργούσε μεγάλο κίνδυνο στα Ιταλικά τμήματα που πολεμώντας εναντίον των επιτιθέμενων Ελληνικών τμημάτων κρατούσαν ακόμα προωθημένες εν σχέσει με τη Βήσσανη θέσεις του στην περιοχή Βίγλα - Δέμα - Βασιλικό.Και είχε ο εχθρός μας αυτές με το πλεονέκτημα της αφθονίας του πολεμικού υλικού, την υπεροχή πυρός πυροβόλων, πολυβόλων, οπλοπολυβόλων, και τυφεκίων, ενώ το πυροβολικό μας σ' αυτό το διήμερο ούτε που φάνηκε πουθενά, ούτε έριξε έστω και μία οβίδα, για να τονώσει εκ του μακρόθεν τον πεζικάριο Έλληνα πολεμιστή, που φρόντιζε να κάνει οικονομία στις σφαίρες του, γιατί τις είχε και αυτές λιγοστέ 

Στο σημείο αυτό θα μου επιτραπεί ν' αναφέρω ότι: όταν πραγματικά ο ήλιος είχε πάει γιόμα, που λένε στο χωριό μου. και τα τμήματα της Διλοχίας Δελβινακίου εκτελώντας τη διαταγή του προϊσταμένου κλιμακίου, που όριζε για τη Διλοχία: επιθετική ενέργεια κατά του εχθρού άμα τη έω προπαρασκευή του πυροβολικού (η διαταγή είχε παραλήπτη τη Διλοχία Δελβινακίου, αλλά και την μονάδα Πυροβολικού που βρίσκονταν στην περιοχή ανατολικά των Ανω Ραβενίων), είχαν προωθηθεί από τα υψώματα Αγίου Αθανασίου προς Βήσσανην, παρουσιάστηκε στον Ταγματάρχη Αλεβιζάτο ένας αξιωματικός Πυροβολικού (ήμουν εκεί παρών και θυμάμαι και το όνομά του όταν ανέφερε την παρουσία του και την αποστολή του), για να ζητήσει στοιχεία για τη θέση της Διλοχίας και στοιχεία βολής ττυροβολικού. Αλλά στοιχεία δεν εδόθησαν γιατί τα τμήματά μας είχαν προχωρήσει και είχαν επαφή με τον εχθρό και τα εχθρικά ττυρά έρχονταν από τις παρυφές και τα σπίτια του χωριού και ήταν επικίνδυνη η βολή πυροβολικού τόσο για τα τμήματά μας που προχωρούσαν όσο και για τα σπίτια και τους κατοίκους του χωριού.
Η διευκρίνιση αυτή για την ιστορία και να μην αποδίδονται ευθύνες χωρίς να υπάρχουν στην ενέργεια της Διλοχίας Δελβινακίου και κατ' επέκταση στον Διοικητή της που στο όνομά του και στη μνήμη του πρέπει να αποκαλυπτόμεθα. 

Βαριά τραυματισμένη η Διλοχία Δελβινακίου από τις απώλειες του διημέρου 18 και 19 Νοεμβρίου 1940 αφού έζησε μια νύκτα αγωνίας και πόνου στις παρυφές της Βήσσανης την επομένη 20 Νοεμβρίου 1940 αποσύρεται σε περιοχή ΒΔ της Βήσσανης για την ανασύστασή της, (Οι Ιταλοί τη νύχτα είχαν αποσυρθεί προς Κουτσόκρανο).
Εκεί έρχεται ο νέος Διοικητής του Τάγματος Ταγματάρχης Στεφανάκος Σταμάτιος με την πρώτη αποστολή ενισχύσεων σε άνδρες και πυρομαχικά.
Την 21ην Νοεμβρίου συνεχίζει την πορεία προς Δυσμάς. (Η Ιταλική αντίσταση στη Βίγλα, Δέμα, Βασιλικό είχε εξουδετερωθεί και τα Ιταλικά τμήματα είχαν αποσυρθεί πέραν της γραμμής των Ελληνοαλβανικών συνόρων την περιοχή Δρυμάδων).
Το εσπέρας φθάνει χωρίς κανένα εμπόδιο στο Σταυροσκιάδι, όπου εγκαθίσταται αμυντικά στα ΒΔ υψώματα επί της οριοθετικής γραμμής Ελλάδος - Αλβανίας προ της 28 Οκτωβρίου.
Στην περιοχή ριζά Νεμέρτσικας - Δρυμάδων - Σωπικής κινούνται Ελληνικά τμήματα της ΙΙας Μεραρχίας, ενώ προς Νότον ακούεται ο θόρυβος μάχης στην περιοχή της Μπούνας.
Στις 25 Νοεμβρίου η II Μεραρχία καταλαμβάνει την Πολύτσανη και η Διλοχία Δελβινακίου που τώρα υπάγεται τακτικώς στην II Μεραρχία μπαίνει στην Ελληνική Βόρειο Ήπειρο και χωρίς να συναντήσει Ιταλούς φθάνει στις Σχωριάδες και το Χλωμό»...

 Ακολουθούν φωτογραφίες μαχητών του Ανεξάρτητου Τάγματος Δελβινακίου

Πηγή:Το βιβλίο του Κων/νου Χρ. Κωστούλα : "ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΣΤΟ ΠΩΓΩΝΙ ΚΑΙ ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΟΥ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΥ ΤΑΓΜΑΤΟΣ ΔΕΛΒΙΝΑΚΙΟΥ" (Ιωάννινα 2009)

[Ψηφιακή επεξεργασία εικόνων δική μου]

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Χ. Κ.

ΚΑΛΠΑΚΕΙΑ 2017

Βήσσανη 13 Αυγούστου 2017:Ημερίδα για την Ανάπτυξη και την Ασφάλεια στο Πωγώνι

ΜΕΡΟΣ 1ο

ΜΕΡΟΣ 2ο

Πηγή:tzourlakos

Βήσσανη 1888:Ενα μάθημα στό δεσπότη...

(Άφήγησις Κ. Άναστασιάδη)

Στις άρχές Σεπτεμβρίου του 1888, ο τότε μητροπολίτης Βελλάς καί Κονίτσης, γηραιός Βασίλειος, απεφάσισε νά επισκεφθεί τά χωριά τής περιφερείας του για τελευταία φορά κάνοντας αρχή άπό τή Βήσσανη.

Τό Σάββατο άπόγευμα τής 5ης Σεπτεμβρίου, μέ το ηλιοβασίλεμα, οί μουχταροδημογέροντες, οι έφοροετπίτροποι, οι πρόκριτοι, όλοι οι άνδρες, γυναίκες καί παιδιά των σχολείων αρρένων καί θηλέων, συγκεντρώθηκαν στήν Κούλα γιά νά ύποδεχθούν τό Δεσπότη.

Ύστερα άπό λίγο, φάνηκε στά Βαθύλακκα νάρχεται μέ τήν άκολουθία του, οπότε άρχισαν οί καμπάνες νά χτυπούν χαρμόσυνα και σέ λίγο ό Σεβασμιώτατος έφθασε ... Έκεί εύλόγησε τά πλήθη, οί παπάδες καί οί πρόκριτοι του φίλησαν τό χέρι, καί έπειδή ήταν πολύ κουρασμένος τόν έπήγε όλο τό χωριό ως τό σπίτι του Δράσου, καβάλλα, όπου του είχαν τοιμάσει κατάλυμα...

Τήν επόμενη μέρα, Κυριακή, προσήλθε στήν εκκλησία όπου έγινε μεγαλοπρεπής λειτουργία και άπό τό δεσποτικό εκφώνησε έναν ωραίο λόγο συνιστώντας αγάπη καί ομόνοια γιά τήν πρόοδο καί τό μεγαλείο τής Βήσσανης. Κατόπι έκατσε στο δεσποτικό θρόνο του καί έπί δυο ώρες, όλο τό χωριό, άνδρες, γυναίκες και παιδιά περούσαν καί του φιλούσαν τό χέρι...

Επειτα άπ αύτό πήγε στό κατάλυμά του, άφού προηγουμένως άνεκοίνωσε, οτι θά έδέχετο έκεί τήν 3 μ.μ. (ώρα τουρκ. 9η) τούς μουχταροδημογέροντες, διδασκάλους, έφοροεπιτρόπους καί προκρίτους.

Πράγματι τήν προσδιορισθείσα ώρα, προσήλθαν όλοι οί άνωτέρω στό σπίτι του Δράσου, έφίλησαν τό χέρι του Σεβασμιωτάτου καί έκατσαν στόν μεγάλον τόν όντά... Έπηκολούθησε τό κέρασμα, εύχές στό δεσπότη τό "ώς ευ παρέστη" κ.λπ. καί ύστερα έβαλαν ένα τραπέζι μπροστά στό δεσπότη μ ένα δίσκο μέ κοτόπουλο τηγανισμένο προοριζόμενο φυσικά γιά τό δεσπότη...

Αρχισε ή συζήτησις πάνω σέ διάφορα θέματα έκκλησιαστικά, σχολικά και κοινοτικά, κατά τή διάρκεια τής οποίας ό Σεβασμιώτατος έτρωγε άπό τό κοτόπουλο καί έπινε καί κάνα ρακί, ένώ στούς άλλους έδινε μόνον ρακί μέ τό ποτήρι...

Όταν ήλθε ή σειρά του Γ. Νεάνθη [1] του λέγει ό δεσπότης: «Ελα δάσκαλε πάρε τό ποτήρι σου» και του το προσέφερε. Ο  δάσκαλος σηκώθηκε, τό πήρε, άλλ’ άντί νά τό πιει, άφού πρώτα ζήτησε τή σχετική συγγνώμη, αφηγήθηκε τά έξής: 

Μιά φορά είς τάς Αθήνας, άπέθανε ένας γέρων και τόν έπερνούσαν, κηδευόμενον, διά τό νεκροταφείον, άπό τά Χαυτεία. Τή στιγμή έκείνη όλοι οί θαμώνες τών καφενείων ήγέρθησαν πρός τιμήν του νεκρού και όταν μετά τό πέρασμα τής νεκροφόρου έξανακάθησαν, τότε εις έξ αύτών είπε: «Ξέρετε ποιός ήταν ό πεθαμένος; Ηταν ο Μίχο Γιαννάκης...»! Τότε ένας ήγέρθη καί «τί λές μωρέ είπε, ό Μίχο Γιαννάκης»! Καί έτρεξε γιά νά προφθάσει τήν κηδεία... Σέ λίγο όμως έπέστρεψεν καί όταν τόν ήρώτησαν που έπήγε, άπήντησε: «έπήγα νά τόν ρωτήσω γιατί άπέθανε. Καί τί σου είπε;—Μου είπε, οτι άπέθανε γιατί έπινε ρακί χωρίς μεζέ!!!

Όλοι οί παρευρισκόμενοι έγέλασαν τότε μέ τήν καρδιά τους, μέ τό όμορφο αύτό διήγημα του Νεάνθη, έν συνδυασμώ μέ τό γνωστό χιουμουριστικό του ύφος, ό δέ δεσπότης του προσέφερε ένα μεζέ καλόν άπό τό κοτόπουλο, λέγοντάς του: «Έλα βρυκόλακα... πάρτον.. σου άξίζει.,»

O δάσκαλος τόν πήρε εύχαρίστως, τόν έφαγε καί κατόπιν έπιε τό ρακί του, γιά νά μή πεθάνει...πίνοντας ρακί...χωρίς. μεζέ...

Πηγή: Σ. Στούπη:"Πωγωνησιακά και Βησσανιώτικα" Τόμος Β.

*Ο πίνακας (λάδι σε μουσαμά) στην κορυφή του κειμένου είναι του Βησσανιώτη Χρ. Ιλαρίδη και κοσμεί την αίθουσα της "Μάνας", έδρας της Αδελφότητας Βησσανιωτών στην Αθήνα.[Ψηφιακή επεξεργασία δική μου]

[1] Γ. Νεάνθης: Λόγιος και διδάσκαλος του Γένους απο τις Δρυμάδες Πωγωνίου.Διετέλεσε δάσκαλος στα Τσαραπλανά (σημερινό βασιλικό Πωγωνίου) και στο Χλωμό. Διασώζονται μάλιστα και μερικοί στίχοι του (τέλη του 19ου αιώνα) που γράφτηκαν για τους Τσαραπλανίτες με αφορμή διάφορες κοινοτικές έριδες:

[Οι κάτοικοι των τριών χωριών των Ριζών (Μέβγεζα, Ρομπάτες, Φραστανά) ασχολούνταν ιδιαιτέρως και με το τοπικό εμπόριο (Σπύρος Στούπης, «Πωγωνησιακά και Βησσανιώτικα») διακρίνονταν δε για την ευφυΐα τους που έφθανε μέχρι πανουργίας κατά τον Ευάγγελο Ψήμα. Το γεγονός δε τούτο έδινε αφορμή στον ποιητή Γεώργιο Νεάνθη από τις Δρυμάδες να λέει πολλές φορές: «Μέβγεσδα και Φραστανά φύραμα του Σατανά». http://palaiopogoni.gr/?p=59]

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Χ.Κ.

Η λίμνη Ζαραβίνας την μ.Μ.εποχή -Οτι ίσως θα θέλατε να μάθετε και δεν ρωτήσατε...

Τις τελευταίες μέρες γίνεται πολύς λόγος (στα sm-έντυπο και ηλεκτρονικό τύπο)για ένα μεγάλο κατά την γνώμη μας θέμα που απασχολεί την περιοχή του Πωγωνίου.Είναι το θέμα της γνωστής μας λίμνης της Ζαραβίνας. Ενστάσεις εγείρονται και πολύ συζήτηση γίνεται σχετικά με την μη αξιοποίηση της περιοχής της λίμνης από τους αρμόδιους φορείς (Δήμο-Περιφέρεια και Κράτος). Θα επιχειρήσω στη συνέχεια να αναφερθώ προς ενημέρωση όσων δεν γνωρίζουν τα σχετικά,  σε όλες τις παραμέτρους (κατά το δυνατόν) που αφορούν το θέμα χωρίζοντάς το σε τρείς επιμέρους ενότητες:

Α. Η "ταυτότητα" της λίμνης

Β. Μία ιστορική αναδρομή των διεκδικήσεων της λίμνης εκ μέρους των φορέων Κράτους-Δήμων-Αδελφοτήτων και κατοίκων της περιοχής απο τους μέχρι το 2011 φερόμενους ως ιδιοκτήτες της και την ιστορική δικαστική απόφαση παραχώρησης της λίμνης σε αυτούς που δικαιωματικά ανήκει

Γ. Τί μέλλει γενέσθαι και δημοσιεύματα διαμαρτυρίας που τονίζουν την αδιαφορία των υπεύθυνων φορέων για  το μέλλον και την αξιοποίηση του φυσικού πλούτου που συνιστά όλη η περιοχή της λίμνης.

....//....

Α. Λίμνη Ζαραβίνας ή Νεζερός ή Νιζερός
ή λίμνη Δελβινακίου

Λίμνη Ζαραβίνα

Η  λίμνη της Ζαραβίνας με τα πολλά ονόματα ξεφυτρώνει ανάμεσα στους ήρεμους λόφους του Πωγωνίου, ανάμεσα στα δρυοδάση και τα λιβάδια που απλώνονται στα βορειοδυτικά της Ηπείρου. 

Η Ζαραβίνα αναφέρεται και με τα ονόματα Τζαραβίνα, Τζεροβίνα, Νεζερός, Νιζερός, Νιντζερός και λίμνη Δελβινακίου. 

Η λίμνη βρίσκεται σε ένα λεκανοπέδιο που περιβάλλεται από λόφους, σε υψόμετρο 458 μέτρων και πάνω στο κεντρικό δρόμο που ενώνει τα Ιωάννινα με την Κακαβιά, 10 χλμ. νοτιοδυτικά από το Δελβινάκι και 11 χλμ. δυτικά από το Καλπάκι. Το σχήμα της είναι σχεδόν κυκλικό με περίμετρο 2,2 χλμ. και έκταση που φτάνει τα 285 στρέμματα. Πρόκειται για μία ανοικτού τύπου καρστική λίμνη που τροφοδοτείται με νερό από επιφανειακές και από υπόγειες πηγές, αλλά και με τα νερά που κατεβαίνουν από τους χειμάρρους Θειαφόλακκο, Βοϊδίτσα και Λάκκο Παναγιάς. Όταν η λίμνη γεμίζει με πλεονάζοντα νερά, εκφορτίζεται προς τον ποταμό Νέζερο μέσω του χειμάρρου Νεζεραύλαυκα και τα νερά της καταλήγουν μετά από μια πορεία χιλιομέτρων στον ποταμό Καλαμά. 

Γύρω από τη Ζαραβίνα υπάρχουν πολλά βαλτοτόπια, επιφανειακές πηγές και ρέματα. Η γέννηση της ανάγεται στη εποχή του Πλειστόκαινου και διακρίνεται για το μεγάλο βάθος σε σχέση με το μέγεθος της που φτάνει τα 31,5 μέτρα και την μορφή του βυθού της που προσομοιάζει με έναν ανεστραμμένο κώνο. Η Ζαραβίνα μάλιστα κατατάσσεται ως πέμπτη στη σειρά των βαθύτερων φυσικών λιμνών της χώρας μας μετά την Τριχωνίδα, το Ζηρού, τη Βεγορίτιδα και την Αμβρακία. Αυτό το βάθος είχε δημιουργήσει και διάφορους θρύλους στη λαϊκή παράδοση της περιοχής. 

Ο Γάλλος διπλωμάτης και περιηγητής Φρανσουά Πουκεβίλ αναφέρει ότι οι ντόπιοι πίστευαν ότι η Ζαραβίνα δεν είχε βάθος και ρούφαγε ότι έπλεε σε αυτήν. 

Η λίμνη μέχρι και πριν λίγα χρόνια λειτουργούσε ως ιχθυοτροφείο. Η εξερεύνηση γύρω από τη Ζαραβίνα είναι μια μοναδική εμπειρία, καθώς τα γαλάζια νερά πάνω στα οποία καθρεφτίζονται οι χρυσόχρωμες βελανιδιές και ο πλούτος της άγριας πανίδας συνθέτουν ένα υπέροχο τοπίο γεμάτο ζωή.

Γύρω από τη λίμνη αναπτύσσονται καλαμιώνες και υγρά λιβάδια, ενώ οι λόφοι καλύπτονται από πυκνά δάση δρυός που αποτελούνται από τέσσερα είδη βελανιδιάς, ανάμεσα στα οποία υπάρχουν και κάποια αιωνόβια . Άλλα είδη είναι οι οστρυές, οι γαύροι, οι φράξοι, οι ψευτοπλάτανοι και οι βατομουριές. 

Το σημαντικότερο φυτό της περιοχής είναι ο σπάνιος Solenanthus albanicus. Άλλα αξιόλογα φυτά είναι ο κρίνος Lilium candidum, το κολχικό Colchicum autumnale, η Asphodeline taurica, το κυκλάμινο Cyclamen hederifolium, η Digitalis grandiflora, η ίριδα Iris sintenisii, η Lysimachia atropurpurea, η Silene coronaria, ο κρόκος Crocus cancellatus, η Lysimachia punctata, το Ornithogalum sphaerocarpum, η Scabiosa tenuis, η Scutellaria rupestris, η Orlaya daucorlaya και οι ορχιδέες Epipactis microphylla, Platanthera chlorantha, Ophrys helenae, O. hystera, O. zeusii και Ο. oestifera, ενώ λίγα χιλιόμετρα από τη λίμνη φυτρώνει και μια εξαιρετικά σπάνια ορχιδέα, η Ophrys bertolonii. 

Στη λίμνη ζει ένας μεγάλος αριθμός από αρπακτικά πουλιά. Πρόκειται για ένα από τα τελευταία καταφύγια του κραυγαετού και του σπάνιου τσίφτη στην Ελλάδα. Παλιότερα στην γύρω περιοχή ζούσανε σπάνιοι ασπροπάρηδες. Άλλα αρπακτικά είναι ο φιδαετός, ο σφηκιάρης, η γερακίνα, ο χειμωνόκιρκος, ο καλαμόκιρκος, το ξεφτέρι, το σαΐνι, το διπλοσάινο και ο πετρίτης. 

Στα υγρά λιβάδια της λίμνης συναντάει κανείς λευκούς πελαργούς και μαυροπελαργούς, ενώ στους καλαμιώνες και στις όχθες ζούνε σταχτοτσικνιάδες, αργυροτσικνιάδες, νυχτοκόρακες, κρυπτοτσικνιάδες, μικροτσικνιάδες, λαγγόνες, αλκυόνες, ψευταηδόνια, νεροκελάδες, σχοινοποταμίδες, τσιχλοποταμίδες, καλαμοτριλιστές, κ.ά. 

Η ορνιθοπανίδα συμπληρώνεται με είδη, όπως κύκνοι, βαλτόπαπιες, φαλαρίδες, νερόκοτες, νανοβουτηχτάρια, σκουφοβουτηχτάρια, μπεκατσίνια, βουνοσταχτάρες, κίσσες, γιδοβύζια, λούγαρα, μεσαίοι δρυοκολάπτες, αετομάχοι, κοκκινοκεφαλάδες, τριγώνια, χρυσοβασιλίσκοι, μελισσοφάγοι, κοκκοθραύστες, κούκκοι, φάσσες, μιλτοχελίδονα, κοκκινοτσιροβάκοι, τσαλαπετεινοί και αιγίθαλοι.

Τα αμφίβια περιλαμβάνουν πολλά είδη, όπως σαλαμάνδρες, κοινούς τρίτωνες, μακεδονικούς τρίτωνες,  κοινούς φρύνους, πρασινόφρυνους, δεντροβάτραχους, βαλκανοβάτραχους, ηπειρωτικούς βατράχους, σβελτοβάτραχους και γραικοβάτραχους. 

Η ερπετοπανίδα είναι εξίσου πλούσια και αποτελείται από μεσογειακές χελώνες, γραικοχελώνες, βαλτοχελώνες, κονάκια, τυφλίτες, σαύρες της Ρούμελης, τρανόσαυρες, πρασινόσαυρες, σαύρες του Ταύρου, στεφανοφόρους, εφιούς, λαφιάτες, δεντρογαλιές, σαπίτες, νερόφιδα, λιμνόφιδα, σπιτόφιδα, σαΐτες και κοινές οχιές.

Από τα θηλαστικά μέσα στη λίμνη ζούνε αρκετοί μυοκάστορες, αλλά και λίγες βίδρες. 

Στους γύρω λόφους ζούνε υγιείς πληθυσμοί από αρκούδες, λύκους και ζαρκάδια. Άλλα θηλαστικά είναι τα κουνάβια, οι νυφίτσες, τα αγριογούρουνα, οι αγριόγατες, οι ασβοί, οι αλεπούδες, οι δασομυωξοί και οι σκίουροι. 

Η ιχθυοπανίδα της λίμνης περιλαμβάνει 11 είδη από τα οποία ξεχωρίζουν τα χέλια (Anguilla anguilla), η πελοποννησιακή μπριάνα (Barbus peloponnesius), ο κυπρίνος (Cyprinus carpio), το σκαρούνι (Luciobarbus albanicus), η ιονική πέστροφα (Salmo farioides), η λιάρα (Telestes pleurobipunctatus) και το γληνί (Tinca tinca). Η λίμνη Ζαραβίνα θεωρείται ένας από τους τελευταίους τόπους όπου πιθανολογείται η παρουσία της ηπειρωτικής τσίμας (Pelasgus epiroticus), ενός ψαριού που βρίσκεται στα όρια της εξαφάνισης.

Ένας νεαρός κύκνος στα νερά της λίμνης.

Οι λιάρες είναι κοινές στη Ζαραβίνα.

Οι κρόκοι του είδους Crocus cancellatus βγαίνουν κοντά στα δάση.

Ένα ψευταηδόνι τραγουδάει στις καλαμιές.

Γύρω από τη λίμνη ζούνε πολλά είδη λεπιδόπτερων.

Ένα τοπίο της μαγικής Ζαραβίνας.

Τα νανοβουτηχτάρια είναι κοινά πουλιά της λίμνης.

Η ορχιδέα Epipactis microphylla βγαίνει στα κοντινά δάση.

Ένας χρυσοβασιλίσκος ψάχνει για τροφή.

Κυκλάμινα του είδους Cyclamen hederifolium.

Γύρω από τη λίμνη ζούνε πολλά μιλτοχελίδονα.

Οι λόφοι καθρεφτίζονται στα νερά της Ζαραβίνας.

Πηγή: http://www.naturagraeca.com/ws/129,191,282,1,1,%CE%9B%CE%AF%CE%BC%CE%BD%CE%B7-%CE%96%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%B2%CE%AF%CE%BD%CE%B1

....//....

►11 Οκτωβρίου 2012◄

Λίμνη Ζαραβίνα

Κείμενο: Παναγιώτης Κρητικάκος

Φωτογραφίες: Νίκος Γκίκας-Παναγιώτης Κρητικάκος

Η λίμνη Ζαραβίνα βρίσκεται στο δήμο Πωγωνίου, στον νομό Ιωαννίνων, στο 45ο χιλιόμετρο του οδικού δικτύου Ιωαννίνων με τον συνοριακό σταθμό της Κακαβιάς, σε υψόμετρο 457 μέτρων.

Η λίμνη βρισκόταν μέχρι πρόσφατα κάτω από ένα ιδιαίτερο ιδιόκτητο καθεστώς, πράγμα που καθιστούσε δύσκολη την οποιαδήποτε δραστηριότητα επί αυτής. Εδώ και έναν χρόνο, με απόφαση του Πολιτικού Εφετείου Ιωαννίνων, η λίμνη είναι δημόσια και μπορεί να την απολαύσει και να την “εκμεταλλευτεί” οποιοσδήποτε πολίτης δείχνοντας βέβαια τον αντίστοιχο σεβασμό που απαιτεί ένα τέτοιο οικοσύστημα. Τα νερά της λίμνης θεωρούνται πολύ καλής ποιότητας μιας και τροφοδοτούνται συνεχώς με φυσικό τρόπο [1]. Το μέγιστο βάθος της λίμνης θεωρείται στα 31.5 μέτρα έπειτα από μέτρηση που έγινε με sonar (Νικολάου & Σαχπάζης, 1999).

Στις 28 Οκτωβρίου 2011, οι Αργύρης Αργυριάδης, Νίκος Γκίκας και Παναγιώτης Κρητικάκος καταδύθηκαν μέχρι τα 17 μέτρα με ελάχιστη θερμοκρασία τους 12 βαθμούς. Η κατάδυση διακόπηκε στο συγκεκριμένο βάθος λόγω της ύπαρξης μεγάλης ποσότητας υδρόθειου, το οποίο έγινε αντιληπτό από την όσφρηση καθώς επίσης και λόγω της περιορισμένης ορατότητας κάτω από τα 10-12 μέτρα. Από το βάθος αυτό η ορατότητα μειώνεται στο ελάχιστο και γίνεται έως και μηδενική. Ολόκληρος ο όγκος νερού είναι εμπλουτισμένος με μεγάλες ποσότητες υδρόθειου το οποίο γίνεται ιδιαίτερα δυσάρεστο και αντιληπτό μέσω της όσφρησης, με τη χαρακτηριστική μυρωδιά που το διακατέχει.

Ο συνηθέστερος λόγος ύπαρξης υδρόθειου είναι αυτός της νεκρής οργανικής ύλης, κάτι το οποίο ίσως να μην ισχύει στην περίπτωση της Ζαραβίνας μιας και συναντήθηκε σε σειρά καταδύσεων, ανά διαφορετικές εποχές, από διαφορετικές πλευρές της λίμνης και σε τέτοια μορφολογία πυθμένα η οποία λόγω της απότομης κλίσης δεν επιτρέπει τη συσσώρευση οργανικής ύλης που να έχει ως αποτέλεσμα τη βακτηριακή αποικοδόμηση αυτής.

Πρέπει να επισημάνουμε πως η ευρύτερη περιοχή του Πωγωνίου είναι γνωστή για τα κοιτάσματα τόσο σε φυσικό αέριο όσο και σε πετρέλαιο, όπου το υδρόθειο ευδοκιμεί (κυρίως στο φυσικό αέριο). 

Η έντονη παρουσία υδρόθειου στα νερά της λίμνης έρχεται σε αντίθεση με την έρευνα [1], η οποία δηλώνει τα καλής ποιότητας νερά, μιας και το υδρόθειο είναι ιδιαίτερα τοξικό. Αξίζει να σημειωθεί επίσης πως, η παραγωγή υδρόθειου μπορεί να οφείλεται και στην υδρόλυση θειούχων ορυκτών, κάτι για το οποίο δεν έχουμε στοιχεία για να επιβεβαιώσουμε όσον αφορά την περιοχή της Ζαραβίνας όπου κυριαρχεί ο ασβεστόλιθος. Ο πυθμένας της λίμνης είναι λασπώδης με μεγάλη κλίση, δίνοντας την αίσθηση πως πρόκειται για ένα χωνί στην ουσία, βάθους 31 μέτρων όπως έχει αναφερθεί μετά από έρευνες με sonar [1].

Η λίμνη Ζαραβίνα ανήκει στην ομάδα των καρστικών λιμνών η οποία ξεκινά από τις νότιες Άλπεις, διασχίζει τις ανατολικές ακτές της Αδριατικής και διαμέσου της Ηπείρου και της δυτικής Ελλάδας καταλήγει στην Πελοπόννησο (Bogli, 1978). Οι λίμνες αυτές είναι αποτέλεσμα τεκτονικών κινήσεων, αλλά και εξωγενών συνθηκών όπως είναι οι διαλυτικές διεργασίες του νερού, η δράση των πλημμυρών και η ιζηματοποίηση (διάβρωση και αποσάθρωση) (Λεοντάρης 1967, Ψαριανός 1992). Στη λίμνη θεωρείται πως συναντώνται 11 είδη ψαριών γλυκού νερού καθώς και βρίδες.

Στις καταδύσεις που πραγματοποιήθηκαν δεν μπορέσαμε να διακρίνουμε κανένα σημάδι ζωής πέραν των γυρίνων και μικρών ψαριών γλυκού νερού δίπλα στην όχθη της λίμνης καθώς επίσης και την παρουσία υδροχαρών φυτών σε μικρό βάθος (5-6μ). Η λίμνη Ζαραβίνα υπάγεται στο δίκτυο προστασίας NATURA2000 με κωδικό GR2130010.

Λόγω την λειψυδρίας που επικρατεί τους καλοκαιρινούς μήνες στην περιοχή, έχει δημιουργηθεί ένα μικρό φράγμα το οποίο επιτρέπει την άρδευση των γύρω περιοχών. Έρευνες έχουν δείξει ότι η λίμνη εκτός των επιφανειακών νερών δέχεται και υπόγεια νερά [2], κάτι το οποίο δεν μπορέσαμε να διακρίνουμε κατά τη διάρκεια των καταδύσεων που πραγματοποιήσαμε. Ο ποταμός Νιζερός, ο οποίος στη συνέχεια χύνεται στον Καλαμά (Θύαμις) δέχεται τα πλεονάζοντα νερά της λίμνης.

Προσεγγίζοντας τη λίμνη από ιστορική σκοπιά, ντόπιες μαρτυρίες λένε πως Ιταλικά άρματα είχαν βυθιστεί στη λίμνη το 1940, καθώς απωθήθηκαν τον Νοέμβριο του 1940 από τα ελληνικά άρματα της Μεραρχίας Τεθωρακισμένων Κενταύρων. Κάτοικοι της περιοχής μας ενημέρωσαν πως υπήρξαν σκέψεις για την ανέλκυση των αρμάτων ώστε να χρησιμοποιηθούν τα υλικά τους. Η διαδικασία ανέλκυσης όμως κοστολογήθηκε τόσο ώστε να μην επιτρέψει καν να ξεκινήσει ένα τέτοιο εγχείρημα. Μέχρι και σήμερα δεν έχει επιβεβαιωθεί η ύπαρξη αρμάτων μέσα στη λίμνη.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον αποτελεί όμως η αναφορά βύθισης 15 Ιταλικών αρμάτων σε κοντινούς βαλτότοπους [3], πράγμα που καθιστά πιθανή την ύπαρξη αρμάτων, ή άλλων οχημάτων και οπλισμού κάτω από την επιφάνεια της Ζαραβίνας. Ντόπιοι ψαράδες ανέφεραν την εύρεση και ανέλκυση ιταλικών ποδηλάτων του Δευτέρου Παγκοσμίου στα ρηχά της λίμνης.

Η λαϊκή παράδοση έχει την τάση πολλές φορές να μεγαλοποιεί, παραφράζει και να μυθοποιεί γεγονότα, συμβάντα και καταστάσεις. Αυτό βέβαια δεν μας εμποδίζει από το να ευελπιστούμε ότι μελλοντικές ερευνητικές βουτιές στη λίμνη θα μπορούσαν να μας επιφυλάσσουν κάποια ευχάριστη έκπληξη με ιστορικά ευρήματα.

Βιβλιογραφία:

[1] Δρ. Θ. Κουσουρής, ΕΚΘΕ, Υπουργείο Ανάπτυξης / Περιβάλλο - Υδρο - Γεω-πραγματο-γνωμοσύνη λίμνης Ζαραβίνας, 10 Σεπτεμβρίου 2001.

[2] Ρηγίδης & Γόντικας, Υπουργείο Γεωργίας, Δ/νση Υδραυλικών Κατασκευών, 1959,1960

[3] Άγγελος Τερζάκης, “Ελληνική Εποποιία” 1940-1941

Πηγή:http://ydronaftes.gr/el/%CE%86%CF%81%CE%B8%CF%81%CE%B1/%CE%A4%CE%B5%CF%87%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CE%BA%CE%B1%CF%84%CE%AC%CE%B4%CF%85%CF%83%CE%B7/%CE%9B%CE%AF%CE%BC%CE%BD%CE%B7_%CE%96%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%B2%CE%AF%CE%BD%CE%B1

....//....

Β. Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΕΦΕΤΕΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

►Τετάρτη, 14 Σεπτεμβρίου 2011◄

Κοινόχρηστη η λίμνη Ζαραβίνα...

«Απελευθερώνεται» από τους φερόμενους ως ιδιοκτήτες και θα αποδοθεί σε κοινή χρήση η ιδιαίτερου φυσικού κάλους, λίμνη Ζαραβίνα ή Νεζερός στο Πωγώνι.

Ο πολύχρονος και σκληρός δικαστικός αγώνας του δημοσίου, της αυτοδιοίκησης και των Αδελφοτήτων Κρυονερίου και Λίμνης, αλλά και κατοίκων, δικαιώθηκε με την πρόσφατη απόφαση του Πολιτικού Εφετείου Ιωαννίνων με την οποία χαρακτηρίζεται ως μεγάλη και άρα δεν μπορεί να είναι ιδιωτική και κυρίως ως «κοινόχρηστη και εκτός συναλλαγής».Αυτή η διατύπωση στην απόφαση αποτελεί εχέγγυο για μη εμπλοκή της σε «αξιοποίηση» δημόσιας περιουσίας που είναι στο προσκήνιο. Άλλωστε πέριξ της λίμνης υπάρχουν ιδιοκτησίες και μόνο από την πλευρά του εθνικού δρόμου Ιωαννίνων-Κακαβιάς υπάρχει δημόσια έκταση.Με απλά λόγια η λίμνη περιέρχεται σε κοινή χρήση για κάθε πολίτη και παύει να αποτελεί κτήμα ιδιωτών, όπως συνέβαινε για περισσότερο από έναν αιώνα και βέβαια και μετά από την απελευθέρωση από τους Τούρκους!

Άμεσα εκτελεστή

Η Εφετειακή απόφαση είναι τελεσίδικη και άμεσα εκτελεστή από την Κτηματική Εταιρεία του Δημοσίου, ωστόσο οι αντίδικοι έχουν τη δυνατότητα να ζητήσουν Αναίρεση από τον Άρειο Πάγο, κάτι που όπως πληροφορούμαστε ήδη προωθείται, αλλά αυτό δεν εμποδίζει να αποδοθεί η λίμνη των 305 στρεμμάτων στους πολίτες.

Ακόμη και η αναμενόμενη προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο δεν ...φοβίζει πλέον, αφού πρόκειται για λίμνη ενταγμένη προ πολλών ετών με απόφαση της αείμνηστης Μελίνας Μερκούρη, (επισημαίνεται στην εφετειακή απόφαση) στο δίκτυο Natura και ως μεγάλη λίμνη δεν μπορεί να ανήκει σε ιδιώτες. Στα θετικά της απόφασης συγκαταλέγεται ο όρος κοινόχρηστη έκταση για τη λίμνη, κάτι που δεν αφήνει περιθώρια άλλης «αξιοποίησης» από το δημόσιο.

Από την Διοικητική Αποβολή στον δικαστικό αγώνα

Την ευχάριστη είδηση μετέφερε ο δικηγόρος Πολύκαρπος Ζωγράφος, ο οποίος υποστήριξε νομικά την υπόθεση στην παρέμβαση που έγινε για λογαριασμό του πρώην δήμου Δελβινακίου και των Αδελφοτήτων Κρυονερίου και Λίμνης. Και οι δυο πρώην κοινότητες είχαν συμβάλλει.Από πλευράς δημοσίου που είχε και τον πρώτο λόγο, την πολύχρονη δικαστική διαμάχη υπηρέτησαν οι δικηγόροι του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, Κωνσταντίνος Γεωργάκης (μέχρι την μετάθεση του στην Αθήνα) και Μιχαήλ Τζουβάρας .Πολλοί ήταν και οι καταγόμενοι από την περιοχή που κατέθεσαν στο δικαστήριο και οι μαρτυρίες τους συνέβαλαν στο να ενισχυθούν τα νομικά επιχειρήματα και στην θετική απόφαση.Η πρώτη απόπειρα του δημοσίου για να φέρει στην κυριότητα του τη λίμνη έγινε το 1990 με το Πρωτόκολλο Διοικητικής Αποβολής που συντάχθηκε από την Κτηματική Εταιρεία του Δημοσίου με εντολή του τότε υπουργού Οικονομικών Γ. Παλαιοκρασσά, αλλά ουδέποτε εφαρμόστηκε.

Η Πρωτόδικη απόφαση του 2009

Ο δικαστικός αγώνας άρχισε το 1996 με το δημόσιο να καταθέτει αγωγή κατά των φερομένων (γνωστής οικογένειας της περιοχής) ως ιδιοκτητών. [Σημ. ιστολογίου: πρόκειται για τη γνωστή οικογένεια Μέντζου απο τη Βήσσανη Πωγωνίου].

Χρειάστηκαν 15 χρόνια για να εκδοθεί τελεσίδικη απόφαση, αλλά άξιζε τον κόπο και το χρόνο, αφού όλο αυτό το διάστημα, όπως σημειώνει ο κ,. Ζωγράφος συγκεντρώθηκαν νέα στοιχεία που στήριξαν την υπόθεση και οι Εφέτες μπόρεσαν να κρίνουν καλύτερα, μαζί βέβαια με τα στοιχεία από τις πραγματογνωμοσύνες που έγιναν. Η προγενέστερη απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ιωαννίνων δεν ικανοποίησε πλήρως το δημόσιο και το δήμο Δελβινακίου που μαζί με τις δυο Αδελφότητες παρενέβη υπέρ του δημοσίου. Κι αυτό γιατί αναφέρονταν ότι η λίμνη δεν είναι μεγάλη, ωστόσο περιέρχεται στο δημόσιο επειδή οι φερόμενοι ως ιδιοκτήτες δεν διαθέτουν γνήσιους τίτλους κυριότητας. Επί των τίτλων αυτών υπήρξε μεγάλη κινητοποίηση με έρευνες και στην Τουρκία (ταπιά) και όπως αποδείχτηκε από την κατάληξη της υπόθεσης, τίτλοι δεν προσκομίστηκαν.

Η τελεσίδικη του Εφετείου

Τόσο το δημόσιο, όσο και οι φερόμενοι ως ιδιοκτήτες κατέθεσαν έφεση κατά της πρωτόδικης απόφασης (110 του 2009) και φτάσαμε μετά από αναβολές (είχε οριστεί δικάσιμος για τις 18 του περασμένου Μαίου/2011) στην απόφαση 209/2001 της 7ης Σεπτεμβρίου με την οποία το Εφετείο δικαιώνει το δημόσιο, τον πρώην δήμο Δελβινακίου και το διάδοχο δήμο Πωγωνίου, αλλά και τις Αδελφότητες. 

Για να επιτευχθεί αυτό το αποτέλεσμα χρειάστηκε να γίνουν πραγματογνωμοσύνες, από το ΙΓΜΕ (που κατέληγε ότι η λίμνη είναι μικρή...) και από το τμήμα Υδρογεωλογίας του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου που αποδείχθηκε καταλυτική για την κρίση του δικαστηρίου. Η λίμνη «μετρήθηκε» στα 305 στρέμματα έκταση, με μέγιστο βάθος (χρησιμοποιήθηκε σόναρ) 31,5 μέτρα, με πηγές που ανανεώνουν τα νερά της με μεγάλη συχνότητα, που δεν παγώνει ποτέ για αυτόν τον λόγο και με πλούσια ιχθυοπανίδα.

Πλέον, επαφίεται στο υπουργείο Οικονομικών και ειδικότερα στην Κτηματική Εταιρεία του Δημοσίου, να υλοποιήσει την Εφετειακή απόφαση, ανεξάρτητα από την αίτηση Αναίρεσης που θα κατατεθεί στον Άρειο Πάγο. Να απομακρυνθούν δηλαδή κατασκευές και ότι άλλο ανήκει στους, πρώην πλέον, φερόμενους ως ιδιοκτήτες και να επιτραπεί στον καθένα να την χαρεί από κοντά, κάτι που δεν «επιτρεπόταν» ως τώρα. Η λίμνη πρέπει να αποδοθεί σε κοινή χρήση, αλλά όπως επισημαίνει ο δικηγόρος Πολύκαρπος Ζωγράφος, χρειάζεται προσοχή από όσους τυχόν θα θελήσουν να ψαρέψουν ή να κάνουν μπάνιο, υπάρχουν απότομα βάθη και ελοχεύουν κίνδυνοι. Ο κ. Ζωγράφος δεν παραλείπει να σημειώσει ότι ήταν μια πολύ δύσκολη υπόθεση επειδή δεν υπήρχε νομολογία και οι αντίδικοι είχαν καλή προετοιμασία και ίσως εμφάνιζαν κάποιον τίτλο ιδιοκτησίας που θα ανέτρεπε την κατάσταση.

Το δάσος η επόμενη διεκδίκηση;

Με αυτή την απόφαση μόνο η λίμνη ορίζεται ως κοινόχρηστη έκταση, ωστόσο υπάρχουν πέριξ αυτής εκτός των ιδιοκτησιών (το αγρόκτημα Ζαραβίνας από το οποίο απαλλοτριώθηκαν εκτάσεις το 1925 και αποδόθηκαν σε κατοίκους της περιοχής) και άλλες εκτάσεις με σημαντικότερη και διεκδικίσημη από το δημόσιο, του δάσους που σήμερα νέμεται η οικογένεια που είχε στην κατοχή της και τη λίμνη. Η συνολική έκταση των περίπου 11,5 χιλιάδων στρεμμάτων περιλαμβάνει και ιδιοκτησίες και το δάσος και τη λίμνη και είναι στο χέρι του δημοσίου να διεκδικήσει και το δάσος, αρκεί να κινηθεί και η αυτοδιοίκηση για να πιέσει προς αυτή την κατεύθυνση. Πάντως, ο διαχωρισμός της διεκδίκησης της λίμνης από τις άλλες εκτάσεις επέτρεψε να εκδοθεί η θετική απόφαση.

ΝΕΟΙ ΑΓΩΝΕΣ

Πηγή:http://epirusgate.blogspot.gr/2011/09/blog-post_14.html

ΣΧΟΛΙΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΟΥ:

Σχετικά με την υπόθεση της Λίμνης Ζαραβίνας μέλος της οικογένειας Μεντζου [Γιώργος Μιχ. Μέντζος] στην επιστολή -απάντηση σε δημοσίευμα του ιστολογίου μας [H Ζιαραβίνα και οι αδελφοί Μέντζου...] την Πέμπτη, 22 Ιουνίου 2017 αναφέρει :

[...Σχετικά πρόσφατα θλιβερή εξέλιξη αποτέλεσε απόφαση που εξέδωσε το 2011 το εφετείο Ιωαννίνων μετά από 20ετή αντιδικία. Με την απόφαση οποία η λίμνη Ζαραβίνας αφαιρέθηκε από το περιουσιολόγιο της οικογένειας Μέντζου κριθείσα παρά πάσα προσδοκία «μεγάλη» και ως εκ τούτου κοινόχρηστη και ανήκουσα στα πράγματα εκτός συναλλαγής, δηλαδή μη δυνάμενη  να αποτελεί αντικείμενο ιδιωτικής ιδιοκτησίας. Αλλά ο σημερινός δικαστής παρέλειψε να διαγνώσει παράβαση νόμου στην κατακυρωτική απόφαση του 1885 που υπήρξε νομικά άψογη και τα εξ αυτής δικαιώματα ασκηθέντα καλή τη πίστη επί σχεδόν 130 έτη θα έπρεπε να είχαν παραμείνει άθικτα...]  

Για ενημέρωση των αναγνωστών αλλά και των κατοίκων του Πωγωνίου έχουμε να επισημάνουμε τα παρακάτω σημεία της ιστορικής κατα τη γνώμη μας απόφασης 209/2011 του Εφετείου Ιωαννίνων:

[Ολόκληρη η απόφαση δημοσιεύεται παρακάτω-οι υπογραμμίσεις δικές μου]

Σχετικά με το "οτι κρίθηκε παρά πασα προσδοκία μεγάλη..."

Αναφέρει η απόφαση:[Σελ. 18]

...η οποία καλύπτει έκταση 12.271.986 τ.μ. και πολύ μεγάλο όγκο νερού, ο οποίος ανέρχεται ανέρχεται σε 6.281.300 κυβικά μέτρα. Πρέπει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με τη Διεθνή Ένωση Μεγάλων Φραγμάτων (ΙΈΈ.Ο.), μεγάλοι θεωρούνται οι ταμιευτήρες, που έχουν όγκο νερού άνω του 1.000.000 μ3...

 Και παρακάτω:[Σελ. 21-22]

...και υφίσταται από αέναη ροή υδάτων προερχόμενων εκτός του εδάφους, που καταλαμβάνει, από μακρινή περιοχή, όσον αφορά στα υπόγεια ύδατα, που αναβλύζουν και ρέουν ακατάπαυστα, αλλά και τα επιφανειακά, των οποίων, μάλιστα, η ροή στο έδαφος έχει προσλάβει μόνιμη και διαμορφωμένη κοίτη, συνάγεται, αναμφίβολα, ότι η επίδικη λίμνη είναι «μεγάλη» λίμνη, κατά την έννοια των διατάξεων, που προαναφέρονται και, επομένως, είναι και ήταν ανέκαθεν κοινόχρηστη. Ανήκει, λοιπόν, κατά κυριότητα στο ενάγον (Ελληνικό Δημόσιο), ως διάδοχο του Τουρκικού Κράτους και δεν μπορεί, σύμφωνα με όσα προεκτίθενται στην ανωτέρω μείζονα σκέψη, να καταστεί αντικείμενο αποκλειστικού εμπραγμάτου δικαιώματος, ιδιωτικής κτήσεως και νομής. Συνεπώς, ούτε οι δικαιοπάροχοι του εναγομένου ούτε αυτός ο ίδιος είχαν τη νομική δυνατότητα να αποκτήσουν δικαίωμα κυριότητας ή συγκυριότητας στην επίδικη λίμνη, με παράγωγο τρόπο, αλλά ούτε και πρωτοτύπως με τακτική ή έκτακτη χρησικτησία, λαμβανομένου υπόψη ότι και, κατά τον Οθωμανικό Αστικό Κώδικα, τα κοινόχρηστα πράγματα εθεωρούντο εκτός συναλλαγής...

Επίσης ας δούμε τί προέβλεπε το Οθωμανικό Δίκαιο σχετικά με το τί θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο ιδιωτικής κτήσεως και τι ορίζεται ως κοινόχρηστο.

Επισημαίνει η απόφαση:[Σελ. 10]

...Κατά τον Οθωμανικό Αστικό Κώδικα και συγκεκριμένα, κατά τη διάταξη του άρθρου 1237 τούτου, οι θάλασσες και οι μεγάλες λίμνες εθεωρούντο κοινά τοις πάσι πράγματα, τα οποία δεν μπορούσαν να αποτελέσουν αντικείμενο ιδιωτικής κτήσεως και, επομένως, ο καθένας μπορούσε να επωφελείται αυτών ελευθέρως, ενώ, όπως όριζε το άρθρο 1254 του ίδιου κώδικα, ο καθένας μπορούσε να απολαμβάνει των ωφελειών των κοινών πραγμάτων, αλλά, υπό τον όρο, να μην προξενεί σε άλλους ζημία. Εξάλλου, σύμφωνα με το άρθρο 1664 του αυτού κώδικα, δικαίωμα αγωγής για τα κοινά τοις πάσι πράγματα είχε ο καθένας, ενώ, κατά το άρθρο 1675, δεν χωρούσε παραγραφή υπέρ των ιδιωτών επί τοιούτων πραγμάτων. Συγχρόνως, οι θάλασσες και οι μεγάλες λίμνες εθεωρούντο και από αυτό το Ιερό Μουσουλμανικό Δίκαιο, ως πράγματα κοινά τοις πάσι (μουμπάχ, res communia omnioum), προορισμένα σε κοινή χρήση (puplico usu destinatae) και, ως τέτοια, ήσαν πράγματα εκτός συναλλαγής (extra commercium (βλ. την από 27-6-1922* γνωμοδότηση Ν. Ελευθεριάδη, ειδικού Νομικού Συμβούλου του Υπουργείου Γεωργίας, που επικαλούνται και προσκομίζουν, αμφότερες οι διάδικες πλευρές, ήτοι τόσον το ενάγον όσον και ο εναγόμενος, βάσει της οποίας καθίσταται γνωστό στο Δικαστήριο το Οθωμανικό δίκαιο, κατ’ άρθρο 337 του Κ.Πολ.Δ.)....

Με λίγη προσπάθεια και επιμονή βρήκαμε τα παραπάνω επίμαχα άρθρα του Οθωμανικού Αστικού Κώδικα. Δείτε τα: [Πηγή το βιβλίο :Οθωμανικοί κώδικες : ήτοι συλλογή απάντων των νόμων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, διαταγμάτων, κανονισμών, οδηγιών και εγκυκλίων / εκδιδόμενοι υπό Δημ. Νικολαΐδου-Βιβλιοθήκη  Πανεπ. Κρήτης]

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΑΠΟΦΑΣΗ 209/2011 ΤΟΥ ΕΦΕΤΕΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

[Η ΑΡΊΘΜΗΣΗ ΤΩΝ ΣΕΛΙΔΩΝ ΔΙΚΗ ΜΟΥ]

Για την πληρότητα της ενημέρωσης δημοσιεύουμε παρακάτω και την σχετική μελέτη -τεχνική γνωμοδότηση του Δ. Κουτσογιάννη: "Χαρακτηρισμός του μεγέθους της λίμνης Ζαραβίνας στην περιοχή Δελβινακίου του Νομού Ιωαννίνων, 

Ανάθεση: Π. Μέντζος, Ανάδοχος: Δ. Κουτσογιάννης, 35 pages, Αθήνα, 2004."[Πηγή:https://www.itia.ntua.gr/el/docinfo/806/], με την οποία η λίμνη χαρακτηρίζεται "μικρή".[Χρησιμοποιήθηκε στη δίκη απο την Οικ. Μέντζου]

Στις τελευταίες σελίδες της έκθεσης μπορείτε να διαβάσετε και ένα μικρό ιστορικό της υπόθεσης της λίμνης.

Τρία ακόμη ενδιαφέροντα αρχεία περί του θέματος

Θ. ΚΟΥΣΟΥΡΗΣ-ΟΙ ΛΙΜΝΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ-ΛΙΜΝΗ ΖΑΡΑΒΙΝΑΣ.pdf 

....//....

NATURA 2000 - STANDARD DATA FORM

N2K GR2130010 dataforms.pdf 

....//....

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ-ΛΙΜΝΗ ΖΑΡΑΒΙΝΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ-ΛΙΜΝΗ ΖΑΡΑΒΙΝΑΣ.pdf by BAB on Scribd

....//....


Γ. Τί μέλει γενέσθαι

►Πέμπτη, 21 Νοεμβρίου 2013◄

Αναξιοποίητη παραμένει μέχρι και σήμερα η λίμνη Ζαραβίνα

Ο ΔΗΜΟΣ ΠΩΓΩΝΙΟΥ ΤΙ ΚΑΝΕΙ; 

Γιατί η λίμνη Ζαραβίνα δεν θα μπορούσε να αξιοποιηθεί τουριστικά όπως η λίμνη Πλαστήρα ή η λίμνη Κερκίνη, μας ρωτούν εύστοχα φίλοι αναγνώστες από το Πωγώνι; 

Το ίδιο ρωτούν, τόσο οι απόδημοι Πωγωνήσιοι, όσο και αρκετοί επισκέπτες της περιοχής που αντικρύζουν αναξιοποίητο ένα μοναδικό περιβαλλοντικό οικοσύστημα. Η λίμνη Ζαραβίνα μαζί με τις γειτονικές περιοχές της κοιλάδας του Γορμού ποταμού, το δάσος της Μερόπης και το Ωραιόκαστρο - συνολικής έκτασης 219,17 τετραγωνικά χιλιόμετρα -, έχει ενταχθεί στο ευρωπαϊκό δίκτυο προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος NATURA-2000, με υψηλή μάλιστα προτεραιότητα προστασίας και με κωδικό GR2130010 (NATURA-2000). 

Από περιβαλλοντική άποψη, στη λίμνη Ζαραβίνα, διαβιούν αρκετά ψάρια του γλυκού νερού (περισσότερα από έντεκα), μερικά από τα οποία είναι ενδημικά είδη της ευρύτερης περιοχής ή και της δυτικής Ελλάδας- οι περισσότεροι από αυτούς τους ιχθυοπληθυσμούς έχουν σημαντική περιβαλλοντική παρά οικονομική αξία και σημασία. 

Ειδικά σήμερα, που έχει ξεκαθαρίσει και το ιδιοκτησιακό καθεστώς της λίμνης, δήμος Πωγωνίου και Περιφέρεια Ηπείρου θα πρέπει να καθήσουν κάτω και από κοινού να δρμολογήσουν όλες τις απαιτούμενες διαδικασίες, ώστε αξιοποιώντας κονοτικούς πόρους να εντάξουν την αξιοποίηση της λίμνης σε κάποιο χρηματοδοτικό πρόγραμμα. Θα ξυπνήσει επιτέλους από το λήθαργο ο δήμος Πωγωνίου;

Πηγή:http://epirusgate.blogspot.gr/2013/11/blog-post

....//....

►2 Αυγούστου 2017◄

Η λίμνη «Νιζερός» ή «Ζαραβίνα»: ένα αριστούργημα της φύσης στα ... αζήτητα του Δήμου Πωγωνίου...

Του Θανάση Μποζιάρη

Πολλοί φορείς του Πωγωνίου με υπεύθυνο τον πρ. Δήμο Δελβινακίου αγωνιστήκαμε μεθοδικά και ενωτικά για να καταφέρουμε με τελεσίδικη δικαστική απόφαση η λίμνη Νιζερός στη θέση Ζαραβίνα του τ.δ. Λίμνης Πωγωνίου, συνολικής έκτασης 300 στρ. και 500 m2, από ιδιωτική, δηλ. από «τσιφλίκι», να περάσει στο Δημόσιο και μέσω αυτού ήδη να είχε περάσει και στο Δήμο Πωγωνίου. 

Δεν χρειάζεται να πούμε πολλά γι΄ αυτό το αξιοποιήσιμο πλεονέκτημα του Πωγωνίου μας, το οποίο σημειωτέον είναι ενταγμένο στο ευρωπαϊκό οικολογικό δίκτυο «NATURA» και το οποίο, τηρουμένων των αναλογιών, μπορεί να χαρακτηριστεί και «ομφαλός του Πωγωνίου». Επτά (7!) χρόνια τώρα αναμένουμε ο Δήμος μας να είχε υλοποιήσει κάποια από τις μεγαλόστομες εξαγγελίες του Δημάρχου που είχαν γίνει αμέσως μετά την έκδοση της απόφασης και κάτι θα δρομολογούσε για την αξιοποίησή της προς όφελος βέβαια του Δήμου και των δημοτών. 

Από όσα όμως γνωρίζω (μακάρι να … έχω χάσει επεισόδιο) ο Δήμος όχι μόνον δεν έκανε ΤΙΠΟΤΕ αλλά με την απραξία του συμβάλλει στην απαξίωσή της. Ακόμη ένα, λοιπόν, έτοιμο και σημαντικό πλεονέκτημα της περιοχής μας μένει αναξιοποίητο από αυτή τη δημοτική αρχή. Ούτε λόγος βεβαίως να γίνεται και για το παρακείμενο δάσος Κρυονερίου που και αυτό αναμένει τη δική του σειρά διεκδίκησης…

Με ικανοποίηση όμως σκέφτομαι ότι ευτυχώς που είχε τελεσιδικήσει η υπόθεση για τη λίμνη μας, αλλιώτικα θα μπορούσε ίσως και αυτή να πάθει ό,τι ακριβώς έπαθε και το 3/όροφο κτήριο του Κερασόβου, το οποίο … «πέρασε» σε ιδιοκτησία ιδιωτών μόνον με Α/δικη απόφαση (δηλ. δίχως τελεσιδικία!) με αυτή τη δημοτική αρχή.

*πρώην Δήμαρχος Δήμου Δελβινακίου.

Πηγή:http://neaaptopogoni.blogspot.gr/2017/08/blog-post_12.html

....//....

►10 Αυγούστου 2017◄

Η λίμνη Ζαραβίνας και η αδράνεια του κ. Καψάλη !

Του Παναγιώτη Τσιούνη

Σε σχόλιο που είχα ανεβάσει πριν κάτι μέρες σχετικά με την ύποπτη στάση του κ. Καψάλη στο θέμα της αξιοποίησης της λίμνης Ζαραβίνας 

(βλέπε : https://www.facebook.com/mkotrotsios?fref=ts ) , ο αγαπητός φίλος Γιώργος Λογοθέτης μου έγραψε :.

[-Φίλε Παναγιώτη ...γράφεις και σωστά ότι η λίμνη πέρασε στα χέρια του Δημοσίου έπειτα από αγώνες κλπ..κλπ...Ο Δήμαρχος και ο κάθε Δήμαρχος διαχειρίζεται και αξιοποιεί την περιουσία του Δήμου του και όχι την περιουσία του Δημοσίου ...Για την αξιοποίηση της περιουσίας του Δημοσίου υπεύθυνη είναι η Κυβέρνηση με το αρμόδιο Υπουργείο ...πχ ..το γκόλφ Αφάντου που ανήκει στον Δήμο Αφάντου ..το Ελληνικό ..κλπ.κλπ..η κυβέρνηση βρήκε επενδυτές για αξιοποίηση και όχι οι Δήμαρχοι ...Συνεπώς και ο κος Καψάλης δεν αποφεύγει σκόπιμα οποιαδήποτε ενέργεια για αξιοποίηση της λίμνης ...Παναγιώτη στη Σύμη διετέλεσα 12 χρόνια Δημοτικός Σύμβουλος και δύο τετραετίες Αντιδήμαρχος ...και είχαμε παρόμοια περίπτωση ..πήγαμε δικαστήριο ..πήγαμε Εφετείο και χάσαμε γιατί ο χώρος δεν ήτανε Δημοτικός αλλά ανήκε στο Δημόσιο ...Εάν πάλι κάποιος νομίζει ότι κάνω λάθος παρακαλώ να με διορθώσει....Καλό σας βράδυ....]

Την άλλη μέρα του απάντησα :

- Αγαπητέ φίλε Γιώργο ! Ο Δήμος Δελβινακίου είχε, επί δημαρχίας Μποζιάρη , είχε δικαίωμα, να ξεκινήσει ολόκληρο δικαστικό αγώνα για την οριστική και αμετάκλητη επιστροφή της λίμνης στο Δημόσιο , (και στο τέλος να δικαιωθεί), και δεν έχει δικαίωμα να την αξιοποιήσει ? Θα επανέλθω σ αυτό το θέμα.

Υ.Γ. Επανειλημμένα ο κ. Μποζιάρης ειχε θέσει το ζήτημα της αξιοποίησης της λίμνης. Ο κ. Καψάλης όμως δεν πήρε ποτέ θέση . Δεν πρέπει να μας βάλει σε σκέψεις αυτή η στάση του ?

Επανέρχομαι όπως υποσχέθηκα στον φίλο Γιώργο Λογοθέτη, στο θέμα της αξιοποίησης της λίμνης γιατί η υπόθεση (όπως και η λίμνη ) έχει πολύ βάθος. 

Λοιπόν :- Ο Δήμος Πωγωνίου με μια απλή αίτηση προς το Δημόσιο μπορεί να ζητήσει από το κράτος να του παραχωρήσει την λίμνη. Δεν χρειάζεται καμία άλλη δικαστική κλπ. διαδικασία. Με μια απλή τροπολογία σε ένα νομοσχέδιο, όπως ακριβώς έγινε με την παραχώρηση του κτηρίου του Ειρηνοδικείου Δελβινακίου. Τέτοιες περιπτώσεις υπάρχουν εκατοντάδες .Θα αναφέρω μόνο μια πρόσφατη: 

- Με απόφαση του υπουργού Εσωτερικών κ. Σκουρλέτη, ολόκληρο το συγκρότημα εργατικών κατοικιών της λεωφόρου Αλεξάνδρας , ύστερα από αίτηση του Δήμου Αθηναίων πέρασε από το Δημόσιο στο Δήμο . Είναι πάρα πολύ απλό. Αλλά είπαμε και το ξαναλέμε ότι για την αδράνεια του κ. Καψάλη στο θέμα της λίμνης ένας και μοναδικός λόγος υπάρχει : [- Δεν θέλει να δυσαρεστήσει ορισμένους κύκλους της Νομενκλατούρας του Πωγωνίου που θεωρούν όχι μόνο την λίμνη αλλά και ολόκληρο το Πωγώνι σαν δικό τους τσιφλίκι.] Είναι ακριβώς η ίδια και απαράλλακτη αδράνεια που επέδειξε χρόνια τώρα και στο ζήτημα του εργοστασίου ύδατος .

Υ.Γ. Να πούμε όμως και κάτι για του στραβού το δίκιο: Ο κ. Καψάλης έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την, σε άπειρα εισαγωγικά, αξιοποίηση του παρακείμενου δάσους, μιλάμε για μεγάλη φαντασία: -Ρώτησε νομικούς με ποιο τρόπο θα μπορέσει να πουλήσει την ξυλεία του παρακείμενου δάσους .. Οι νομικοί όμως του απάντησαν ότι το ζήτημα του παρακείμενου δάσους δεν έχει ξεκαθαρίσει νομικά. Το πότε θα ξεκαθαρίσει , δεν μπορεί να το ξέρει ακόμη κανείς , και ο κ. Καψάλης έχει αγωνία , οι καιροί είναι δύσκολοι. Το αύριο αβέβαιο, ειδικά τώρα που ο εισαγγελέας άρχισε να ψάχνει στα άδυτα του Δήμου σχετικά με το ζήτημα  που προέκυψε και το εργοστασίου ύδατος.

Πηγή :http://neaaptopogoni.blogspot.gr/2017/08/blog-post_10.html

Σχόλιο ιστολογίου:

• Με δεδομένη την μεγάλη περιβαλλοντική και αισθητική αξία (για την οικονομική δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε) της λίμνης που με τόσους αγώνες περιήλθε τελικά στους φυσικούς της κτήτορες που βεβαίως είναι οι πολίτες του Πωγωνίου
• Με δεδομένη την "επενδυτική" απραξία και την οικονομική δυσπραγία στην οποία αναμφισβήτητα έχει περιέλθει η περιοχή του Δήμου Πωγωνίου -(όπως και ολόκληρη η χώρα άλλωστε) 
• Με δεδομένο οτι μία ολόκληρη περιοχή (με το μεγαλύτερο μέρος της να ανήκει στο Δήμο Πωγωνίου)  έχει ενταχθεί στο ευρωπαϊκό δίκτυο προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος NATURA-2000, με υψηλή μάλιστα προτεραιότητα προστασίας και με κωδικό GR2130010 (NATURA-2000)

καλό θα είναι οι αρμόδιοι φορείς (Δήμος-Περιφέρεια) να μην κωφεύουν και να δώσουν απαντήσεις για την μή μέχρι τώρα δραστηριοποίησή τους στην κατεύθυνση της αξιοποίησης της παραπάνω περιοχής (ολόκληρης της περιοχής και όχι μόνο της λίμνης) προς όφελος προφανώς των πολιτών του Πωγωνίου. 

Επειδή ποτέ δεν είναι αργά θα τονίσουμε πως οι υπεύθυνοι του Δήμου και της Περιφέρειας (σε συντονισμό με τους κατοίκους του Πωγωνίου) μπορούν πέρα απο κομματικές ή άλλου τύπου σκοπιμότητες να προσπαθήσουν να ανταποκριθούν στον σκοπό για τον οποίο έχουν εκλεγεί και ο οποίος δεν μπορεί να είναι άλλος από την βελτίωση της κατάστασης των κατοίκων της περιοχής ΣΕ ΟΛΑ ΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ .

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Χ. Κ.